Historia rozwoju 

      systemu operacyjnego 
Windows

 

S.J.

 

 

         Jest listopad 1985 na rynku pojawia się system 
operacyjny     
                                             WINDOWS 1
Okna dialogowe, sterowany myszą graficzny interfejs 
użytkownika, przełączanie zadań, grafika CGA i EGA. 
Pierwszy Windows był najbardziej prymitywnym 
środowiskiem graficznym, jakie można sobie wyobrazić. Z 
kilkoma ikonami, bez wydzielenia grupy programów z 
pozostałych plików stanowił właściwie powłokę nałożoną na 
DOS 2. Główne okno, zwane DOS Executive, zawierało spis 
wszystkich lub tylko wyselekcjonowanych zbiorów ze 
znajdujących się w wybranym katalogu. Pod tym względem 
było podobne do obecnego okna Mój komputer. Dwukrotnym 
kliknięciem można było uruchomić dosowy albo okienkowy 
program lub otworzyć folder, w tamtych czasach zwany 
katalogiem. Środowisko graficzne miało zdumiewająco małe 
możliwości. Równocześnie dało się uruchomić więcej 
aplikacji, ale ich okna układały się jednowarstwowo, jak 
kafelki.

 

 

 

Większość funkcji była dostępna z rozwijanego menu, 
umieszczonego w górnej części ekranu, podobnie jak w 
dzisiejszych aplikacjach. Ikony wykorzystywano tylko do 
reprezentowania programów w postaci zminimalizowanej. 
Można było to zmienić, klikając odpowiednią ikonę z kilku 
umieszczonych na pasku w dolnej części ekranu. Standardem 
były okna o stałych wymiarach, tylko w niektórych 
aplikacjach na wybór innej wielkości pozwalała kontrolka w 
prawym górnym lub dolnym rogu. Wobec znikomej liczby 
programów napisanych do tej wersji główną atrakcją było 
uruchomienie wbudowanych aplikacji: kartoteki, notatnika, 
kalkulatora, zegara, usługi terminalowej czy edytora 
monochromatycznej grafiki. Jedynym znaczącym programem 
do pierwszej wersji Windows, który uzyskał szersze uznanie, 
był Aldus PageMaker, pakiet do składu publikacji, który 
pojawił się w styczniu 1987 roku.

 

 

                    

Mamy listopad 1987 na rynku pojawia się

                                             Windows 2
Zostaje zwiększona obsługa rozszerzonej pamięci, ikony 
programów i danych oraz DDE (Dynamie Data Exchange). 
Druga wersja okien wyglądem bardziej przypominała 
przyzwoity system graficzny. Co prawda, dalej obsługa 
programów i zarządzanie plikami należało do DOS Executive, 
ale inne cechy środowiska graficznego znacznie ulepszono. 
System napędzany nie byle jakim procesorem, Intel 286, 
obsługiwał nakładanie się okien na siebie i pozwalał na 
zmianę ich wymiarów oraz położenia na ekranie. Ikony 
programów można było umieszczać w dowolnym miejscu. Pod 
tymi względami ekran przypominał współczesny pulpit. 
Kontrolki do minimalizacji, maksymalizacji i zmiany wymiarów 
okna zajęły bardziej logicznie pozycje. Wprowadzono obsługę 
skrótów klawiaturowych. Windows 2 pozwalał także na 
udostępnianie danych innym aplikacjom poprzez mechanizm 
DDE.

 

 

 

W podstawie systemu, trzeciej wersji DOS-u wykorzystano 
możliwości nowego procesora do rozszerzenia obsługi 
pamięci poza pierwsze 640 KB. Te same cechy przejął 
Windows. Wzrosła liczba programów kompatybilnych z 
systemem, wśród nich zadebiutowały w nowym środowisku 
Word i Excel. Apple uznał, że pod względem wygody obsługi, 
nowe okna są zbyt podobne do systemu Mac OS i w 1988 
roku rozpoczął się proces o prawa autorskie. Cztery lata 
później zapadł wyrok na korzyść Microsoftu. Sąd stwierdza 
że prawie wszystkie (161 w stosunku do 9) kwestionowane 
przez Apple rozwiązania Microsoft zakupił razem z licencją 
w 1985 roku.

