Dyrektywy UE
w zakresie zapobiegania
wybuchom.
Normy zharmonizowane.
Dyrektywy UE
w zakresie zapobiegania
wybuchom.
Normy zharmonizowane.
DYREKTYWA 94/9/WE ATEX 100A
(dotycząca urządzeń i systemów ochronnych w strefach)
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Polityki
Społecznej
z 28 lipca 2003
w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń i
systemów ochronnych
przeznaczonych do użytku w przestrzeniach
zagrożonych wybuchem.
Dz. U Nr 143, poz. 1393
http://europa.eu.int/comm/enterprise/atex/i
ndex.htm.
DYREKTYWA 99/92/EC ATEX 137
(dotycząca miejsc pracy i minimalnych wymagań dot.
poprawy bezpieczeństwa pracowników w strefach)
Rozporządzenie Ministra Gospodarki,Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 29 maja 2003r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących
bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników, zatrudnionych na
stanowiskach, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa
Dz. U nr 107, poz.1004
http://europa.eu.int/eur-lex/en/lif/1999/en-
399L0092.html
Rozporządzenie z 28 lipca 2003
(ATEX 100 A)
• Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeństwa i ochrony
zdrowia dotyczące projektowania oraz wytwarzania
urządzeń i
systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w
przestrzeniach zagrożonych wybuchem
• Procedury oceny zgodności.
• Treść deklaracji zgodności.
• Minimalne kryteria, jakie powinny być spełnione przy
notyfikowani
jednostek,
• Sposób oznakowywania urządzeń i systemów ochronnych.
• Wzór oznakowania CE
Dyrektywa UE 94/9/94
z dnia 23 marca 1994 roku dotycząca urządzeń i
systemów ochronnych w przestrzeniach
zagrożonych wybuchem -
ATEX 100
• urządzenie
- maszyna, sprzęt, przyrządy stałe lub ruchome,
podzespoły stałe lub ruchome, podzespoły sterujące i
oprzyrządowanie
do
nich
należące
oraz
systemy
wykrywania i zapobiegania, które oddzielnie lub połączone
ze sobą, są przeznaczone do wytwarzania, przesyłania,
magazynowania, pomiaru, regulacji i przetwarzania energii
i/lub materiałów a które, przez ich własne potencjalne
źródła zapłonu, są zdolne do spowodowania wybuchu,
• system ochronny
- urządzenia inne niż wyżej wymienione,
których zadaniem jest natychmiastowe powstrzymanie
powstającego wybuchu, i/lub skuteczne ograniczenie
wybuchu, które są wprowadzane na rynek oddzielnie, do
zastosowania jako systemy ochronne
ATEX 100A
• Użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem
–
użytkowanie urządzeń, systemów ochronnych
i aparatury odpowiednio do grup i kategorii,
w sposób określony w instrukcjach
dołączonych do tych urządzeń i systemów
ochronnych przez producenta w celu
zapewnienia bezpiecznego ich
funkcjonowania
ATEX 100
Grupy urządzeń
• Grupa I
- urządzenia przeznaczone do użytku w podziemnych
częściach kopalń i w instalacjach
napowierzchniowych
tych kopalń, narażonych na występowanie
zagrożenia
wybuchem metanu i/lub pyłu węglowego.
• Grupa II
- urządzenia przeznaczone do użytku w innych
miejscach, narażonych na występowanie
atmosfer
wybuchowych
ATEX 100
Kategorie urządzeń
Grupa I -
Kategorie M 1 i M 2,
Grupa II -
kategorie 1, 2, 3
Kategoria 1
- u. zaprojektowane tak, aby mogły funkcjonować
zgodnie z parametrami ruchowymi, ustalonymi przez
producenta
i
zapewniać
bardzo
wysoki
poziom
zabezpieczenia
Kategoria 2
- u. zaprojektowane tak, aby mogły funkcjonować
zgodnie z parametrami ruchowymi, ustalonymi przez
producenta i zapewniać wysoki poziom zabezpieczenia,
Kategoria 3
- u. Zaprojektowane tak, aby mogły
funkcjonować
zgodnie
z
parametrami
ruchowymi
ustalonymi przez producenta i zapewniać normalny poziom
zabezpieczenia
ATEX 100
Zasady zintegrowanego bezpieczeństwa
przeciwwybuchowego
producent musi przedsięwziąć środki aby:
• zapobiec
wytwarzaniu lub uwalnianiu mieszaniny
wybuchowej przez same urządzenia i systemy ochronne,
• zapobiec
zapaleniu
mieszaniny
wybuchowej,
uwzględniając charakter każdego źródła zapłonu,
elektrycznego i nieelektrycznego,
• w przypadku, gdy mino wszystko powstał wybuch
,
zagrażający bezpośrednio lub pośrednio zdrowiu lub
życiu ludzi, mieniu, lub środowisku, natychmiast
powstrzymać i ograniczyć zasięg płomienia i ciśnienia
wybuchu do bezpiecznego poziomu.
