Narządy rozrodcze 

samcze

 

 

 

 

Narządy płciowe wewnętrzne

:

• jądra

 (gonady męskie)

• drogi płciowe wyprowadzające plemniki

• wewnątrzjądrowe

 (sieć jądra, przewodziki 

wyprowadzające, przewód najądrza)

• pozajądrowe

 (nasieniowód, przewód 

wytryskowy)

• gruczoły płciowe dodatkowe

•

-pęcherzykowy (parzysty)

•

-krokowy

•

-opuszkowo-cewkowy (parzysty)

 

Narządy płciowe zewnętrzne

• -prącie
• -cewka moczowa męska
• -moszna

 

 

Jądro

Gruczoł rozrodczy i dokrewny (cewkowym złożonym), znajdują się w 

mosznie,mają kształt jajowaty

Każde jądro posiada: końce  - 

głowowy 

i 

ogonowy

 (w nawiązaniu do 

położenia głowy bądź ogona najądrza)

- powierzchnię - 

boczną

 i 

przyśrodkową

- brzegi: 

najądrzowy

 (górny lub tylny), 

wolny

 (dolny lub przedni)

Jądra od zewnątrz pokryte są otrzewną trzewną -osłonka pochwowa 

własna, pod którą znajduje się łącznotkankowa błona (błona biaława), 

od której odchodzą łącznotkankowe przegródki jądra, dzielące miąższ 

na płaciki jądra

- przegródki jądra zbiegają się we wnętrzu jądra tworząc śródjądrze

W obrębie jądra grupują się

:

cewki nasieniotwórcze kręte

 (zmierzają z peryferii do wnętrza jądra)

- -ściana pokryta nabłonkiem płciowym (m.in. komórki podporowe, 

nasienne)

cewki proste

 (nabłonek jednowarstwowy pryzmatyczny)

sieć jądra

 (zespół połączonych ze sobą kanalików penetrujących tk. 

łączną śródjądrza; n. jednowarstwowy pryzmatyczny lub płaski)

Poza obrębem właściwego jądra

:

- przewodziki wyprowadzające

 (n. izopryzmatyczny lub cylindryczny 

posiadający migawki)

- przewód najądrza

 (rozpoczyna się w obrębie głowy najądrza; n. 

dwurzędowy)

 

 

 

 

 

 

Najądrze

• - jest przymocowane do brzegu 

najądrzowego i pokrywa częściowo 
powierzchnie boczną jądra 

• - w budowie wyróżnia się:
• głowę, trzon i ogon -przechodzący 

w nasieniowód

• - transport plemników przez 

najądrza trwa około 8 dni

 

 

Nasieniowód

• - rurkowaty przewód biegnący od ogona najądrza do 

miednicznej części cewki moczowej i przechodzący na swej 

drodze przez kanał pachwinowy; otoczony fałdem 

otrzewnowym

• Części nasieniowodu:

– Mosznowa

– Pachwinowa – w kanale pachwinowym

– Brzuszna

• - przewód o małym świetle i grubych ścianach

• - warstwy:

– - otrzewna

– - błona mięśniowa (włókna podłużne, okrężne, podłużne)

– - błona śluzowa (n dwurzędowy, następnie wielorzędowy 

cylindryczny)

• - odcinek końcowy nasieniowodu przed ujściem do cewki 

moczowej rozszerza się tworząc 

bańkę nasieniowodu

–  - śluzówka tworzy liczne uchyłki

– - obecne gr. cewkowe rozgałęzione – produkują wydzielinę (tzw. cz. 

gruczołowa nasieniowodu)

•

- najlepiej wykształcona u przeżuwaczy i konia, brak u 

świń

• -nasieniowód uchodzi do cewki moczowej na wzgórku 

nasiennym

 

 

 

 

Powrózek nasienny

• - nasieniowód
• - tętnica, żyła jądrowa 
• - tętnica, żyła, nerw – nasienny 

zewnętrzny

• - naczynia limfatyczne
• - współczulny splot jądrowy
• - rozproszone włókna mięśniowe 

gładkie (m. dźwigacz jądra wewnętrzny)

 

 

Moszna

• – uwypuklenie jamy brzusznej, w której leży jądro, najądrze 

oraz przylegająca do nich część powróznka nasiennego

• - składa się z kilku warstw stanowiących modyfikację 

określonych warstw ściany jamy brzusznej: 

• skóra moszny

• błona kurczliwa (modyfikacja powięzi powierzchownej) – 

buduje również przegrodę moszny

• warstwa podkurczliwa – tkanka łączna luźna

• warstwa mięśniowa ( m. dzwigacz jądra zewnętrzny)

• powięź poprzeczna brzucha

• blaszka ścienna otrzewnej

• - położenie i kształt gatunkowo zmienny

•

-knur- okolica krocza, jądra uwypuklają się ku tyłowi

•

-przeżuwacze – ok. łonowa, duży, przewężenie w 

kształcie szyjki

•

-ogier – ok. łonowa, prawie poziome położenie jąder 

(worek jądrowy krótki)

Osłonka

 

pochwowa 

wspólna

 