 

 

                                                  Maj 1988
                                              Windows 386 
             Zostaje udoskonalona obsługa rozszerzonej 
pamięci,        
                                          wielozadaniowość.                  
                          W maju 1988 roku okienka zostały 
zmodernizowane do wersji 2.1, której nazwę zmieniono 
potem na Windows/386 i Windows/286. Te drugie były w 
istocie wersją 2 uzupełnioną o sterownik himem.sys, który 
pozwalał systemowi na szybszą pracę w 64-kilobajtowym 
segmencie pamięci rozszerzonej i zwolnienie pierwszych 
640 KB na potrzeby uruchamianych aplikacji. Windows/386 
miał dodatkową właściwość  wynikającą z większych 
możliwości adresowania procesora 386: można było 
uruchomić kilka programów dosowych jednocześnie w 
osobnych „maszynach wirtualnych", co było początkiem 
prawdziwej wielozadaniowości galowe.

 

 

                                  Maj 1990 Windows 3.0
Najważniejsze nowe technologie udoskonalony graficzny 
interfejs użytkownika z osobnym menedżerem plików i 
programów, obsługa 256-kolorowej karty graficznej VGA, 
pamięć wirtualna.
Trzecia wersja okienek była pierwszą, która odniosła 
rynkowy sukces. Wraz z pochodnymi 3.1 i 3.11 stalą się 
najpopularniejszym systemem operacyjnym do czasu 
wprowadzenia Windows 95. W końcu pozbyto się DOS 
Executive na korzyść dwóch elementów: opartego na 
ikonach menedżera programów i osobnego menedżera 
plików, wyświetlającego dane w postaci listy. Znalazło się 
miejsce na menedżer druku. Dzięki wprowadzeniu 
obsługi standardu VGA (256 kolorów, rozdzielczość 
640x480) Windows stracił siermiężny wygląd, który 
można było teraz zmieniać w zależności od 
indywidualnych upodobań za pomocą centralnego panelu 
sterowania.

 

 

 

Graficzny interfejs stał się bardziej spójny, zoptymalizowany 
i sprawny, jednocześnie sam system zaczął wyróżniać się 
wśród innych, m.in. jego zarządzanie pamięcią uznano za 
najbardziej zaawansowane. Windows obsługiwał do 16 MB 
RAM i pamięć wirtualną - część twardego dysku, która 
udawała fizyczny RAM. To pozwalało uruchamiać kilka 
aplikacji dosowych i okienkowych jednocześnie. Od tej 
wersji stałym towarzyszem zmagań programistów stał się 
SDK (Software Development Kit). W roku 1991 dodano 
obsługę napędów CD-ROM i kart dźwiękowych oraz 
programy Media Player i Sound Recorder. W kwietniu 1992 
uzupełniono system o wektorowe czcionki TrueType oraz 
obsługę przeciągania i lepszych kart graficznych Super-VGA 
i XGA. W ten sposób system zyskiwał uniwersalność

 

 

              

Czerwiec 1992  Windows for Workgroups 

3.1 

Najważniejsze nowe technologie to: obsługa grup 
roboczych w systemie peer-to-peer i sieci 
komputerowych, sieciowe aplikacje do poczty 
elektronicznej i planowania zajęć.
Windows for Workgroups (WfW) wprowadził sieci 
komputerowe pod strzechy. Umożliwiał tworzenie i 
obsługę zarówno prostych sieci typu każdy z każdym, jak 
i bardziej skomplikowanych konfiguracji, opartych na 
domenach. Współpracował z ówczesnym faworytem sieci 
korporacyjnych, Noweli NetWare. Był sprzedawany jako 
samodzielny pakiet albo jako sieciowe uzupełnienie 
poprzedniej wersji.

