Europejski kodeks walki z nowotworami złośliwymi i jego przesłanki naukowe, wersja trzecia (2003)

Europejski kodeks walki

z chorobami

nowotworowymi

i jego przesłanki naukowe.

Wersja trzecia (2003)

Lubuski Program

Prewencji Pierwotnej

Nowotworów

Europejski kodeks walki

z chorobami nowotworowymi

został sporządzony,

a następnie zatwierdzony

przez

Komisję Ekspertów Onkologii

Komisji Europejskiej w 1987

roku.

W roku 2003 w Mediolanie

„Europejski kodeks walki

z chorobami

nowotworowymi”

przyjęty został jako

strategia Unii Europejskiej

w walce z nowotworami.

Rozszerzenie Unii Europejskiej zwiększa

zróżnicowanie społeczności europejskiej

pod względem:

stylu życia oraz ryzyka zachorowań.

Austria

Belgia

Dania

Finlandia

Francja

Grecja

Hiszpania

Holandia

Irlandia

Luksemburg

Niemcy

Portugalia

Szwecja

Wielka Brytania

Włochy

Mówiąc o Unii Europejskiej (UE), mamy na myśli 15

starych krajów członkowskich:

oraz 10 krajów przyjętych w

2004 roku:

Cypr

Czechy

Węgry

Estonia

Malta

Litwa

Łotwa

Polska

Słowacja

Słowenia

Występowanie nowotworów

złośliwych w Unii

Europejskiej

Według danych szacunkowych,

liczba nowych zachorowań na

nowotwory złośliwe,

licząc wszystkie typy nowotworów

z wyłączeniem nowotworów

złośliwych skóry innych niż czerniak

złośliwy,

wynosiła w 2000 roku w UE

1.892 tys.

Występowanie nowotworów

złośliwych w Unii

Europejskiej

W 2000 roku, w UE najczęściej

rozpoznawanym typem nowotworu

był rak jelita grubego i odbytnicy

–

258

tys. nowych

przypadków, w tym:



123

tys. u mężczyzn



135

tys. u kobiet

Zwalczanie nowotworów

złośliwych



Prewencja pierwotna

zapobieganie chorobie

jeszcze przed jej powstaniem poprzez

odpowiednie zachowania, pozwalające na

ograniczenie narażenia na czynniki ryzyka

(np. eliminacja palenia tytoniu);

zapobieganie zachorowaniu.



Prewencja wtórna

wykrycie choroby

w jak najwcześniejszym stadium, w celu

podjęcia jak najszybciej odpowiedniego

leczenia, gwarantującego wysokie

prawdopodobieństwo trwałego

wyleczenia: zapobieganie zgonom.

Szacuje się, że

25-30%

wszystkich

zgonów z powodu choroby nowotworowej

w krajach rozwiniętych ma związek

z paleniem tytoniu.

Nowotwory tytoniozależne to głównie:



rak płuc



rak przełyku, gardła, jamy ustnej,



rak pęcherza moczowego,



rak trzustki.

Nie pal tytoniu. Jeśli palisz –

rzuć.

Jeśli nie uda Ci się rzucić,

nie pal

w obecności niepalących.



porodu martwego,



obniża wagę urodzeniową,



upośledza rozwój fizyczny

i psychiczny.

Palenie tytoniu, przez któregokolwiek

z rodziców już po

urodzeniu dziecka zwiększa ryzyko

infekcji dróg oddechowych, ciężkiej

postaci astmy i nagłej

śmierci niemowlęcia.

Palenie papierosów

przez kobiety w ciąży

zwiększa ryzyko:

Nie pal tytoniu. Jeśli palisz –

rzuć.

Jeśli nie uda Ci się rzucić,

nie

pal w obecności niepalących.

Palenie cygar, jak również fajki,

powoduje porównywalne zagrożenie

rakiem jamy ustnej, gardła, krtani i

przełyku.

Otyłość

Otyłość w krajach zachodnich

stanowi drugi po paleniu tytoniu

czynnik ryzyka chorób przewlekłych,

w szczególności:



cukrzycy,



chorób układu sercowo-

naczyniowego,



nowotworów złośliwych.

Co to jest otyłość?

Otyłość jest chorobą spowodowaną

nadmierną podażą energii zawartej

w pokarmach w stosunku

do zapotrzebowania organizmu.

Skutkiem tego jest magazynowanie

nadmiaru energii w postaci tkanki

tłuszczowej.

BMI (Body Mass Index)

Relacja między masą ciała a

wzrostem.

