Slajd 1

Poziomy obrony organizmu

Pierwszy

poziom

obrony

Skóra, błony śluzowe,

enzymy, dopełniacz, cytokiny,

naturalna flora bakteryjna

Drugi
poziom

Komórki

fagocytujące mono i

polinuklearne,

bazofile i mastocyty,

limfocyty NK

Przeciwciał
a, limfocyty
T i B

Odpornoś

nieswoist

Trzeci
poziom

Odpornoś

ć swoista

Budowa Układu

Immunologicznego

• W skład układu imunologicznego

wchodzą:

– Komórki układu immunologicznego
– Narządy układu immunologicznego

(narządy limfatyczne)

– Naczynia limatyczne

Tylko sprawnie działający

układ immunologiczny

zabezpiecza odporność

organizmu

Komórki Układu

Immunologicznego

Pluripotencjalna

haemopoetyczna

komórka pnia

progenitorowa
komórka
limfoidalna

progenitorowa
komórka
mieloidalna

Makrofagi
Monocyty
(* DC)

Neutrfile
(PMN)

Eozynofile
(PMN)

Bazofile
(PMN)

Mastocyty

Fagocytoza
Prezentacja

Fagocytoza
bakterii

odporność
przeciwpasożytnicza
reakcje alergiczne

Reakcje alergiczne Ochrona
błon śluzowych?

Ochrona blon śluzowych

Limfocyty odporność
nabyta swoista

Subpopulacje limfocytów

CTL

LIMFOCYTY T

LIMFOCYTY B

CLP

Wspólna komórka

limfoidalna prekursorowa

KOMÓ RKI

PLAZMATYCZNE

produkują przeciwciała

KOMÓ RKI

PLAZMATYCZNE

produkują przeciwciała

LIMFOCYTY

CYTOTOKSYCZNE CD8

zabijają komórki

nowotworowe i

zakażone wirusem

LIMFOCYTY

POMOCNICZE CD4

aktywują limf.B i

makrofagi

LIMFOCYTY

POMOCNICZE CD4

aktywują limf.B i

makrofagi

• Posiadają receptory TCR –

wiążące antygeny

• Limfocyty T nie są zdolne do

rozpoznania wolnego antygenu

• Wymagają prezentacji antygenu

przetworzonego do peptydów

przez komórki APC i połączonego

z cząsteczkami MHC.

• limfocyty T rozpoznają jedynie

peptydy białek (nie wiążą innych
antygenów np. polisacharydów).

Limfocyty T

Limfocyty cytotoksyczne Tc
rozpoznają antygeny
prezentowane przez MHC kl I, a
pomocnicze Th przez MHC kl II.

Limfocyty T -

Restrykcja

MHC

• LimfocytyT rozpoznają obce antygeny

związane z własnym MHC (prezentowane

przez własne cząsteczki MHC)

• Limfocyty CD4 rozpoznają antygeny

prezentowane przez MHC kl II.

• Limfocyty CD8 rozpoznają antygeny

prezentowane przez MHC kl I

Limfocyty B

posiadają

receptory

immunoglobulin

owe o różnych

swoistościach.

Wiążą nimi

wnikające do

organizmu

natywne

antygeny

Nie wymagają

prezentacji

antygenów

Spoczynkowy

limfocyt B

e.r.

(a)

(b)

Limfocyt B po

przekształceniu

się w kom.

plazmatyczną

Limfocyt B i komórka

plazmatyczna

Komórki plazmatyczne –

ostateczne stadium komórki B

• Intensywna produkcja przeciwciał
• Brak powierzchniowych

immunoglobulin

• Brak ekspresji MHC kl II
• Nie zachodzi w nich zmiana izotypu

produkowanych przeciwciał

• Nie podlegają hypermutacjom
• Nie proliferują.

Łańcu
ch
lekki

Budowa przeciwciała

cz.

sta

ła

. s

ła

cz.

sta

ła

. s

ła

Miejsce
wiązani
a
antyge
nu

Miejsce

wiązani

antyge

Łańcuchy ciężkie

Fa
b

F
c

Immunoglobulina M -

IgM

• IgM jest pentamerem

• IgM jest główną immunoglobuliną

pierwotnej odpowiedzi immunologicznej i

jako pierwszy izotyp wytwarzana jest przez

noworodka.

• IgM bardzo efektywnie wiążę dopełniacz.

Immunoglobulina A -

IgA

• Jest główną immunoglobuliną

występującą na błonach
śluzowych układu oddechowego,
pokarmowego i moczopłciowego i
w wydzielinach takich jak mleko
(siara), ślina, łzy.

• W surowicy występuje w formie

monomeru.

• W wydzielinach występuje w

formie dimeru.

Biologiczna

rola

przeciwciał

• Wiązanie antygenów. Powstający

aglutynat jest łatwo fagocytowany i
redukuje liczbę patogenów w organizmie

• Neutralizują wirusy i toksyny

bakteryjne. Blokuje ich przyleganie do
błon śluzowych

• Opsonizacja – połączone z przeciwciałem

bakterie są łatwo fagocytowane

Rola przeciwciał

• Aktywacja dopełniacza przez

kompleks Ag-Ab. Powstaje

kompleks MAC uszkadzający

bakterie

• Pośredniczą w mechanizmie

ADCC w którym mogą być

niszczone patogeny przez

komórki odporności nieswoistej

np. eozynofile

• Wiązanie dopełniacza i reakcja

ADCC poprzez produkowane w

ich trakcie mediatory sprzyjają

rozwojowi zapalenia

Przeciwciała nie łączą się z

całą cząsteczką antygenu , ale

z jego określonymi miejscami

zwanymi

epitopami

lub

determinantami

antygenowymi

Wiązanie przeciwciała z

antygenem – paratopu z

epitopem

. z

ła

ńc

Ła

ńc

ęż

ęś

ć z

Antygen z epitopem 1

Antygen z epitopem 3

n z

pit

Powinowactwo

przeciwciała

•

Mnogie interakcje pomiędzy paratopami

przeciwciała a epitopami antygenu.

