ZAPOBIEGANIE I 

LECZENIE INFEKCJI 

OWRZODZEŃ PODUDZI

 

  

 

 

OWRZODZENIA PODUDZI 

Problem terapeutyczny 
Problem społeczny – dotyczą:
• 1% ludności świata
• 1-4% ludności Europy
• dotyczą 17-20% populacji ludzi w 

Polsce

Przeważają u kobiet – 2,8 : 1 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI 

1.

Żylaki podudzi (varices cruris)

 

 pierwotne - osłabienie ścian naczyń 

(choroba rodzinna)   

Powstawaniu sprzyjają: wrodzona skłonność - 

anatomiczne i czynnościowe właściwości 

układu żylnego, stojąca i siedząca praca, 

wielokrotne ciąże, wiek, zakrzepowe 

zapalenia naczyń żylnych (thrombosis et 

thrombophlebitis) 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

wtórne - poprzedzane 
• Zaburzeniami hemodynamiki żylnej, 
• Głębokim zakrzepem żył kończyn dolnych, 
• Uciskiem w miednicy małej, 
• Zespoleniami tętniczo-żylymi 
• Tworzenie się "żylaków obocznych" 

wewnątrz-, śród- i zewnątrzpowięziowych, 
(np. corona phlebectatica, caput medusae)

 

 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

2. Przewlekła niewydolność żylna 
                    (zastój żylny) 
Pojęcie obejmuje 

objawy naczyniowe i skórne 

uwarunkowane czynnościowym, 

przewlekłym, żylnym 

zaburzeniem odpływu krwi. 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

Końcowe stadium przewlekłej 

niewydolności żylnej 

↓

żylakowe owrzodzenia podudzi

↓

90% 

stwierdzanych w praktyce klinicznej 

owrzodzeń  podudzi

 

 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

 

NASTĘPSTWA SKÓRNO-NASKÓRKOWE ZASTOJU

• Obrzęk zastoinowy - forma przejściowa 

następnie trwała - najczęściej okolice 

kostek kończyn dolnych 

• Hemosyderoza – rumień, a następnie 

brązowe przebarwienia na tle zastoinowym 

- odkładanie się hemosyderyny 

• Stwardnienie zastoinowe - zapalenie 

podskórne ze stwardnieniem skóry i 

uszkodzeniem przydatków skóry i 

dystalnych nerwów obwodowych. Rumień i 

znaczna bolesność. 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

 

NASTĘPSTWA SKÓRNO-NASKÓRKOWE ZASTOJU

• "Wyprysk " zastoinowy - dermatoza 

uwarunkowana zastojem krwi z 

rumieniem, złuszczaniem i świądem 

(częste wtórne zakażenia bakteryjne lub 

wyprysk kontaktowy wywołany leczeniem) 

• Atrophie blanche -  wywołana ogniskowym 

zwyrodnieniem naczyń - białawe, zanikowe 

ogniska skórne z pojedynczo 

występującymi rozszerzeniami naczyń i 

obwodowym przebarwieniem    

• Dolegliwości subiektywne - uczucie bólu 

wywołanego obrzękiem lub nerwobóle 

 

 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

3. Choroby układu krążenia: 

• zamknięcie światła tętnicy 

(arteriosclerosis obliterans. 
thrombangiitis obliterans) 

• nadciśnienie tętnicze 

• niewydolność mięśnia sercowego  

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

 

Owrzodzenia podudzi pochodzenia 

tętniczego

↓

 5% 

Pozostałe

↓

 5%

Stwierdzanych w praktyce klinicznej 

owrzodzeń podudzi

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

4.  