BMI = masa ciała (kg)/ wzrost (m)2

Wskazane jest utrzymywanie masy ciała w

zakresie

BMI od 18,5 do 25

Osoby o BMI przekraczającym



25 mają nadwagę,



30 mówimy o otyłości

Czynniki wpływające na

otyłość, na które mamy

bezpośredni wpływ:



siedzący tryb życia i związana z tym

mała aktywność fizyczna,



wpływ rodziny, społeczeństwa,

uwarunkowań kulturowych na sposób

odżywiania,



stereotypy związane z jedzeniem

Zjawisko otyłości

[rozumianej jako (BMI) ≥30

kg/m2]

Dotyczy:



od <10% populacji – we Francji,



około 20% populacji – w Wielkiej

Brytanii i w Niemczech,



ponad 30% populacji w krajach

środkowej Europy.

Szacuje się, że w Europie

Zachodniej otyłość jest

powodem około:



11% raków okrężnicy,



9% raków sutka,



39% raków trzonu macicy,



37% gruczolakoraków przełyku,



25% raków nerki,



24% raków pęcherza.

Bądź codziennie aktywny

ruchowo,

uprawiaj ćwiczenia fizyczne

Wyniki badań wskazują, że regularne

ćwiczenia fizyczne mają związek

z obniżeniem ryzyka

zachorowania na :



raka okrężnicy,



raka sutka,



trzonu macicy,



stercza.

Bądź codziennie aktywny

ruchowo,

uprawiaj ćwiczenia fizyczne

Działania przeciwdziałające

nadwadze i otyłości

oraz promocja aktywności fizycznej

powinny być adresowane

już do ludzi młodych.

Bądź codziennie aktywny

ruchowo,

uprawiaj ćwiczenia fizyczne



Efekt zmniejszenia ryzyka

wystąpienia nowotworów zależy do

stopnia aktywności fizycznej.



Częstsze, bardziej forsowne

ćwiczenia mogą być bardziej

korzystne z punktu widzenia

profilaktyki chorób nowotworowych.

minimum:

3 razy w tygodniu x 30

minut



Regularna aktywność fizyczna

z elementami ćwiczeń

wysiłkowych wskazana jest dla

utrzymania odpowiedniej masy ciała,

szczególnie u osób prowadzących

siedzący tryb życia.



Ćwiczenia te, powinno się wykonywać

trzy razy w tygodniu, po pół godziny.

Spożywaj więcej różnych

warzyw i owoców

Szereg badań epidemiologicznych wskazuje,

że spożywanie dużych ilości warzyw i

owoców zmniejsza ryzyko zachorowań zwłaszcza

na raka:



żołądka,



okrężnicy,



odbytnicy,



trzustki.

Polska nadal pozostaje krajem

o zbyt niskim spożyciu

warzyw i owoców

Polacy spożywają średnio 1,5 porcji warzyw i

owoców dziennie, a zaledwie 5% Polaków zjada

5 zalecanych porcji.

w Polsce około

150 kg/osobę/rok,

w Grecji 400 kg/osobę/rok.

Jakie warzywa?



brokuły,



por,



papryka,



marchew,



kapusta,



kalafior,



czosnek,



cykoria,



cebula,



pomidor,



sałata



buraczki



………

Sezonowe, świeże, lokalnie dostępne

I owoce…



winogrona,



pomarańcza,



kiwi,



gruszka,



grapefruit,



brzoskwinia,



banany.

Sezonowe, świeże, lokalnie
dostępne

Kraje UE charakteryzują się

zróżnicowanym średnim

spożyciem alkoholu na głowę

mieszkańca

Wyróżnia się trzy grupy krajów:



kraje południa,

w których dominuje picie

wina,



kraje środkowej Europy

gdzie głównie

spożywa się piwo,



kraje północy

z najczęstszym spożyciem

alkoholi wysokoprocentowych.

Rodzaj wypitego alkoholu nie ma

znaczenia – głównym czynnikiem

zwiększonego ryzyka jest ilość

spożywanego etanolu !

Dzienne limity spożycia alkoholu:



dla mężczyzn – 20 g etanolu

(ok. 2 piwa, 2 lampki wina ‘lub 2 kieliszki

mocnego alkoholu),



dla kobiet - 10 g etanolu

( ok. 1 piwo, 1 lampka wina

lub 1 kieliszek mocnego

alkoholu).



Picie alkoholu zwiększa

ryzyko nowotworów

górnego odcinka

przewodu pokarmowego

oraz

układu oddechowego

nawet u osób

niepalących.



Picie wraz z paleniem

tytoniu znacząco podwyższa

ryzyko zachorowania na te

nowotwory, a każdy z

tych czynników potęguje

działanie drugiego.

W latach

1960-1990 podwoiła

się częstość

zachorowań, spowodowana

wzrostem ekspozycji na

promienie słoneczne.



bardzo silnym czynnikiem ryzyka

zachorowania jest

obecność dużej liczby znamion

barwnikowych na

skórze



liczba znamion jest

uwarunkowana genetycznie,

natomiast narażenie na

promienie słoneczne

ma udział dodatkowy

O czym należy pamiętać ?



osoby łatwo ulegające

poparzeniom słonecznym

powinny unikać działania

promieni przez całe życie



podczas lata umiejętnie się

opalać, a najlepiej unikać słońca

od godz. 11 do 15.

