background image

 

 

Reakcje krzyżowe, 

a nadwrażliwość 

pokarmowa 

Ewa Gawrońska-Ukleja

background image

 

 

Historia badań nad zjawiskiem alergii 
krzyżowej sięga lat 40-tych 
ubiegłego stulecia, kiedy to Juhlin-
Danfelt, prowadząc obserwacje 
kliniczne wśród chorych z pyłkowicą, 
odkrył dodatkowy czynnik nasilający 
dolegliwości i nazwał go „czynnikiem 
utrudniającym rozpoznanie choroby” 

background image

 

 

Zjawisko alergii krzyżowej 

Uwarunkowane jest budową tak zwanych 
antygenów głównych rozpoznawanych 
przez system immunologiczny organizmu i 
stymulujących syntezę przeciwciał 
będących immunoglobulinami klasy E (IgE)

Białka wchodzące w skład różnych 
antygenów mogą wykazywać pewne 
podobieństwo sekwencji aminokwasowych  

background image

 

 

Epitop

Czynnościowy fragment antygenu, za 
pomocą którego łączy się on w 
sposób bezpośredni z określonym 
rejonem przeciwciała zwanym 
paratopem 

Paratop – fragment wiążący antygen 
dopasowany przestrzennie do 
epitopu

background image

 

 

Epitopy mogą być:

    Złożone z segmentów kolejnych 

aminokwasów (tzw. epitopy 
sekwencyjne=liniowe) lub z 
aminokwasów pochodzących z 
różnych części sekwencji białkowej, 
tworzących połączenie białek 
składowych ( tzw. epitopy 
niesekwencyjne=konformacyjne) 

background image

 

 

Patomechanizm

background image

 

 

Inne patomechanizmy:

Reakcje krzyżowe określonych alergenów (lub ich 

przestrzennych izoform) mogą także występować 

wobec receptorów limfocytów T uczulonych na 

homologiczne determinanty antygenowe (typ IV reakcji 

alergicznej). Możliwe jest także współistnienie obu 

typów reakcji krzyżowej (IgE-zależnej i IgE-niezależnej). 

Antygeny wywołują odpowiedź określonych, swoistych 

przeciwciał klasy E, G lub/i specyficznie uczulonych 

komórek T. W części przypadków w obrębie zmian 

skórnych wykryto odpowiedź limfocytów T swoiście 

uczulonych na pyłek brzozy, co potwierdza teoretyczne 

do niedawna sugestie o możliwości reakcji krzyżowych 

IgE-niezależnych 

background image

 

 

Główne grupy alergenów w 
reakcjach krzyżowych

Bet v 1 (major birch pollen antigen (PR – 10)) 

-  istnieje  w ponad 20 izoformach, które 

różnią się zdolnością wiązania IgE. W Europie 

centralnej i północnej swoiste przeciwciała dla 

tego alergenu obecne są u 90% chorych z 

objawami alergii na brzozę. Jest on 

odpowiedzialny za reakcje krzyżowe między 

pyłkami brzozy a owocami, jarzynami i 

orzeszkami ziemnymi. Alergen ten 

stwierdzany jest m. in. w jabłkach, mango, 

gruszkach, wiśniach i marchwi. 

background image

 

 

Profiliny

Wszędobylska rodzina białek  o ciężarze 
właściwym 15 –18 kDa. Uczulenie na profilinę 
 stwierdza się u 20 – 43% chorych z alergią 
na pyłki i alergią pokarmową. Uczulenie na 
profiliny przebiega w postaci reakcji typu I na 
alergeny pyłków i pokarmów odległych 
gatunkowo. Występują m. in. w jabłkach, 
pieprzu, brzozie, marchwi, selerze, owocach 
kiwi, brzoskwiniach, gruszkach, maku, 
wiśniach 

background image

 

 

Chitinaza –  (PR – 3)

Występuje jako dwie grupy białek.

1.      Klasa I to białko o ciężarze właściwym 30-
45  kDa,  stanowiące  główny  alergen  owoców 
związany  z  zespołem  „lateks  –  owoce”. 
Heweina 

jest 

główną 

częścią 

epitopu 

odpowiadającego  za  reakcje  krzyżowe  z 
lateksem.