Cukrzyca - zmiany w obrębie naczyń: 

• dużych 
     (zgorzel cukrzycowa, stopa 

cukrzycowa) 

• małych 
     (necrobiosis lipoidica) 

 

 

 

 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

5. Choroby krwi: 
  
• czerwienica 
     (konglomeraty krwinek czerwonych) 

• niedokrwistości 
     (hemolityczna, sierpowata i inne)          

 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

6. Choroby z 

upośledzeniem

 trofiki 

tkankowej:

 

  

• twardzina układowa 
      (zaburzenia syntezy kolagenu i 

mikrokrążenia) 

• zespół Wernera* 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

Zespół Werenera

*

Dziedziczenie autosomalne, recesywne - 

przyspieszony proces starzenia się i 

degeneracji narządów wewnętrznych i 

skóry. Akrogeria - wczesnodziecięcy 

zanik i starzenie się skóry - "dziecko-

starzec ". Progeria - karłowatość, 

przedwczesne zmiany zwyrodnieniowe 

układu ruchu, miażdżyca tętnic. Zejście 

śmiertelne - przed 20 rokiem życia. 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

6. Choroby z upośledzeniem 

trofiki   tkankowej cd…

• zespół Felty’ego

 Skojarzenie objawów R.Z.S. z 

powiększeniem śledziony, węzłów 

chłonnych, leukopenią, 

niedokrwistością niedobarwliwą i 

hemolityczną. 

 

 

PRZYCZYNY POWSTAWANIA 

OWRZODZEŃ PODUDZI

7. Owrzodzenie nowotworowe 

8. Owrzodzenie neuropatyczne 

9. Alergiczne zapalenie naczyń 

(vasculitis allergica): 

• vasculitis allergica superficialis 
• vasculitis allergica profunda 

10. Owrzodzenia uciskowe (odleżyny) 

 

 

ZAPOBIEGANIE INFEKCJOM 

OWRZODZEŃ PODUDZI

Wczesne rozpoczęcie leczenia z 

jednoczesną diagnostyką układu 

żylnego kończyn dolnych

Zachowanie higieny osobistej z 

odpowiednio prowadzoną kąpielą 

owrzodzeń

Dokładne oczyszczenie owrzodzenia 

(owrzodzeń) podczas każdej zmiany 

opatrunku

 

 

ZAPOBIEGANIE INFEKCJOM 

OWRZODZEŃ PODUDZI

Jednorazowe używanie opatrunków 

(bandaże)

Dokładne mycie rąk przed każdą 

zmianą opatrunku

Stosowanie rękawic jednorazowych 

przez opatrującego

 

 

ZAPOBIEGANIE INFEKCJOM 

OWRZODZEŃ PODUDZI

Zachowanie odpowiedniej odległości 

między dwoma (kilkoma) 
zaopatrywanymi chorymi (w 
warunkach szpitalnych)

Sterylizacja pomieszczenia, w którym 

przeprowadzane są zmiany 
opatrunków

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI

 

Wielokierunkowe: 
• Ogólne 
• Miejscowe 
• Chirurgiczne 

• Osłona i/lub leczenie skóry 

otaczającej owrzodzenie 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI

Ogólne:
• Poprawa wydolności układu 

naczyniowego (zwłaszcza żylnego – 
leki naczyniowe) 

• Stosowanie antybiotyków dożylnie 

lub domięśniowo (antybiogram) 

• Jednoczesne leczenie przyczynowe 

i/lub objawowe chorób, w których 
dochodzi do powstawania owrzodzeń 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI

Miejscowe:

KLSAYCZNE

GOTOWE OPATRUNKI I 

PREPARATY LECZNICZE 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI - KLASYCZNE 

Preparaty recepturowe w leczeniu 

owrzodzeń 

Roztwory do okładów i przemywania owrzodzeń:
 
• 2% Sol. Acidi borici
•  0,1% Sol. KMnO4 
• 0,25% Sol. Chloramini 
• 0,05-0,1% Sol. Argenti nitrici 
• 2% Sol. Ichtholi 
• 2% Sol. Acidi tannici 
• 0,9% NaCI 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI - KLASYCZNE

Pasty, maści, kleiny i zasypki: 