ATEX 100
Oznakowanie
• nazwa producenta i jego adres,
• znak CE,
• oznaczenie serii i typu,
• numer serii ( o ile występuje),
• rok produkcji,
• oznakowanie
specjalne
zabezpieczenia
przeciwwybuchowego Ex, za nim symbol grupy
urządzeń i kategorii,
• w przypadku urządzeń grupy II lit. G - gazy,pary lub
mgły i/lub D - pyły
• identyfikator jednostki badawczej
OZNAKOWANIE
CЄ
9999
II 2 G
EExdIICT6
CCC98 ATEX1234X
Linia 1:
oznakowanie zgodnie z 94/9/WE
-oznakowanie CE umieszczone na urządzeniu ( nie na częściach lub podzespołach),
-numer identyfikacyjny jednostki notyfikującej zaangażowanej w fazie produkcji,
-symbol sześciokątny wskazujący na zgodność z Dyrektywą 94/9/WE,
-symbol grupy lub kategorii oraz rodzaj zagrożenia, gaz (G) lub pył (D),
-numer seryjny,
-rok produkcji, chyba że zawiera go numer seryjny.
Ex
OZNAKOWANIE
Linia 2:
oznakowanie dodatkowe
zgodnie z normami które
spełnia określone urządzenie, jak to zostało podane w
normie EN-50014
E Ex d IIC T6
Linia 3
: oznakowanie odnoszące się do
certyfikacji.
-kod jednostki notyfikowanej (CCC),
-rok wydania,
-numer certyfikatu,
INSTRUKCJE
Dla każdego urządzenia i systemu ochronnego powinny zawierać:
• zwięzłe zestawienie danych, którymi urządzenie lub system jest
oznakowany, włącznie z informacjami dodatkowymi (np.
serwisem),
• instrukcje
bezpieczeństwa:uruchomienia,
użytkowania,
montażu i demontażu, konserwacji, instalowania i regulacji,
• wskazanie
obszarów
niebezpiecznych
wokół
urządzeń
dekompresyjnych,
• szkolenia,
• dane i szczegóły umożliwiające bez wątpliwości, czy dane
urządzenie określonej kategorii lub system ochronny mogą być
użytkowane w przewidywanej przestrzeni i warunkach pracy,
• parametry elektryczne i ciśnieniowe, maksymalne temperatury
powierzchni i inne wartości graniczne
INSTRUKCJE
• W razie potrzeby, specjalne warunki użytkowania, w tym
informacje o możliwym niewłaściwym użyciu, które, na
podstawie doświadczenia, mogą się wydarzyć,
• obszary niebezpieczne, usytuowane naprzeciw systemów
odciążających,
• instrukcje dotyczące szkoleń,
• istotne zalecenia w zakresie bezpieczeństwa
• w razie potrzeby, charakterystyki narzędzi jakie mogą być
odpowiednie do urządzenia lub systemu ochronnego.
• rysunki i schematy niezbędne do montażu, konserwacji i
napraw,
Każde urządzenie lub każdy system ochronny oddawany do
użytkowania musi być wyposażony w instrukcje
przetłumaczone na język lub języki kraju użytkowania i w
oryginał instrukcji
ATEX 100
Określone zasadnicze wymagania w zakresie
:
• doboru materiałów,
• projektowania i budowy
(zamknięcie układów, zapobieganie
emisjom, zapobieganie przed zagrożeniami od pyłów, bezpieczne
otwieranie, zagrożenia nieelektryczne, przeciążanie urządzeń
itp.),
• zagrożeń od potencjalnych źródeł zapłonu i
zagrożeń od
oddziaływań zewnętrznych
,(iskry, płomienie, łuki,wysokie temp.