2.      Klasa II to białko zbliżone budową w 60% 
do chitinazy klasy I, ale nie zawiera domeny dla 
heweiny. 

background image

 

 

Hev b8

Jest podobny do profiliny brzozy, co 
powoduje ryzyko wystąpienia 
uczulenia na lateks u uczulonych na 
pyłek brzozy. Białko to obecne jest w 
pyłku brzozy, owocach avocado, 
bananach, groszku, lateksie, mango, 
pomidorach, pszenicy, kiwi i papai 

background image

 

 

Lipidowe białka transferowe 
(Lipid Transfer Proteins – 
LTP)

To białka o ciężarze właściwym 10-13 kDa, klasy PR – 
14, szeroko rozpowszechnione, wysoce stabilne i 
oporne na trawienie pepsyną. Uczestniczą w 
transporcie lipidów wewnątrz błony komórkowej i 
mechanizmach obrony roślin przed patogenami 
środowiskowymi. Obecne w migdałach, jabłkach, 
morelach, jęczmieniu, grochu, kapuście, marchwi, 
selerze, orzeszkach, śliwkach, soi, brzoskwini, 
pszenicy, brokułach, kukurydzy, pietruszce, koprze, 
soczewicy, bylicy, piwie, słoneczniku, wiśniach, 
pomidorach, musztardzie 

background image

 

 

Cyklofilina 

To białko o c.wł.18 kDa, wyizolowane 
z pyłku brzozy (Bet v 7) i Malassezia 
furfur
 (Mal f 6) u chorych z AZS 

background image

 

 

Białka taumatynowe (TLP 
– thaumain – like proteins)
 

To białka o słodkim smaku, c.wł. 23 – 
31 kDa, należące do klasy PR – 5, 
zostały wyizolowane z pokarmów, 
między innymi z jabłka, wiśni, 
truskawek i pieprzu 

background image

 

 

Tropomiozyna 

Jest głównym białkiem mięśni 
krewetek, krabów i ostryg. Wykazuje 
duże podobieństwo do alergenów D. 
pteronyssimus 
(Der p 10 > 65%) 

background image

 

 

Reduktaza izoflawonowa 
(IFR – isoflavone 
reductase)
 

Jest białkiem o c. wł. 33 – 35 kDa, 
wyizolowanym z pyłku brzozy (Bet v 
5), jabłka, bananów, marchwi, 
kukurydzy, mango, pomarańczy, 
gruszki, tytoniu 

background image

 

 

Lipokaina 

Jest białkiem o słodkim smaku, c.wł. 
23 – 31 kDa, należy do PR – 5, które 
wyizolowano z jabłka, wiśni, 
truskawek, pieprzu 

background image

 

 

2S albuminy 

Zostały zidentyfikowane na 
podstawie sedymentacji jako 2S, 7S i 
11S. Stwierdzono ich obecność w 
orzeszkach brazylijskich, fasoli, 
słoneczniku, gorczycy 

background image

 

 

Enolaza 

Jest enzymem o c. wł. 48 kDa, który katalizuje 

wewnętrzną konwersję substratów w procesie 

glikolizy. Stwierdzono jej obecność w ścianie 

komórek grzybów, a w tym Cladosporium 

herbarum (Cla h6) i Alternaria alternata (Alt 

a5), lateksie (Hev b9) i wśród białek szoku 

termicznego. Wywołują reakcje typu I i są 

najsilniejszymi alergenami. Opisano reakcje 

między Alternaria alternata, Cladosporium 

berbarum, Candida albicans, Aspergillus 

fumigatus a lateksem 

background image

 

 

Objawy kliniczne: 

-      objawy ze strony układu oddechowego: świąd 

gardła, nieżyt nosa, kaszel, napady 

duszności,    

gwałtowny skurcz oskrzeli w 

ataku astmy 

oskrzelowej 

-      objawy ze strony układu pokarmowego: 
wzdęcie,   bóle brzucha, kolka, biegunka, 
nudności
-      objawy skórne: pokrzywka, rumień, 
zaostrzenie   

wyprysku atopowego 

-      obrzęk   naczynioruchowy  
-      wstrząs anafilaktyczny 
        

background image

 

 