• 40% pasta cukrowa 
• 0,1% maść Mikulicza 
• maść insulinowa 
• opatrunki kleinowe (owrzodzenia bez 

objawów zapalnych) 

• Zasypki obojętne - Dermatol, Vioform 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI - KLASYCZNE

Pasta cukrowa: 

• Sachari albi                        40,0 
• Zinci oxydati                         7,0 
• Acidi borici                            3,0 
• Eucerini anhydrati 
• Vaselini flavi (albi)  aā ad  100,0 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI - KLASYCZNE

Maść Mikulicza: 

• Argenti nitrici                  0,1 
• Balsami peruviani        10,0 
• Vaselini flavi (albi) ad 100,0 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI - KLASYCZNE

Maść insulinowa: 

• Insulini (humulini)              200-500 

j.m. 

• (3% Sol. Ac. borici) 
• Eucerini anhydrati 
• Vaselini flavi (albi) aā ad 100,0 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI - KLASYCZNE

Kleina:

• Zinci oxydati 
• Gelatini aā               30,0 
• Glycerini                  50,0 
• Aque destillatae ad 100,0 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI - KLASYCZNE

Wybrane preparaty gotowe w leczeniu 

owrzodzeń:

 Oczyszczające owdzodzenia z treści 

martwiczej i ropnej:

• Fibrolan 

• Iruxol mono 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI - KLASYCZNE

  

Wspomagajęce ziarninowanie i 

gojenie owrzodzeń:

• Dermazin (maść) 
• Argosulfan (maść) 
• Solcoseryl (płyn, maść)

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ 

PODUDZI - KLASYCZNE

  Zapobiegające wtórnemu zakażeniu 

  owrzodzeń:

• Neomycin - spray 

• Oxycort - spray (rzadziej) 

• maści z antybiotykami 

 

 

OSŁONA I/LUB LECZENIE SKÓRY 

OTACZAJĄCEJ OWRZODZENIE

 

• pasta cynkowa 
• zawiesina cynkowa 
• mazidło potrójne 
• maści i kremy obojętne - krem borny 
• maści i kremy sterydowe 
• maści i kremy sterydowe z 

antybiotykami 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

(dostępne na rynku)

 

 
 HYDROKOLOIDOWE 

• Granuflex 
• Granuflex Bordered (obramowany) 
• Granuflex Extra Thin (ekstra cienki) 
• Granuflex pasta GranuGel 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 

GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

 

 
   HYDROKOLOIDOWE
Replicare Ultra
Granuflex
   ALGINIANOWE 
Algisite M

 

 

OPATRUNKI 

OPATRUNKI 

HYDROKOLOIDOWE 

HYDROKOLOIDOWE 

REPLICARE ULTRA

REPLICARE ULTRA

 

 

 

 

WCZEŚNIEJ STOSOWANE 

METODY LECZENIA

• wyciągi wątrobowe (Hepafort, Extractum 

hepatis) 

• sproszkowana chrząstka cielęca 

(zawartość n-acetyloglukozaminy) 

• błony fibrynowe i kolagenowe 
• zasypki, zawiesiny z albuminą 
• komory wilgotne (sproszkowana glukoza, 

owrzodznie pokryte folią) - komora Biera 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

(dostępne na rynku)

 
ALGINIANOWE 

• Kaltostat 
• Kaltostat Fortex Kaltostat Cavity 
• Hydro-żel (owrzodzenia z treścią ropną) 
• NU-GEL (Ieczenie owrzodzeń martwiczych) 
• FIBRACOL - kolagenowo - alginianowy 
   (owrzodzenia z dużym wysiękiem)   

 

 

OPATRUNKI ALGINIANOWE  

OPATRUNKI ALGINIANOWE  

ALGISITE M

ALGISITE M

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

(dostępne na rynku)

POLIURETANOWE 
BIOCLUSIVE - przezroczysty 

(owrzodzenia ze skąpym wysiękiem, 
naskórkujące) 