powierzchni, energia akustyczna, prom. Optyczne, fale
elektromagnetyczne, elektryczność statyczna, prądy upływu i
błądzące, nadmierne nagrzewanie,
• urządzeń bezpieczeństwa i
integracji systemów
(bezpieczeństwo
powinno być zapewnione w razie awarii), jednostek sterujących i
wyświetlaczy, pomiarowych, oprogramowania,
• szczegółowe wymagania dodatkowe
dla każdej z grup i kategorii
urządzeń i systemów
ATEX 100
Zgodność z
wymaganiami
Dyrektywy oraz
określonymi w niej procedurami oceny zgodności
• urządzenia, systemy ochronne i aparatura,
mające deklarację zgodności WE i które są
oznakowane znakiem CE (zgodne z Dyrektywą),
• części i podzespoły przeznaczone do wbudowania
w urządzenia i systemy mające świadectwo
zgodności ( zgodne z Dyrektywą).
ATEX 100
Deklaracja zgodności WE
• nazwa lub znak identyfikacyjny i adres producenta lub jego
pełnomocnika z siedzibą we Wspólnocie,
• opis urządzenia, systemu ochronnego, lub urządzenia
zabezpieczającego,
• wszystkie istotne przepisy, do których stosuje się urządzenie,
system ochronny lub urządzenie zabezpieczające,
• nazwę, numer identyfikacyjny i adres jednostki notyfikowanej
oraz numer certyfikatu WE badania typu,
• w danym przypadku, przywołanie norm zharmonizowanych,
• w danym przypadku, normy i specyfikacje techniczne, a także
przepisy dyrektyw Wspólnoty które zastosowano,
• identyfikację sygnatariusza uprawnionego do podejmowania
zobowiązań w imieniu producenta lub jego pełnomocnika
NORMY ZHARMONIZOWANE
NORMY
ZHARMONIZOWANE
- których przestrzeganie
zapewnia
produktowi
domniemanie
zgodności
z
wymaganiami ogólnymi (w zakresie projektowania,
konstrukcji i badań urządzeń).
• Europejski Komitet Normalizacyjny (
CEN
),
• Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna (
IEC
),
• Europejski Komitet Normalizacji Elektrotechnicznej
(
CENELEC
),
Zostały uznane przez
Komisję Europejska
(na podstawie
umów) za instytucje właściwe do ustanawiania norm
zharmonizowanych - zgodnie z Dyrektywą 83/89/EWG z
28.04.1983 r. w sprawie procedur informacji w dziedzinie
norm i przepisów technicznych.
PN -EN-60079-10
„Urządzenia elektryczne w przestrzeniach
zagrożonych wybuchem. Klasyfikacja przestrzeni
zagrożonych wybuchem”
Dotyczy
klasyfikacji przestrzeni zagrożonych możliwością
wystąpienia mieszaniny wybuchowej gazów palnych lub par
cieczy palnych w celu właściwego doboru i instalowania
urządzeń elektrycznych przeznaczonych do zastosowania w
takich przestrzeniach ( w warunkach normalnych).
Nie stosuje się jej do
:
• metanowych zakładów górniczych,
• przetwarzanie i produkcja materiałów wybuchowych,
• przestrzenie zagrożonych wybuchem palnych pyłów i
włókien,
• uszkodzeń katastrofalnych,
• pomieszczeń medycznych,
• pomieszczeń specjalnych (np. obecność mgły palnej)
PN-EN-1127-1:2001
„Atmosfery wybuchowe. Zapobieganie wybuchowi i
ochrona przed wybuchem. Pojęcia podstawowe i
metodologia”
(identyczna z EN-1127-1:1997)
Norma ma zastosowanie do urządzeń grupy II
, które są
przeznaczone do użytku w obszarach innych niż
podziemne części kopalń i te części naziemnych instalacji
kopalni,
które
narażone
są
na
obecność
gazów
kopalnianych i/lub palnego pyłu.
Określono metody identyfikowania i oceny
niebezpiecznych
sytuacji prowadzących do wybuchu oraz projektowe i
konstrukcyjne rozwiązania stosowne do wymaganego
stopnia bezpieczeństwa, które można osiągnąć poprzez:
• identyfikację zagrożenia,
• ocenę ryzyka,
• eliminację lub minimalizację ryzyka,
• informację dotycząca stosowania.