Oprócz typowych objawów 

klinicznych, związanych przede 

wszystkim z mechanizmem IgE-

zależnym, alergia krzyżowa może 

manifestować się pod postacią 

różnych, rzadziej spotykanych 

zespołów i dolegliwości. 

background image

 

 

Szczególne postaci kliniczne 
alergicznych reakcji 
krzyżowych

1.Zespół alergii pokarmowej związany z pyłkowicą        
 

    ( PFAS = pollen-food allergy syndrome)

2. Zespół alergii jamy ustnej (OAS = oral allergy 
syndrom )
3. Zespół anafilaksji poposiłkowej związanej z 
wysiłkiem  (EIA)
4. Zespół wieprzowina -  sierść kota
5. Zespół lateksowo-owocowy
6. Zespół bylica-seler-przyprawy
7. Zespół alergii skrzyżowanej na owady, roztocze, 
skorupiaki i mięczaki
8. Zespół alergii skrzyżowanej na alergeny piór ptaków 

alergeny białka i żółtka jaj

background image

 

 

Zespół lateksowo-owocowy 

Spowodowany jest odczynami 
krzyżowymi pomiędzy alergenami 
lateksu a alergenami białkowymi 
niektórych owoców i warzyw takich 
jak kiwi, awokado, banany, 
brzoskwinie, pomidory czy ziemniaki 

background image

 

 

Zespół wieprzowina- sierść 
kota 

Został opisany przez Drouet i wsp. 
Zaobserwowali oni, że niektórzy 
chorzy z alergią na mięso wieprzowe 
wykazują również nadwrażliwość na 
sierść kota 

background image

 

 

Zespół Amlot – Lessofa 

u pacjentów uczulonych na pyłki roślin po 

spożyciu pokarmów (surowe owoce i 

warzywa) pojawiają się objawy 

miejscowej anafilaksji jamy ustnej i 

gardła (świąd, pieczenie, obrzęk 

śluzówek). Niekiedy może dojść nawet do 

zagrażającego życiu obrzęku krtani. W 

naszej strefie klimatycznej zespół OAS 

jest poprzedzony najczęściej uczuleniem 

na pyłek brzozy 

background image

 

 

Diagnostyka alergii krzyżowej

Diagnostykę rozpoczynamy od starannie 

przeprowadzonego wywiadu chorobowego, 

który (dobrze zebrany) jest podstawą 

rozpoznania lub co najmniej ukierunkowuje nas 

co do przeprowadzenia dalszych badań. 

Zbierając wywiad od chorego, u którego 

podejrzewamy alergię krzyżową, zwracamy 

uwagę na jego kontakt z alergenami środowiska 

wewnątrz- i zewnątrzpochodnego oraz na 

nawyki żywieniowe, które w znacznym stopniu 

determinują charakter alergii pokarmowej. 

background image

 

 

Badania oparte na 
mechanizmach IgE zależnych

punktowe testy skórne

oznaczanie stężenia IgE całkowitego 
w surowicy krwi

oznaczanie stężenia IgE swoistych w 
surowicy krwi 

background image

 

 

UWAGA

W przypadku podejrzenia, że firmowy wyciąg z 

alergenem pokarmowym daje wynik fałszywie 

ujemny, można wykonać ponowny PTS (punktowy 

test skórny) w odmianie „prick-by-prick” przy 

użyciu świeżych (natywnych) pokarmów (np. 

mleko, owoce, warzywa itp.), dokonując nakłucia 

pokarmu i skóry przy użyciu tego samego lancetu. 

Zaletą testu jest stosowanie „świeżych” alergenów, 

które w procesie przygotowania, produkcji, 

standaryzacji, konfekcjonowania i przechowywania 

mogłyby ulec degradacji, a ich właściwości 

immunologiczne osłabieniu. 

background image

 

 

Testy płatkowe

Rzadziej mamy do czynienia z 
reakcjami opóźnionymi, dlatego wtedy 
przydatne są również testy płatkowe. 
Są one wskazane zwłaszcza wtedy, gdy 
mimo negatywnych wyników testów 
skórnych, objawy kliniczne wskazują na 
istnienie nadwrażliwości na pokarmy. 

background image

 

 