HYDROPOLIMEROWE 
TIELE (owrzodzenia wysiękowe z 

ziarninowaniem) 

 

 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

(dostępne na rynku)

• CEULOLOZOWE (karboksymetylceluloza + 

elastomer)) 

• Comfeel (do trudno gojących się owrzodzeń 

i odleżyn) (COLOPLAST) 

• Comfeel - przezroczysty (do trudno gojących 

się owrzodzeń) Comfeel - pasta i puder 

• Hydrosorb comfort - z przezroczystym 

samoprzylepnym opatrunkiem 

• żelowym (głównie owrzodzenia ziarninujące 

i naskórkujące) 

 

 

 

 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

(dostępne na rynku)

 INNE: 
• ACTISORB Plus - z węglam aktywowanym i 

srebrem działanie przeciwbakteryjne 
(owrzodzenia zainfekowane). 

 patrunki kontaktowe nie przywierające 
• N-A Dressing (bezpośrednio na owrzodzenie, 

pod kompresy lub opatrunki absorbcyjne) 

• INADINE - z jodopovidonem (ostre infekcje 

owrzodzeń powierzchownych) 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

(oczekujące na rejstrację)

 POLIURETANOWE: 

• Lyofoam (owrzodzenia ze skąpym i 

średnim wysiękiem,  minimalną martwicą 

lub ziarninujące i naskórkujące) 

• Lyofoam A (owrzodzenia ze skąpym 

wysiękiem owrzodzenia powierzchowne)

• Lyofoam C (owrzodzenia z wysiękiem 

ropowiczym) 

• Lyofoam T (dla tracheostomii, osłona 

podczas intubacji) 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

(zarejestrowane)

 POLIURETANOWE: 
• Allevyn Non Adhesive – wchłania nadmiar 

wysięku z jednoczesnym zachowaniem na 

powierzchni owrzodzenia odpowiedniej ilości 

płynu, zastosowanie folii poliuretanowej od 

strony zewnętrznej zapewnia wymianę 

gazową, z drugiej strony stanowi szczelną 

barierę dla drobnoustrojów z zewnątrz. 

Poliuretanowa warstwa stykająca się z 

owrzodzeniem zapobiega przywieraniu 

opatrunku do rany. 

 

 

OPATRUNKI POLIURETANOWE

• Allevyn Plus Adhesive – do 

owrzodzeń obficie sączących – jeden z 
najbardziej chłonnych opatrunków na 
rynku

• Allevyn Lite – przy owrzodzeniach o 

skąpym wysięku

• Allevyn Thin – stosowany przy ranach 

o umiejscowieniu, w którym trudno 
zastosować inny opatrunek

 

 

OPATRUNKI POLIURETANOWE

• Allevyn Compression – cechy 

opatrunku Allevyn Thin – na miejsca 
wymagające kompresji

• Allevyn Cavity – postać okrągłych 

lub owalnych gąbek, zewnętrzna 
warstwa pozwala zachować 
wilgotność, wewnętrzna – bardzo 
wysokie właściwości chłonne 

 

 

OPATRUNKI POLIURETANOWE

• Allevyn Plus Cavity – opatrunek 

wysokochłonny, samoprzylepny do 
ran głębokich

• Allevyn Sacrum – trójwarstwowy 

opatrunek chłonny na okolice kości 
krzyżowej

• Allevyn Heel – opatrunek na okolicę 

kości piętowej

 

 

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

ALLEVYN NON ADHESIVE

ALLEVYN NON ADHESIVE

 

 

OPATRUNKI 

OPATRUNKI 

ABSORPCYJNE

ABSORPCYJNE

ALLEVYN NON 

ALLEVYN NON 

ADHESIVE

ADHESIVE

 

 

OPATRUNKI 

OPATRUNKI 

ABSORPCYJNE

ABSORPCYJNE

ALLEVYN LITE

ALLEVYN LITE

 