O szczególnej ochronie przed nadmiernym

słońcem !!

EKSPOZYCJA

ŚRODOWISKOWA

ZAWODOW

Czynniki

środowiskowe, na

które nie my

bezpośredniego

wpływu

Czynniki

zwiększające

ryzyko

zachorowania na

nowotwór

występujące w

miejscu pracy

Ekspozycja

środowiskowa:

ekspozycja środowiskowa, to

ekspozycja całej populacji, na którą

pojedyncza osoba nie ma

bezpośredniego wpływu

Czynniki rakotwórcze

zanieczyszczenia powietrza i wody pitnej,
bierne palenie,
substancje chemiczne emitowane przez

przemysł,

skażenia pożywienia (pestycydy, estrogeny czy

dioksyny)

Istotne jest, aby każdy potencjalny

czynnik ryzyka został zbadany pod

kątem charakteru, stopnia

zagrożenia i czasu jego

trwania.

Pozwoli to określić, jakie środki

należy przedsięwziąć, aby zapobiec

ekspozycji lub ją ograniczyć.

Zalecenia „Kodeksu” adresowane są

do 3 grup mających wpływ

na zapobieganie ekspozycji na

substancje rakotwórcze:



do osób, które zajmują się formułowaniem

aktualnych i przejrzystych instrukcji oraz

aktów prawnych,



do osób, którzy powinni wdrażać te

instrukcje,



do wszystkich obywateli, którzy ze względu

na zdrowie swoje i innych powinni stosować

się do instrukcji i przepisów mających na

celu zmniejszenie lub zniesienie ekspozycji

na karcynogeny .

Bierz udział w programach szczepień

ochronnych przeciwko wirusowi

zapalenia wątroby typu B

Rak Wątroby

W Unii Europejskiej co roku

rejestruje się ok. 30 000 nowych

przypadków.

Przyczyną są przewlekłe zakażenie

wirusem wątroby typu B (WZW B) oraz C

(WZW C).

Rak szyjki macicy

W Unii Europejskiej co roku

rejestruje się ok. 25 000 nowych

przypadków.

W 99% materiałów z biopsji raka szyjki

macicy na świecie wykrywa się

kilkanaście typów HPV

HPV (16,18,31,33,45)

Szczepienie szczepionką ma na celu

zabezpieczenie przed chorobami

wywoływanymi przez wirusy brodawczaka

ludzkiego (HPV) typu 6, 11, 16 i 18.

Kobiety po 25. roku życia powinny poddawać

się badaniom przesiewowym w kierunku raka

szyjki macicy.

Profilaktyka raka szyjki

macicy

Maksymalną skuteczność w profilaktyce

raka szyjki macicy można osiągnąć

organizując program przesiewowy:



o szerokim zasięgu,



obejmujący kobiety od 25 roku życia,



o częstotliwości badań, co 3 lata

do 60 roku życia.

Kobiety i mężczyźni i po 50. roku życia powinni

uczestniczyć w badaniach przesiewowych w

kierunku raka jelita grubego i odbytnicy.

Na korzyści z wykonywania badań

przesiewowych w kierunku

raka okrężnicy i

odbytnicy wskazują:



możliwość rozpoznawania zmian

przedrakowych (polipów

gruczolakowych),



dobre rokowanie chorych,

z rozpoznaniem ustalonym we

wczesnych stadiach zaawansowania

choroby.



Zdrowszy styl życia oznacza poprawę

ogólnego stanu zdrowia i zapobieganie

zgonom z powodu nowotworów

złośliwych.



Każdy ma prawo do wyboru stylu życia,

niemniej jednak niektóre zachowania

mogą obniżać ryzyko zachorowania na

chorobę nowotworową.

Pamiętajmy !

Wczesne objawy choroby

nowotworowej

Idź do lekarza

jeśli

zauważysz:



guzek



niegojącą się ranę



znamię skórne, które zmienia

kształt, wielkość lub kolor



nową i powiększającą się

zmianę na skórze



krwawienie (inne niż

regularne krwawienie

miesięczne)

Idź do lekarza

jeśli masz

przewlekłe

objawy takie

jak:



kaszel



uporczywa chrypa



zaburzenia rytmu

wypróżniania i

trudności z oddawaniem moczu



niewyjaśniona utrata masy

ciała

Lubuski Program Prewencji

Pierwotnej Nowotworów

Biuro Programu:

Wojewódzka Poradnia Onkologiczna

ul. Walczaka 42

66-400 Gorzów Wlkp.

Tel. 095 7331-707

Fax.095 7331-612

Document Outline