Cross-reactivity vs co-
reactivity

Osobnym problemem diagnostycznym 
okazało się odróżnienie klasycznej reakcji 
krzyżowej (cross-reactivity) od czasowego 
współwystępowania alergii pokarmowej i 
wziewnej (co-reactivity). Wynika to z tego, iż 
liczne obserwacje kliniczne wskazują, że 
potwierdzenie nadwrażliwości na alergeny 
pokarmowe i wziewne, nie jest równoznaczne 
z rozpoznaniem alergii krzyżowej. 

background image

 

 

          

Co –allergy ( co-reactivity, co-sensivity):

     - Czasowe współwystępowanie alergii pokarmowej i 
wziewnej
     - Obserwacje kliniczne wskazują, że potwierdzenie    

nadwrażliwośći na alergeny pokarmowe i wziewne, 

nie jest 

równoznaczne z rozpoznaniem alergii 

krzyżowej. 
     - Dotyczy to głównie chorych, u których spożycie 
potencjalnie 

szkodliwych pokarmów, nie jest 

przyczyną dolegliwości ani 

zaostrzeń objawów astmy 

czy alergicznego nieżytu nosa. 
     - Zróżnicowanie tych dwóch zjawisk jest także istotne u 
dzieci i 

młodzieży, u których w przedziale wiekowym 

6-12 lat, 

możemy często mówić jedynie o związku 

czasowym i 

skojarzonym działaniu alergenów 

pokarmowych i  wziewnych w wyzwalaniu dolegliwości 
klinicznych. 

background image

 

 

           

Cross – allergy ( cross-reactivity, cross- 

  

sensivity, alergia krzyżowa, alergia 

skrzyżowana,  reakcje  krzyżowe) 

-    uczulenie na wspólne epitopy różnych alergenów
-    w znaczeniu immunologicznym oznacza to, że 
przeciwciała  IgE wytworzone w organizmie pacjenta 
atopowego są w 

stanie reagować swoiście z 

alergenami, które nie wzbudziły  ich produkcji

background image

 

 

Alergeny rekombinowane:

wyizolowane przy pomocy biologii molekularnej, 

syntetyzowane przez obcy organizm, 
wykorzystujący wprowadzoną z zewnątrz 
informację genetyczną 
- pozwoliły nie tylko na zróżnicowanie związków o 
charakterze cross-reactivity i co-reactivity , ale 
także na odkrycie zmienności osobnicznej 
nadwrażliwości na poszczególne panalergeny oraz 
wykorzystanie tego faktu do produkcji 
hypoalergicznych, indywidulanie dobranych 
szczepionek

background image

 

 

Test  zahamowania RAST                             
     ( RadioAllergoSorbent Test- inhibition )

oparty jest na współzawodnictwie o p/c zawarte 

surowicy między antygenem w ekstrakcie i 
alergenem związanym z fazą stałą 

surowica chorego dodawana jest do tak 

przygotowanego ekstraktu, a swoiste IgE 
surowicy łączą się z alergenami. 
- niezwiązane IgE są wypłukiwane, a następnie 
dodawane są znakowane przeciwciała przeciwko 

ludzkim immunoglobinom klasy IgE, co 

umożliwia  określenie ich ilości.

background image

 

 

-jest testem o wysokim stopniu dokładności i 
standaryzacji. 
-jest testem całkowicie bezpiecznym (badanie 
można 

wykonać nawet w przypadku silnej 

nadwrażliwości np.: na jady owadów, u chorych z 

poważnymi chorobami skóry oraz u osób 

przyjmujących długotrwale leki, które wpływają 

na reakcję skórną) 

- główną wadą tego testu jest duży koszt oraz 
długi czas  oczekiwania na wynik

Testy radioimmunologiczne mogą być zastąpione 
przez testy, w których do znakowania anty-IgE 
zamiast izotopu wykorzystuje się fluoresceinę lub 
enzymy.

background image

 

 

Immunoelektroforeza krzyżowa/ 
Radioimmunoelektroforeza krzyżowa 
(CRIE)