 

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

ALLEVYN ADHESIVE

ALLEVYN ADHESIVE

 

 

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

ALLEVYN LITE

ALLEVYN LITE

 

 

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

ALLEVYN COMPRESSION

ALLEVYN COMPRESSION

 

 

OPATRUNKI 

OPATRUNKI 

ABSORPCYJNE

ABSORPCYJNE

ALLEVYN CAVITY

ALLEVYN CAVITY

 

 

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

ALLEVYN PLUS CAVITY

ALLEVYN PLUS CAVITY

 

 

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

OPATRUNKI ABSORPCYJNE

ALLEVYN SACRUM

ALLEVYN SACRUM

 

 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

(niezarejstrowane w Polsce)

Wybrane opatrunki

Nieelastyczne opatrunki do osłony 

żylaków i owrzodzeń:

• CiricAid Thera-Boot      - CiricPlus 
• OSMOCYTE Pillow Dressing - hydropolimer 

nieprzylegający, absorbcyjny 

• Warm-up - zwiększa przepływ krwi w 

obrębie owrzodzenia - zmniejsza stan 

zapalny skóry otoczenia - osłania 

owrzodzenie zapobiegając urazom 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

(niezarejstrowane w Polsce)

• Hypergel - hypertoniczny opatrunek 

żelowy (20% NaCI) - owrzodzenia 

martwicze 

• Normgel - izotoniczny osłaniający 

opatrunek żelowy (0,9% NaCI) - 

ochrona ziarninowania 

• Mesalt - sterylny przesycony NaCI 

opatrunek ochronny 

 

 

LECZENIE OWRZODZEŃ PODUDZI

 GOTOWE OPATRUNKI I PREPARATY 

LECZNICZE

 

(niezarejstrowane w Polsce)

• CarboFlex - wielowarstwowy opatrunek 

żelowy niwelujący przykry zapach 
owrzodzenia 

• REGRANEX GEL 0,01% - stasowany głównie 

w leczeniu owrzodzeń podudzi w przebiegu 
cukrzycy i neuropatycznych 

• lAMIN Gel oraz  lAMIN Cleanser - dostarczają 

aminokwasów i oczyszczają owrzodzenie 
bez niszczenia ziarniny 

 

 

GŁÓWNE ZALETY GOTOWYCH 

OPATRUNKÓW LECZNICZYCH 

• wygodne w stosowaniu 
• rzadsze zmiany (czasem raz na 3-7 

dni) 

• zapobieganie wtórnym infekcjom 
• możliwość stosowania podczas 

kąpieli (opatrunki okluzyjne) 

 

 

Efekty leczenia klasycznego lub opatrunkami 

gotowymi poprawia stosowanie bandaży 

elastycznych  

(z wyjątkiem opatrunków zamkniętych i 

okluzyjnych) 

Bandaż elestyczny z kontrolowanym uciskiem 

S E T O P R E S S 

• zielone prostokąty - zapewnienie średniej 

siły ucisku 

• brązowe prostokąty - zapewnienie silnego 

ucisku 

 

 

 

 

LECZENIE CHIRURGICZNE

• możliwie wczesne usuwanie żylaków 

podudzi 

• inne zabiegi poprawiające wydolność 

układu żylnego i tętniczego 

• mechaniczne oczyszczanie 

owrzodzeń (brzegi) 

• wykonywanie przeszczepów skórnych 

 

 

"Zadbaj jednak, proszę, o to aby 

przynajmniej [ . . . ] przyszedł posłaniec, 

który przyniesie mi lekarstwo, od 

którego moja noga jest stale otwarta. 

Ponieważ rana, która otworzyła się w 

Wittenberdze, jest prawie całkiem 

wygojona, jakie to jest niebezpieczne, 

wiesz przecież! " 

(List z 14 lutego 1546 roku Marcina 

Lutra do Melanchtona)