Patologia żeńskich narządów
rozrodczych
Patologia żeńskich narządów
rozrodczych
Nowotwory sromu
• Kłykciny płaskie (condylomta lata) - kiła II-rzędowa
• Kłykciny kończyste (condylomata acuminata) HPV 6 i 11
• Wewnątrznabłonkowe nowotworzenie sromu
(VIN)
– VIN I
– VIN II i VIN III - wysokiego stopnia VIN
• Choroba Pageta sromu
• Rak płaskonabłonkowy sromu 90%
– zwizany z infekcją HPV - młodsze pacjentki,
wieloogniskowość, współistnienie VIN
– związany ze zmianami dystroficznymi (lichen sclerosus,
athrophicus, hyperplasia squamosa); starszy wiek, gorsze
rokowanie
• Czerniak złośliwy sromu 5%
Nowotwory pochwy
• Wewnątrznabłonkowe nowotworzenie pochwy (VAIN)
– zwykle po menopauzie
– 3 stopnie VAIN I-III
• Rak płaskonabłonkowy pochwy -
b.rzadki
• Jasnokomórkowy rak gruczołowy pochwy -
związek z
narażeniem płodu na dietylsilbestrol (DES), występuje u
u nastolatek i młodych kobiet
• Mięsak groniasty (sarcoma botryoides) -
u dzieci poniżej
5 rż, z grupy nowotworów „drobnookrągłokomórkowych”
Nowotwory szyjki macicy
• Wewnątrznabłonkowe nowotworzenie szyjkowe (CIN)
– w obrazie histopatologicznym:
• CIN I - dysplazja małego stopnia
• CIN II - dysplazja średniego stopnia
• CIN III - dysplazja średniego stopnia i rak
przedinwazyjny
– lub w obrazie cytologicznym:
• low-grade SIL
• high-grade SIL
• Rak płaskonabłonkowy inwazyjny
• Rak gruczołowy
Rak szyjki macicy
• Czynniki rokownicze:
stopień zaawansowania klinicznego (FIGO) i stan węzłów
chłonnych
wielkość guza
głębokość nacieku
naciek nowotworowy endometrium
inwazja naczyń krwionośnych
– wysoki indeks proliferacyjny
– brak obecności DNA wirusa HPV
– ekspresja c-erbB-2 i onkogenu ras
+ naciek z eozynofilów wokół guza
Rak szyjki macicy
• CIN
- cervical intraepithelial neoplasia, wewnatrznabłonkowa
neoplazja szyjki macicy (pojęcie histologiczne)
– CIN I - proliferacja niedojrzałych komórek w 1/3 nabłonka
– CIN II - średnia grubość zajęta, niewielki polimorfizm
– CIN III - niedojrzałe komórki na całej grubości, zniszczona
architektonika, polimorfizm komórkowy
• SIL
- squamous epithelial lesion, zmiana
śródpłaskonabłonkowa
– pojęcie cytologiczne, odnosi się do wyniku badania
cytologicznego metodą Papanicolaou (Pap smear)
• LSIL
- low grade
• HSIL
- high grade
• ASC-US
- atypical squamous cels of undeterminated
significance (atypowe komórki o nieustalonym znaczeniu)
• ASC-H
- nie można wykluczyc HSIL
Rak szyjki macicy
• System Bethesda
(2001)
– dawniej oceniano rozmazy w 5-
stopniowej skali Papanicolau
– obecnie stosuje się system
Bethesda - bardziej wyczepujące
informacje:
• A - czy rozmaz zawiera
prawidłowy materiał do
oceny?
• B - czy obraz cytologiczny jest
prawidłowy?