- odmiana dwuwymiarowa elektroforezy (CRIE)
- stosowana w celu zbadania składników 
wyekstrahowanych z surowego (tzw. 
wyjściowego) materiału alergenowego. 
- zawierający je wyciąg umieszcza się w małej 
studzience (wycięciu, zagłębieniu) w żelu, który 

następnie jest poddawany prądowi 

elektrycznemu. 
- w neutralnym pH większość białek będzie 
posiadało  swój ładunek elektryczny. 
- w związku z powyższym, będą się one 
przesuwać w 

polu elektrycznym zależnie od 

swej masy  cząsteczkowej (najmniejsze 
zawędrują najdalej)

background image

 

 

- po dokonanym jednowymiarowym rozdziale, pole elektryczne 
obraca 

się o 90st. pozwala się alergenom (białkom) na 

przesunięcie się 

do żelu zawierającego p/c królicze, w 

którym tworzą się 

precypitaty (Można to udowodnić poprzez 

barwienie białek. 

Każda linia precypitacyjna odpowiada 

potencjalnemu 

antygenowi. )

-  poprzez porównanie precypitatów możliwe jest sprawdzenie 

składników antygenowych

- kontroli takiej można dokonać drogą bezpośredniego 
porównania  lub też stosując program komputerowego 
mapowania służący  sporządzeniu wykresów (tu linii 
precypitacyjnych) a następnie 

ich komputerowemu 

porównywaniu. 
- zamiast barwienia białek, płytki z elektroforezą krzyżową 
mogą  być 

inkubowane z surowicą zbiorczą (”zlewką” 

pochodzącą  od 

uczulonych pacjentów) -pozwala to na 

reagowanie cząstek  immunoglobuliny klasy E tych pacjentów 
z precypitatami. 
-  wspomniana IgE oznaczana może być przy pomocy 
skierowanych przeciw niej p/c IgG, które znakuje się 
pierwiastkiem 

promieniotwórczym co pozwala na 

utrwalanie obrazu na 

kliszach rentgenowskich

background image

 

 

Immunoblotting:

 -  Polega na rozdzieleniu mieszaniny białek za 
pomocą elektroforezy w żelu poliakrylamidowym z 
odecylosiarczanem sodu (SDS-PAGE), przeniesieniu 
ich na błonę (elektrotransfer) i identyfikacji 
związanego badanego białka za pomocą 
specyficznych dla niego przeciwciał.
 -  Powstałe kompleksy antygen-przeciwciało 
wykrywane są przy użyciu kolejnych przeciwciał 
(rozpoznających fragment Fc specyficznych 
przeciwciał), sprzężonych 

z enzymem 

katalizującym reakcję z barwnym, nierozpuszczalnym 
produktem. W efekcie na 

błonie, w miejscu gdzie 

znajduje się badane białko,  pojawia się barwny 
prążek. 

background image

 

 

Immunoblot of banana profilin.Lane N, serum from a non-allergic control;lanes 1–16, sera 
from the banana group. b Immunoblot of pineapple profilin. LaneN, serum from a non-allergic 
control; lanes     1–19, sera from the pineapple group

background image

 

 

background image

 

 

Postępowanie terapeutyczne

Uważa się, że reakcje krzyżowe wywoływane 

są przez pokarmy surowe. Wszelkiego 

rodzaju obróbka jak gotowanie, mrożenie lub 

konserwowanie osłabia aktywność 

alergenów owocowych i zmniejsza lub 

całkowicie eliminuje wystąpienie objawów 

klinicznych, dlatego w profilaktyce 

wystąpienia reakcji krzyżowych podkreśla się 

wyeliminowanie z diety pokarmów świeżych i 

zastąpienie ich pokarmami modyfikowanymi 

background image

 

 

W wielu przypadkach korzystna i 

zalecana jest dieta eliminacyjna, jednak 

jej wdrożenie powinno być uzasadnione i 

potwierdzone wykonanymi testami 

prowokacji pokarmowej. Trzeba pamiętać, 

że szczególne znaczenie ma to w 

profilaktyce OAS, co w przypadku alergii 

poliwalentnej nie zawsze jest możliwe a 

na pewno dość uciążliwe dla pacjenta

background image

 

 

