FIZJOLOGIA

 I 

HEMODYNAMIKA

SERCA

Radosław Olkowski

Zakład Biofizyki i Fizjologii Człowieka

AM w Warszawie

 

 

FIZJOLOGIA I HEMODYNAMIKA SERCA

Układ sercowo-naczyniowy

Kierunek przepływu krwi: lewa komora – tętnice 

i tętniczki  – naczynia włosowate – żyłki i żyły – 

prawy przedsionek – prawa komora – tętnice 

płucne – naczynia włosowate płuc – żyły płucne 

– lewy przedsionek

Krwiobieg duży i maly

Układ wysokociśnieniowy (20% objętości krwi) i 

niskocisnieniowy (80%)

Objętość wyrzutowa – ok. 70 ml

Pojemność minutowa – ok. 5 l/min

Ukrwienie narządów w spoczynku:

mózg – 13%

nerki – 20%

mięsień sercowy - 4%

mięśnie szkieletowe – 21%

wątroba i przewód pokarmowy – 24%

skóra - 10%

 

 

FIZJOLOGIA I HEMODYNAMIKA SERCA

Układ bodźcoprzewodzący serca

Automatyzm serca – generowanie impulsów 

stanu czynnego wewnątrz narządu

Węzeł zatokowy – rozrusznik serca, 

powstawanie pobudzenia, częstotliwość 70-

80/min., brak potencjału spoczynkowego

Węzeł przedsionkowo-komorowy – częstotliwość 

40-60/min

Pęczek Hisa

Odnogi pęczka Hisa

Włókna Purkinjego

- częstotliwość 20-40/min

Komórki Purkinjego – miocyty przewodzące

 

 

FIZJOLOGIA I HEMODYNAMIKA SERCA

Czynniki wpływające na pobudzenie serca

Unerwienie serca – nerw błędny i włókna 

współczulne

1) chronotropia – częstość akcji serca

NB – działanie ujemne, WW – działanie dodatnie

gorączka - dodatnie

2) dromotropia – szybkość przewodzenia

NB – ujemne, WW – dodatnie

3) inotropia – siła skurczu serca

WW – działanie dodatnie

gorączka – ujemne

 

 

FIZJOLOGIA I HEMODYNAMIKA SERCA

Fazy czynności serca

1. Skurcz przedsionków – odc. P-Q-R – prawy 

przedsionek wyprzedza lewy, udział w 

wypelnianiu komór ok. 15%

2. Skurcz izowolumetryczny komór – odc. R-S~ – 

bez zmian objętości, wzrost cisnienia w 

komorach powyżej cisnienia w aorcie

3. Faza wyrzutu – odc. S~ -T~

4. Faza rozkurczu izowolumetrycznego komór – 

odc. T~  – spadek ciśnienia, zamknięcie 

zastawek aorty

5. Faza biernego napełniania komór – odc. T~ - 

P

                 P      Q   R  S           T

 

 

FIZJOLOGIA I HEMODYNAMIKA SERCA

Zastawki serca

Zapobiegają cofaniu się krwi z aorty i tętnicy 

płucnej do komór, z komór do przedsionków

Zatawki przedsionkowo-komorowe – dwudzielna 

i trojdzielna

Płatki zastawek połączone są nitkami 

ścięgnistymi z mięśniami brodawkowatym. Nitki 

przecinają swiatło komór, napięcie mm 

brodawkowatych zapogiega wywijaniu się 

zastawek do wnętrza przedsionków

Zastawki półksiężycowate (mitralne) tętnicy 

płucnej i aorty

Skierowane w stronę światła tętnic. Zamykają 

sie pod koniec fazy wyrzutu.

Wady zastawkowe serca – zniekształcenie 

płatków, przerwanie nitek ścięgnistych, 

częściowe zrastanie się płatków

 

 

FIZJOLOGIA I HEMODYNAMIKA SERCA

Tony serca

Ton I (skurczowy) powstaje w momencie 

zamknięcia zastawek przedsionkowo-

komorowych – odcinek R-S

Drganie płatków zastawek, nitek ścięgnistych i 

mięśnia sercowego.

Ton II (rozkurczowy) powstaje w momencie 

zamkniecia zastawek półksiężycowatych – 

odcinek T~. Drganie zastawek i ścian tętnic.

Przepływ pulsacyjny

Rozciągnięcie aorty w momencie skurczu 

wywołuje falę pulsacyjną, rozprzestrzeniającą 

się wzdłuż ukladu tętniczego. Szybkość fali jest 

znacznie większa niż szybkość przepływu krwi.

 

 

FIZJOLOGIA I HEMODYNAMIKA SERCA

Elektrokardiografia

Rejestrowanie różnic potencjałów elektrycznych, 

powstających na skórze jako skutek pobudzeń 

serca.

Potencjały EKG powstają pomiędzy pobudzoną a 

niepobudzoną częścią serca – krzywa opisuje 

wedrówkę frontu pobudzenia.

Odprowadzenia kończynowe i przedsercowe.

Odprowadzenia dwubiegunowe i 

jednobiegunowe

Załamek P – depolaryzacja przedsionków

Zespół QRS – depolaryzacja komór, 

repolaryzacja przedsionków

Załamek T – repolaryzacja komór

                 P      Q   R  S           T

 

 

FIZJOLOGIA I HEMODYNAMIKA SERCA

Metabolizm mięśnia sercowego

Metabolizm energetyczny m sercowego jest 

wyłącznie tlenowy (w warunkach 

fizjologicznych) – nie ma wytwarzania kwasu 

mlekowego.

Skurcz izowolumetryczny pochłania 80% energii 

(zużycie 80% tlenu).

Zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen 

rośnie wraz z napięciem ścian komory, z 

szybkością narastania napięcia, z 

częstotliwością rytmu serca.

 

 

FIZJOLOGIA I HEMODYNAMIKA SERCA

Krążenie wieńcowe

Przepływ wieńcowy odbywa sie w fazie 

rozkurczu komór.

Ciśmienie transmuralne – różnica pomiędzy 

ciśnieniem krwi a siłami zaciskającymi naczynie 

z zewnątrz

Regulacja metaboliczna przepływu

Spadek ciśnienia parcjalnego tlenu – 

niedotlenienie miocytów, hiperpolaryzacja, 

rozkurcz mięśniówki naczyń, rozszerzenie.

Spadek pH – zmniejszenie wrażliwości 

sarkomerów na jony Ca, rozkurcz mięśniówki 

naczyń, rozszerzenie.

Wzrost stężenia CO2 (hiperkapnia) – 

rozszerzenie naczyń.

Wzrost stężenia jonów K+ - przejściowy rozkurcz 

naczyń.

Tlenek azotu – rozszerzenie naczyń.

Rezerwa wieńcowa

Różnica pomiędzy przepływem aktualnym a 

maksymalnym.