• C - opis stwierdzonych zmian
FIGO
• = kryteria Międzynarodowej Federacji Ginekologów i
Położników
• ocena stadium zaawansowania kliniczno-patologicznego
– FIGO I° - rak naciekający tylko szyjkę macicy
– FIGO II° - nacieka poza szyjkę, ale nie
– FIGO III° - nacieka dolną 1/3 pochwy i ścianę miednicy
małej
– FIGO IV° - nacieka pęcherz, odbytnicę lub są przerzuty
odległe
• IA
-
rak z mikroinwazją
- inwazja stwierdzona tylko
mikroskopowo na obszarze nie dłuższym niż 7 mm i
głębokości do 3mm - 1A1, powyżej 3 mm - 1A2
FIGO
FIGO
Nowotwory trzonu macicy
• Rak błony śluzowej (Carcinoma endometrii)
– Rak endometrialny (Ca endometrioides)
• gruczolakorak
• gruczolakorak z róznicowaniem płaskonabłonkowym
– Rak brodawkowaty surowiczy (Ca papillare serosum)
– Rak jasnokomórkowy (Ca clarocellulare)
– Gruczolakorak sluzowy (Adenocarcinoma mucinosum)
– Rak płaskonabłonkowy (Ca planoepitheliale)
– Rak mieszany (Ca mixtum, ca adenosquamosum)
– Rak niezróżnicowany (Ca non differentiatum)
Nowotwory trzonu macicy
• Nowotwory mezenchymalne
– Nowotwory podścieliska błony śluzowej
• Guzek stromalny (Nodulus stromalis)
• Mięsak stromalny (Sarcoma stromale, myosis stromalis
endolymphatica)
• Mięsak stromalny o wysokim stopniu złośliwości
– Nowotwory z mięśni gładkich
• Mięśniak gładkokomórkowy (Leyiomyoma)
• Nowotwór z m. gładkich o granicznej złośliwości
• Mięśniakomięsak gładkokomórkowy (Leyiomyosarcoma)
• Inne nowotwory z m. gładkich
– Mieszane nowotwory mięśniowo - endometrialne
– Guz gruczolakowaty (Adenomatoid tumor)
Nowotwory trzonu macicy
• Nowotwory mieszane nabłonkowo-mezenchymalne
– Łagodne
– Złośliwe
• Inne
– chłoniaki złośliwe
– nowotwory neuroektodermalne
– nowotwory typu zarodkowego
• Nowotwory typu przerzutowego
Nowotwory jajnika
• 4 grupy wg. pochodzenia:
– Nowotwory nabłonkowo - podścieliskowe
– Nowotwory germinalne
– Nowotwory ze sznurów płciowych i
podścieliska
– Przerzuty do jajników
Nowotwory jajnika
• Nowotwory nabłonkowo - podścieliskowe 65-70%
– surowiczy
• torbielakogruczolak (cystadenoma)
• torbielakogruczolakorak (cystadenocarcinoma)
– śluzowy (podział j.w.)
– endometrioidalny - zwykle
złośliwe
/na podłożu endometriozy
w jajniku! lub z nabłonka pokrywającego jajnik/
– jasnokomórkowy
– guz Brennera (z nabłonka przejściowego) - zwykle
łagodne
– torbielakogruczolakowłókniak (cystadenofibroma)
Uwaga! Wymienione od pauz nazwy oznaczają typy nowotworów, w każdym
typie mogą występować postacie łagodne, złośliwe, czasem też o pośredniej
złośliwości)
Nowotwory jajnika
• Nowotwory ze sznurów płciowych i podścieliska 8%
– Ziarniszczak (Foliculloma)
– Grupa włókniako - otoczkowiaków
• Thecoma
• Fibrothecoma
• Fibroma
– Guzy z k. Sertolego i Leydiga (Androblastoma)
– Guz z komórek lipidowych
ogółem są to guzy łagodne lub o niskim potencjale złośliwości, mogą
być hormonalnie czynne (folliculoma - estrogeny, leydigioma -
androgeny)
Nowotwory jajnika
• Nowotwory germinalne 20-30%
– Rozrodczak (Dysgerminoma)
/w jądrze odpowiednikiem jest seminoma/
– Guz zatoki endodermalnej (Yolk sac tumor)
– Rak zarodkowy (Carcinoma embryonale)
– Nabłoniak kosmówkowy (Choriocarcinoma)
– Potworniak (Teratoma)
• niedojrzały / dojrzały (immaturum / maturum)
• lity (solidum)
• torbielowaty - torbiel skórzasta (cystis dermoidalis) 95% !!!
• jednolistkowy (monodermale) np. Struma ovarii, carcinoid
– Guzy germinalne mieszane
Zwykle u młodych kobiet i dzieci, im młodszy wiek tym większe
prawdopodobieństwo złośliwości guza. Najczęstszy - torbiel skórzasta.
Nowotwory jajnika
• Nowotwory mieszane (z pierwotnych komórek
płciowych, sznurów płciowych i podścieliska)
• Nowotwory niesklasyfikowane
• Nowotwory przerzutowe
• Nowotwory niewystępujące typowo w jajniku
– lymphoma
Nowotwory jajników
• Najczęstsze - z nabłonka powierzchniowego i podścieliska!
– Wśród nich najczęstszy
typ surowiczy
, na 2 miejscu
typ śluzowy
– W typie surowiczym częściej charakter złośliwy guza!
• 2. Miejsce ogółem - nowotwory germinalne 20-30 % (a w jądrach
zdecydowana przewaga germinalnych!)
• 3. Miejsce - nowotwory ze sznurów płciowych i podścieliska
• 2/3 nowotworów jajnika występuje w wieku rozrodczym
• u dziewczynek rzadko
• u młodszych kobiet 80% to guzy niezłośliwe
• po 40 rż - większa częstość nowotworów złosliwych i o granicznej
złośliwości
Nowotwory jajników
• Nowotwory przerzutowe do jajników
– obustronne 70%
– liczne drobne guzki na powierzchni i przekroju
– komórki raka w świetle n. chłonnych i krwionośnych
– reakcja desmoplastyczna podścieliska
• Najczęstsze przerzuty:
– wywodzące się z przewodów Müllera:
• raki macicy
• raki jajowodu
• raki drugiego jajnika
– Guz Krukenberga
- przerzuty raka z komórek sygnetowatych (w
70% z żołądka), najczęstszy nowotwór przerzutowy w jajniku
po 40 rż
KONIEC