Klasyczne zasady interwencji 
farmakologicznej obejmowały 
stosowanie preparatów kromoglikanu 
dwusodowego, który jest stosowany 
profilaktycznie przed każdym posiłkiem. 
Okazało się jednak, że preparat ten nie 
chronił przed anafilaksją związaną z 
orzeszkami ziemnymi. 

background image

 

 

Innym znanym sposobem było i pozostaje (w 

przypadku spożycia uczulającego pokarm 

użycie węgla aktywowanego w celu związania 

protein alergenu w nierozpuszczalne 

kompleksy niezdolne do wiązania IgE 

Najnowszymi preparatami stosowanymi w 

leczeniu alergii krzyżowych są preparaty anty – 

IgE (Omazilumab), którymi podjęto próby 

leczenia chorych z alergią na orzeszki ziemne, 

co jest istotne z powodu, ze alergia ta była 

przyczyną przypadków zgonów po ich spożyciu 

background image

 

 

Pacjenci, u których istnieje ryzyko wstrząsu 

anafilaktycznego powinni być zaopatrzeni w 

odpowiedni zestaw zawierający preparat 

noradrenaliny (autostrzykawka –  Fastjekt) i 

odpowiednio przeszkoleni w celu jego 

odpowiedniego podania w razie konieczności. 

Dodatkowo zestaw taki może zawierać dożylny 

lub domięśniowy preparat antyhistaminowy I 

generacji oraz doustny II generacji, 

glikokortykosteroidy i w zależności od 

symptomatologii leki rozszerzające oskrzela 

krótko działające 

background image

 

 

Immunoterapia swoista

Znaczenie immunoterapii swoistej, zwłaszcza u chorych z 
pyłkowicą. Zdecydowana większość publikacji dowodzi 
korzystnego wpływu immunoterapii (szczególnie 
wyciągiem pyłku brzozy) na współistniejące objawy alergii 
jamy ustnej. Jednak redukcja objawów OAS jest na ogół 
słabsza i prawdopodobnie mniej trwała niż korzystny 
wpływ immunoterapii na nasilenie rhinoconjunctivitis. Nie 
jest znana dokładnie skuteczność takiego postępowania 
w alergii pokarmowej. W poszczególnych badaniach 
wykazano duże różnice odsetka pacjentów, u których 
odnotowano złagodzenie objawów alergii pokarmowej (od 
53% do 93% odczulanych). Efekt ten jest z pewnością 
słabszy niż wpływ na objawy pyłkowicy (poprawa u ponad 
80% odczulanych). 

background image

 

 

W niektórych badaniach, w których 

wykonywano podskórną immunoterapię 

swoistą (SIT) alergenem pyłkowym 

brzozy jako nośnikiem wspólnego 

epitopu dla związanych z nim pokarmów, 

uzyskano redukcję objawów alergii 

pokarmowej sięgającą 84%, równolegle 

do ustępowania zaostrzeń pyłkowicy. 

Poprawa ta była uchwytna do 30 

miesięcy i obejmowała początkowo 

zanikanie objawów alergii jamy ustnej, a 

następnie negatywizację testów 

skórnych na pokarmy.

background image

 

 

Dalszych badań wymaga ocena, w 
jakim stopniu SIT tradycyjnymi 
szczepionkami zapobiega nowym 
przypadkom OAS u pacjentów z 
pyłkowicą,  na ile progresji już 
rozwiniętej alergii jamy ustnej, a na 
ile może przyczynić się do rozwoju 
nowych uczuleń 

background image

 

 

Kontrowersyjna natomiast pozostaje 
immunoterapia u chorych z uczuleniem na 
roztocza kurzu domowego. Jest to związane 
z tym, że opisywano indukowanie 
nadwrażliwości na mięczaki i skorupiaki, po 
zakończeniu takiego leczenia. Rozwiązaniem 
może być wykorzystanie w leczeniu 
alergenów rekombinowanych ze 
zredukowaną aktywnością alergenową 

background image

 

 

Wykazano, że oznaczenie w surowicy  
krwi przeciwciał przeciwko 
rekombinowanej Bet v 1 (rBet v 1) jako 
jedynego testu wystarcza do 
rozpoznania alergii na brzozę, jednak w 
teście prowokacji donosowej uzyskiwano 
reakcję słabszą niż po podaniu 
komercyjnego, naturalnego wyciągu 
pyłku brzozy 

background image

 