PN-EN-1127-1:2001
„Atmosfery wybuchowe. Zapobieganie wybuchowi i
ochrona przed wybuchem. Pojęcia podstawowe i
metodologia”
Strefa 0
- obszar, w którym atmosfera wybuchowa
zawierająca mieszaninę substancji palnych w postaci
gazu, pary i mgły z powietrzem występuje stale , w
długim okresie czasu lub często,
Strefa 1
- obszar, w którym atmosfera wybuchowa
zawierająca mieszaninę substancji palnych w postaci
gazu, pary lub mgły z powietrzem może czasami
wystąpić w trakcie normalnego działania,
Strefa 2
- obszar, w którym atmosfera wybuchowa
zawierająca mieszaninę substancji palnych w postaci
gazu pary lub mgły z powietrzem nie występuje w
trakcie
normalnego
działania,
a
w
przypadku
wystąpienia trwa przez krótki czas
PN-EN-1127-1:2001
„Atmosfery wybuchowe. Zapobieganie wybuchowi i
ochrona przed wybuchem. Pojęcia podstawowe i
metodologia”
strefa 20
-
obszar w którym atmosfera wybuchowa w
postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu występuje
stale, w długim czasie lub często,
strefa 21
-
obszar, w którym atmosfera wybuchowa
w postaci obłoku palnego pyłu w powietrzu może
czasami wystąpić w trakcie normalnego działania,
strefa 22
-
przestrzeń lub pomieszczenie, w którym
atmosfera wybuchowa w postaci obłoku palnego
pyłu w [powietrzu nie występuje w trakcie
normalnego działania, a w przypadku wystąpienia
trwa przez krótki czas.
PN-EN 50014+AC
„Urządzenia elektryczne w przestrzeniach
zagrożonych wybuchem. Wymagania ogólne” ( IEC-
79-0:1983)
PN –EN 50018
„ Urządzenia elektryczne dla przestrzeni zagrożonych
wybuchem. Osłona ognioszczelna d” ( IEC 79-
1/1990)
PN –EN 50019
„Urządzenia elektryczne dla przestrzeni zagrożonych
wybuchem. Budowa wzmocniona “e” (IEC 79-7/1990)
PN –EN 50020
„ Urządzenia elektryczne dla przestrzeni zagrożonych
wybuchem. Iskrobezpieczeństwo “i”
PN-EN-50039
„ Urządzenia elektryczne dla przestrzeni zagrożonych
wybuchem. Systemy elektryczne iskrobezpieczne “i”
PN -EN - 60079-10
„Urządzenia elektryczne w przestrzeniach
zagrożonych wybuchem. Klasyfikacja przestrzeni
zagrożonych wybuchem (IEC 79-10/1995)
PN-EN- 60079-17
„Urządzenia elektryczne w przestrzeniach
zagrożonych
wybuchem. Przeglądy i konserwacja instalacji
elektrycznych
w przestrzeniach zagrożonych (innych niż kopalniach).
PN-EN 50014+AC
„Urządzenia elektryczne w przestrzeniach
zagrożonych wybuchem. Wymagania ogólne”
Klasyfikacja maksymalnych temperatur powierzchni dla
urządzeń elektrycznych grupy II
Klasy temperaturowe
max.
Temperatura
powierzchni
( °C)
T 1 450
T2 300
T3 200
T4 135
T5 100
T6 85
PN-EN 50014+AC
„Urządzenia elektryczne w przestrzeniach
zagrożonych wybuchem. Wymagania ogólne”
MESG
- maksymalny doświadczalny prześwit (szczelina gasząca) - dla
osłony „d”(ognioszczelna),
MIC
-stosunek minimalnego prądu zapalającego do prądu
zapalającego metan laboratoryjny, dla osłony „i”(iskrobezpieczna).
podgrupa A
: MESG > 0,9 mm,
podgrupa B
: 0,5 mm <MESG <0,9mm,
podgrupa C
: MESG<0,5 mm
podgrupa A
:MIC >0,8 lub MESG >0,8 lub MIC >0,9
podgrupa
B
:0,45<MIC<0,8
lub
0,55<MESG<0,9
lub
0,5<MIC<0,8
podgrupa C
: MIC<0,45 lub MESG<0,5 lub MIC <0,45
PN-EN 50014+AC
„Urządzenia elektryczne w przestrzeniach
zagrożonych wybuchem. Wymagania ogólne”
Określa wymagania dla
• obudów ( metalowe, z tworzyw sztucznych,
usuwania ładunków elektrostatycznych),
• elementów mocujących,]
• zamknięć,
• aparatury łączeniowej,
• zabezpieczeń,
• opraw oświetleniowych,
• badań,
• oznakowania
PN-EN 60079-17
„
Urządzenia elektryczne w przestrzeniach zagrożonych
wybuchem.