•

To więcej niż suma powinowactw.

•

Lepiej opisuje biologiczne systemy niż

powinowactwo.

•

Wypadkowa sił

wiązania jednej

determinanty

antygenowej (epitopu)

z jedną

antydeterminantą

( paratopem)

przeciwciała.

Awidność (Avidity)

Immunogenno

ść

zdolność do indukowania

humoralnej i / lub komórkowej

odpowiedzi immunologicznej

Antygenowość ( swoisto

ść

Zdolność do swoistego

łączenia si

ę antygenu

z Ab i /

lub powierzchniową Ig

lub

TCR

na limfocycie

Cechy antygenu

Rodzaje antygenów

•

Autoantygeny

- antygeny danego

organizmu - nieimmunogenne dla tego
organizmu

•

Izoantygeny

- antygeny bliźniąt

jednojajowych i szczepów wsobnych
zwierząt laboratoryjnych -
nieimmunogenne

•

alloantygeny

- pula antygenów w

obrębie gatuntu - immunogenne

•

ksenoantygeny

- antygeny różnych

gatunków - immunogenne

Subpopulacje limfocytów

CTL
Tc

LIMFOCYTY T

LIMFOCYTY B

CLP

Wspólna komórka

limfoidalna prekursorowa

KOMÓ RKI

PLAZMATYCZNE

produkują przeciwciała

KOMÓ RKI

PLAZMATYCZNE

produkują przeciwciała

LIMFOCYTY

CYTOTOKSYCZNE CD8

zabijają komórki

nowotworowe i

zakażone wirusem

LIMFOCYTY

POMOCNICZE CD4

aktywują limf.B i

makrofagi

LIMFOCYTY

POMOCNICZE CD4

aktywują limf.B i

makrofagi

Subpopulacje limfocytów

CTL

LIMFOCYTY T

LIMFOCYTY B

CLP

Wspólna komórka

limfoidalna prekursorowa

KOMÓ RKI

PLAZMATYCZNE

produkują przeciwciała

KOMÓ RKI

PLAZMATYCZNE

produkują przeciwciała

LIMFOCYTY

CYTOTOKSYCZNE CD8

zabijają komórki

nowotworowe i

zakażone wirusem

LIMFOCYTY

POMOCNICZE CD4

aktywują limf.B i

makrofagi

LIMFOCYTY

POMOCNICZE CD4

aktywują limf.B i

makrofagi

Th 1

Th 2

Podział limfocytów

pomocniczych Th (CD4)

IL-2
IFN

TNF

IL-4
IL-5
IL-13
IL-10
(TGF)

Odpowiedź

komórkowa

Odpowiedź

humoralna

Komórki NK

• Duże ziarniste limfocyty z markerem CD65
• nieswoiście rozpoznają antygeny ( poza

restrykcją MHC)

• rozpoznają zmienione własne -“altered

self”:

– Cząsteczki MHC kl I

• infekcje wirusowe
• patogeny wewnątrzkomórkowe

– powierzchniowe glikoproteidy

• Komórki nowotworowe

• Rozpoznają docelowe komórki opłaszczone

przeciwciałami

– receptor FcIII (CD16)

• Duże ziarniste limfocyty z markerem CD65
• nieswoiście rozpoznają antygeny ( poza

restrykcją MHC)

• rozpoznają zmienione własne -“altered

self”:

– Cząsteczki MHC kl I

• infekcje wirusowe
• patogeny wewnątrzkomórkowe

– powierzchniowe glikoproteidy

• Komórki nowotworowe

• Rozpoznają docelowe komórki opłaszczone

przeciwciałami

– receptor FcIII (CD16)

Makrofagi

Limfocyty B

Komórki prezentujące

antygen

Kom.

dendrytycz

Pochłaniają,

przetwarzają do

peptydów i

prezentują

antygeny

limfocytom Th i
Tc w kontekście

własnego MHC II i

MHC I

Makrofag

limf.

Makrofag

Cytokiny

Limfokiny

Cytokiny

Mechanizmy antybakteryjne

Funkcja przeciwnowotworowa

Pochłanianie
antygenów

Prezentacja
antygenów

Aktywowane
makrofagi

Centralna rola makrofagów w

odporności swoistej i

nieswoistej

• Biorą udział w odporności nieswoistej, prezentacji

antygenów i mają funkcje efektorowe.

Granulocyty

obojętnochłon

(Neutrofile)

60-70% leukocytów

Granulocyty

kwasochłonne

(eozynofile)

2-4%
leukocytów

Granulocyt

zasadochłon

ny (bazofil)

< 0,5%
leukocytów

Narządy limfatyczne

• Występują tylko u kręgowców.

– Typy:

• Centralne (pierwotne)

narządy limfatyczne

– szpik kostny i grasica – dojrzewanie
limfocytów T i B

– Nabywanie receptorów dla antygenów.
– Eliminacja limfocytów autoreaktywnych.

• Obwodowe (drugorzędowe)

narządy

limfatyczne – węzły chłonne, śledziona,

grudki chłonne - miejsca zasiedlone przez

dojrzałe limfocyty T i B.

– Funkcje:

» Wychwytywanie obcych antygenów.
» Miejsce odpowiedzi immunologicznej

Document Outline