 

Przy podejmowaniu decyzji o odczulaniu 

ważna jest znajomość okresów pylenia 

poszczególnych roślin co wiąże się 

obecnością określonych pyłków 

wywołujących objawy kliniczne pyłkowicy i 

reakcje krzyżowe z określonymi pokarmami; 

dla naszego kraju kalendarz taki opracował 

Buczyłko K. Z punktu widzenia alergii 

krzyżowych ważny jest przede wszystkim 

okres pylenia traw, brzozy, chwastów (w tym 

ambrozji). 

background image

 

 

Warzywa dające reakcje 
krzyżowe z trawami

Pomidor

Marchew

Seler

Groch

Soja

Buraki

background image

 

 

Owoce dające reakcje 
krzyżowe 
z trawami

Melon

Jabłko

Orzechy

Brzoskwinia

Wiśnie

Śliwki

Kiwi

background image

 

 

Inne alergeny pokarmowe 
dające reakcje krzyżowe z 
trawami

Kiełki

Mąka pszenna

Mąka jęczmienna

Mąka żytnia

Mąka kukurydziana

Płatki owsiane

Ryż

background image

 

 

Warzywa dające reakcję 
krzyżowe z chwastami

Seler

Marchew

Ogórki

Melony

Dynia

Sałata

Koper

background image

 

 

Owoce dające reakcję 
krzyżowe 
z chwastami

orzechy laskowe

orzechy pistacjowe

ziarna słonecznika

banan

background image

 

 

Inne alergeny pokarmowe 
dające reakcję krzyżowe z 
chwastami

Miód

Olej słonecznikowy

Piwo

background image

 

 

Warzywa dające reakcje 
krzyżowe z brzozą

Groch

Inne strączkowe

Seler

Marchew

Ziemniaki

background image

 

 

Owoce dające reakcje 
krzyżowe z brzozą

Jabłka

Śliwki

Wiśnie

Brzoskwinie

Orzechy laskowe

Kiwi

background image

 

 

Pyłki roślin to oczywiście nie jedyne alergeny mogące 

wywołać reakcje krzyżowe z pokarmami. U osób z 

alergią na roztocza czyli mających dolegliwości przez 

cały rok szczególną uwagę należy zwrócić na takie 

pokarmy jak owoce morza (przede wszystkim 

krewetki) oraz ślimaki. Objawy reakcji krzyżowej 

pomiędzy tymi alergenami były obserwowane głównie 

w godzinach porannych. W godzinach nocnych 

natomiast mogą wystąpić reakcje krzyżowe pomiędzy 

alergenami pierza a żółtkiem i białkiem jaj, mięsem 

drobiowym u osób uczulonych na pierze. Wiąże się to 

z określoną ekspozycją na alergeny pierza w 

godzinach nocnych 

background image

 

 

W przypadku uczulenia na lateks do reakcji krzyżowej 
może doprowadzić spożycie pokarmów zawierających 
alergeny  gryki,  orzeszków  ziemnych,  bananów,  kiwi, 
ananasa czy melonowca.

      Dzięki znajomości zależności pomiędzy pyłkami i 
poszczególnymi pokarmami można nie tylko unikać 
spożywania ich, ale również można wykonać testy 
mogące potwierdzić ich udział w reakcjach 
krzyżowych. Dokonujący się postęp w naukach 
podstawowych znajduje swoje szybkie 
odzwierciedlenie w immunologii klinicznej. Ponieważ 
immunoterapia stała się w pełni akceptowaną 
metodą leczniczą, która przyczynowo ingeruje w 
proces zapalenia alergicznego, wiedza o 
mechanizmach reakcji krzyżowych w konfrontacji z 
obrazem klinicznym staje się koniecznością nie tylko 
dla alergologów. 

background image

 

 

Przy użyciu technik biologii molekularnej, 
wyizolowane alergeny rekombinowane 
pozwoliły na odkrycie zmienności osobniczej 
nadwrażliwości na poszczególne profiliny, a 
co za tym idzie pozwoliło to na zróżnicowanie 
reakcji o charakterze „cross-reactivity” i „co-
reactivity” oraz wykorzystanie tej wiedzy do 
produkcji hypoalergicznych, indywidualnie 
dobranych szczepionek 

background image

 