Kontrola i konserwacja instalacji elektrycznych w
przestrzeniach zagrożonych wybuchem (innych niż
kopalniach)”
Skierowana jest do użytkowników, definiuje
:
• kontrole - wzrokowa, z bliska, szczegółowa, odbiorcza, okresowa,
• konserwację,
Zawiera wymagania dotyczące
:
• dokumentacji,
• kwalifikacji pracowników wykonujących kontrole,
• zasad wykonywania i rodzaju kontroli, w tym czasookresów
czynności kontrolnych i stopni kontroli,
• konserwacji - napraw i zmian w urządzeniach,wycofania z ruchu,
zamknięć i narzędzi, warunków środowiskowych,
• odłączania urządzeń dla urządzeń iskrobezpiecznych i nie
iskrobezpiecznych, prac konserwacyjnych,
• uziemień i połączeń wyrównawczych,
• programów kontroli
POLSKIE NORMY - EN
PN –EN 1127-1 :2001
PN – EN 50014:2002 (U)
PN – EN 60079-10(U)
PN – EN 60079-17:2003 (U)
PN – EN 13463-1:2003 (U)
Systemy ochrony
przeciwwybuchowej
normy zharmonizowane
• PN-EN 26184-8
„Systemy ochrony
przeciwwybuchowej. Wyznaczanie wskaźników
wybuchowości gazów palnych w powietrzu”,
• PN-EN 26184-1
„Systemy ochrony
przeciwwybuchowej. Wyznaczanie wskaźników
wybuchowości pyłów palnych w powietrzu”,
• PN-EN 26184-3
„Wyznaczanie wskaźników
wybuchowości mieszanin paliwowo-powietrznych
innych niż mieszaniny pyłowo-powietrzne i gazowo -
powietrzne”,
• PN-EN 26184-4
„Systemy ochrony
przeciwwybuchowej. Wyznaczanie skuteczności
systemów tłumienia wybuchów”.
Normy zharmonizowane
palne gazy, pary i mgły
• EN - 60079 - 10
: klasyfikacja obszarów
niebezpiecznych
• EN- 60079 - 14
: instalacje elektryczne
• EN- 60079-17
: kontrola i konserwacja instalacji
elektrycznych.
• IEC-60079-19
:naprawa i remonty instalacji
elektrycznych
• IEC-60079-20
: dane na temat palnych gazów i par
Normy zharmonizowane
palne pyły
•EN 50281-1-1
: budowa i testowanie
•EN 50281-1-2
: wybór, instalacja i konserwacja
•EN 50281-3
: klasyfikacja obszarów
•EN 60529
: stopnie ochrony
Urządzenia nieelektryczne przeznaczone do użytkowania
w potencjalnie wybuchowych gazach, parach, mgłach
i pyłach -
EN 13463
. Podstawowe metody i badania.
Ochrona przed elektrycznością
statyczną
Polskie Normy
• PN-92/E-05200
„Ochrona przed elektrycznością
statyczną. Terminologia”
• PN- 92/E-05201
„Ochrona przed elektrycznością
statyczną. Metody oceny zagrożeń wywołanych
elektryzacją materiałów dielektrycznych stałych.
Metody oceny zagrożenia pożarowego i/lub
wybuchowego.”
• PN-92/E-05202
„Ochrona przed elektrycznością
statyczną. Bezpieczeństwo pożarowe i/lub wybuchowe.
Wymagania ogólne”
• PN-92/E-05203
„ Ochrona przed elektrycznością
statyczną. Materiały i wyroby stosowane w obiektach
oraz strefach zagrożenia wybuchem”
Ochrona przed elektrycznością
statyczną
Polskie Normy
• PN-E-05204
„Ochrona przed elektrycznością
statyczną.
Ochrona obiektów instalacji i
urządzeń.
Wymagania.”
Materiały pomocnicze
: „Warunki techniczne
ochrony obiektów
CPN przed skutkami
elektryczności
statycznej”
Dziękuję za uwagę