 

 

 

 

 

GRUCZOŁY PŁCIOWE 

DODATKOWE

 

Gruczoły pęcherzykowe

• - układają się z boku szyjki pęcherza moczowego
• - każdy gruczoł ma ślepy zaokrąglony przedni 

koniec, nieco węższą część środkową oraz tylną 

zwężoną stanowiącą przewód wyprowadzający 

• - przewód wyprowadzający uchodzi u 

przeżuwaczy zawsze, u konia często, a u świni 

czasami razem z nasieniowodem na uwypukleniu 

błony śluzowej cewki moczowej tj. wzgórku 

nasiennym, tworząc przewód wytryskowy

• u mięsożernych nie występują
• Kształt
• Koń: 15 – 20 cm dł., średnica w najszerszym, 

miejscu – 5 cm

• Knur: 12-15 cm dł., 5 – 8 cm szer., 4-5 cm grubości
• Buhaj: 10 – 12 dł. 5 cm szer., 3 cm grubości

 

 

Gruczoł krokowy

• różnie ukształtowany u poszczególnych gat. zwierząt; otacza 

w mniej lub bardziej kompletny sposób cewkę moczową i 

uchodzi do niej za pomocą wielu przewodów 

wyprowadzających

• - posiada dwie główne części: trzon i część rozproszoną

• buhaj:

  dwie części : trzon – otacza szyjkę pęch. moczowego oraz 

początkowy odcinek cewki moczowej. grubość 3,5 –4 cm; szer. 

1-1,5 cm

• część rozsiana– otacza część miedniczną cewki moczowej; 

pokryta przez m. cewkowy i jego rozścięgno

• baran, kozioł -brak trzonu

• knur:

  dwie części: trzon – otacza pęcherz moczowy i cewkę w 

miejscu, gdzie łączą się one ze sobą. Ukryty pod gruczołami 

pęcherzykowatym

• część rozsiana– tworzy płaszcz otaczający część miedniczną 

cewki moczowej

• koń: 

• - trzon - płatowaty gruczoł leżący poniżej prostnicy na szyjce 

pęcherza i na początkowym odcinku cewki moczowej; składa 

się z dwóch płatów bocznych (prawego i lewego) połączonych 

cieśnią. Brak cz. rozsianej 

 

 

Gruczoły opuszkowo – cewkowe

• znajdują się po każdej stronie części 

miednicznej cewki moczowej tuż przy łuku 

kulszowym

• buhaj:
• małe, pokryte warstwą zbitej tkanki 

włóknistej; podczas preparacji często mogą 

być niedostrzeżone.

• ogier:
• kształt orzecha włoskiego; przewody 

uchodzą do cewki moczowej

• knur: 
• największe; mają zbitą konsystencję; 

powierzchnia jest podzielona na płaty

• ok. 12 cm dł., 2,5 – 3 cm szer.

 

 

Prącie

• - męski narząd kopulacyjny 

• - odchodzi od łuku kulszowego dwiema 

odnogami, następnie biegnie w kierunku 

brzuszno – przednim, przylegając do powłok 

jamy brzusznej.

• - w budowie wyróżniamy: 

• korzeń, trzon i żołądź.

• - odnogi są częścią korzenia; trzon rozpoczyna 

się od miejsca, w którym łączą się odnogi, a 

kończy przy żołędzi.

• - prącie składa się z dwóch ciał jamistych ( w 

trzonie) oraz jednego gąbczastego 

oplatającego cewkę moczową i kończącego się 

w żołędzi 

• - podczas wzwodu zatoki ciał jamistych 

wypełniają się krwią tętniczą, a odpływ żylny 

zostaje zmniejszony

 

 

 

 

Typy prącia

włóknisto-elastyczne

 (przeżuwacze, 

świnia)

• zawiera silne przegrody łącznotkankowe i 

otoczone jest silną błoną 

łącznotkankową. Słabo wykształcone są 

ciała jamiste, dlatego w tym  typie prącia 

występuje zgięcie esowate, położone 

przednio od miednicy; ulegające 

wyprostowaniu w trakcie erekcji i 

wydłużające prącie

mięśniowo-jamiste

 (koń, mięsożerne, 

człowiek)

• silnie wykształcone ciała jamiste, 

powodujące usztywnienie prącia

 

 

 

 

Żołądź

• - rozszerzona końcowa część narządu, 

występuje w postaci:

• KOŃ – korona i wieniec żołędzi 
• BUHAJ – czepiec żołędzi
• KNUR - żołądź skręcona jest na kształt 

korkociągu

Wyrostek cewkowy – wystająca z żołędzi część 

cewki moczowej: buhaj, tryk, kozioł, ogier

Napletek

• - pokrywa żołądź i przednią część trzonu prącia 
• - zbudowany jest z blaszki zewnętrznej i 

wewnętrznej

• - u ogiera występują dwa fałdy (zewnętrzny i 

wewnętrzny) skórne, z których każdy zawiera 

obie blaszki. Fałd wewnętrzny – napletkowy – 

zanika po wysunięciu prącia z worka 

napletkowego.