 

Częstość alergii na warzywa

 i owoce u chorych 

uczulonych na pyłki traw, 

drzew i chwastów 

background image

 

 

Cel pracy

Ustalenie częstości uczuleń na 
warzywa i owoce u chorych 
leczonych w Poradni Alergologicznej 
z powodu pyłkowicy.

background image

 

 

Materiał

50 losowo wybranych chorych (20K i 
30M) 
w wieku 9-54 lat 

leczeni z powodu pyłkowicy w Poradni 
Alergologicznej przy Katedrze i Klinice 
Alergologii, Immunologii Klinicznej i 
Chorób Wewnętrznych Collegium 
Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytet im. 
Mikołaja Kopernika w Toruniu 

background image

 

 

Metody

U wszystkich pacjentów przeprowadzono 
staranny wywiad alergologiczny, 
obejmujący wywiad rodzinny, czasokres 
choroby, współistnienie innych chorób o 
podłożu alergicznym 

W badaniach posługiwano się 
kwestionariuszem ankiety z 
zachowaniem pełnej anonimowości 
badanych 

background image

 

 

Metody

Testy punktowe Skin-Prick Test na 11 
alergenów wziewnych i 15 alergenów 
pokarmowych, przeprowadzone z użyciem 
zestawu firmy Allergopharma 

Oznaczono stężenie IgE całkowitego metodą 
enzymatyczną firmy Hycor Biomedical Technic 
EIA 

Oznaczono poziom swoistych IgE oznaczanych 
w klasach metodą enzymatyczną firmy Hycor 
Biomedical Technic EIA 

background image

 

 

Wyniki:

Dodatni wywiad rodzinny w 
kierunku chorób o podłożu 
alergicznym wykazało 30% 
badanych

Wszyscy chorzy cierpieli z powodu 
pyłkowicy 

background image

 

 

Wyniki:

38

30

43

18

11

8

0

10

20

30

40

50

Wyniki testów skórnych przy użyciu alergenów 

wziewnych i pokarmowych

Testy skórne dodatnie
na pyłki traw
Testy skórne dodatnie
na pyłki drzew
Testy skórne dodatnie
na pyłki chwastow
Testy skórne dodatnie
na warzywa i owoce
Testy skórne dodatnie
na warzywa
Testy skórne dodatnie
na owoce

background image

 

 

Najczęściej uczulające 
warzywa
i owoce:

Seler – 8 chorych

Owoce cytrusowe – 4 chorych

Papryka – 3 chorych

Jabłko – 2 chorych

Pozostałe (mango, truskawki, 
kalafior, kiwi, ogórek, ziemniaki) po 
1 chorym

background image

 

 

Wyniki:

36

22

28

8

10

7

3

0

5

10

15

20

25

30

35

40

Badania immunologiczne przeprowadzone 

u badanych chorych

Podwyższony poziom IgE
całkowitego

Podwyższony poziom swoistych
IgE na pyłki drzew

Podwyższony poziom swoistych
IgE na pyłki traw

Podwyższony poziom swoistych
IgE na pyłki chwastów

Podwyższony poziom swoistych
IgE na warzywa i owoce

Podwyższony poziom swoistych
IgE na warzywa

Podwyższony poziom swoistych
IgE na owoce

background image

 

 

Ostatecznie:

36%

14%

0%

10%

20%

30%

40%

Cross-reactivity czy co-reactivity?

J ednoczesne dodatnie
testy skóne na warzywa
i owoce oraz pyłki traw,
drzew lub chwastów

J ednoczesne
podwyższenie poziomu
IgE swoistych na
warzywa i owoce oraz
pyłki traw, drzew lub
chwastów

background image

 

 

Wnioski:

Wyniki wskazują na konieczność 
diagnostyki pacjentów cierpiących z 
powodu pyłkowicy w kierunku alergii 
pokarmowej 

Ciekawym problemem byłoby odróżnienie 
klasycznych alergii krzyżowych od 
współwystępowania alergii pokarmowej i 
wziewnej za pomocą wysoce 
specjalistycznych metod immunologicznych 


Document Outline