 

 

 

Użytkownicy mogli udostępniać swoje pliki i drukarki oraz 
zyskali dwie aplikacje: prostego klienta poczty 
elektronicznej i sieciową wersję harmonogramu zadań. 
Możliwości sieci miała także demonstrować gra w kierki w 
wersji wieloosobowej. W późniejszej (listopad 1993) wersji 
3.11 zwiększono stabilność i dodano kilka funkcji 
poprawiających zabezpieczenia i zarządzanie w sieci. 
Uzupełniono system o możliwość włączania się 
komputerów z zewnątrz do sieci korporacyjnej za pomocą 
serwera RAS (Remote Access Server). Wersji 3.11 chętnie 
używały także osoby nie mające dostępu do sieci, jednak w 
odróżnieniu od poprzednich systemów wymagała ona 
procesora co najmniej 386SX.

 

 

                                   Maj 1993 Windows NT 3.1 
Najważniejsze nowe technologie to debiut architektury z 
wyraźnie oddzielonym jądrem systemu, wielozadaniowość z 
wywłaszczeniem, obsługa wielu procesorów, długie nazwy 
plików i folderów oraz system NTFS.
Pod koniec lat osiemdziesiątych Microsoft współpracował z 
IBM, zamierzając wymienić! parę starzejących się systemów 
DOS/Windows na bardziej wydajną i nowoczesną technologię 
pochodzącą z IBM-owego OS/2. Na przełomie dziesięcioleci 
współpraca straciła dynamikę i Microsoft zaczął szukać innego 
zastosowania dla nowego jądra. Z tej potrzeby zrodził się 
pomysł mariażu tej nowości z graficznym interfejsem i grupą 
funkcji z systemu Windows 3.1. W ten sposób powstał Windows 
NT3.1 -32-bitowy system operacyjny.

 

 

 

Litery NT są skrótem od New Technology, ale nie wiadomo, 
o którą nowość! chodzi. Jest ich kilka. System ma 
zintegrowane funkcje sieciowe i został przystosowany do 
pracy wielozadaniowej z możliwością wywłaszczania. Jest o 
wiele stabilniejszy i bezpieczniejszy od poprzednika. 
Pozwala na zarządzanie plikami na nowym poziomie za 
pomocą systemu NTFS. Interfejs aplikacji jest, co prawda, 
32-bitowy, ale ma wiele wspólnego z poprzednim systemem.
Wersja NT nie odniosła takiego sukcesu jak zwykła 3.1, ale 
dzięki niej Microsoft zyskał akceptację na wymagającym 
rynku korporacyjnym. Jej kod stał się podstawą dzisiejszej 
wersji systemu Windows XP. W dwóch kolejnych korektach 
3.5 i 3.51 poprawiono wydajność i dodano obsługę OpenGL

 

 

                                Sierpień 1995 Windows 95
Najważniejsze nowe technologie to graficzny interfejs 
użytkownika, plug and play, pulpit, rejestr systemowy.
Po pięciu latach od powstania Trzeciej wersji okien Microsoft 
zdecydował się na gruntowny remont graficznego interfejsu 
użytkownika. Wprowadzono przycisk Stan, pasek zadań i 
pulpit, wszystko w postaci podobnej do dzisiejszej. Celem 
było uzyskanie systemu wygodnego dla użytkownika, z 
mocną obsługą multimediów i gier, animowanymi ikonami i 
komunikatami systemowymi oraz nowym modelem obsługi 
sprzętu, zwanym plug and play. Nowość przygotowano w 
celu pozbycia się kłopotów z konfigurowaniem nowego 
sprzętu, ale nie zawsze funkcjonowała skutecznie. Złośliwi 
przekręcali nazwę na plug and play (podłącz i módl się). 
Często nie było wiadomo, czy automatyczne procedury 
prawidłowo rozpoznały nowy sprzęt, zainstalowały i 
skonfigurowały sterowniki bez udziału użytkownika.

 

 

 

Bardziej udał się nowy centralny pulpit, gdzie można 
umieścić skróty do aplikacji, pliki i foldery. Taka organizacja 
pozwala zaliczyć nowy Windows do systemów 
„dokumentocentrycznych", w przeciwieństwie do 
poprzedniej wersji, nastawionej bardziej na obsługę 
programów. Nowe, kontekstowe menu pozwala mieć pod 
ręką o wiele więcej funkcji. Podobno użyteczność myszy 
wzrosła dwukrotnie. Wprowadzenie długich nazw plików i 
katalogów umożliwiło pozbycie się jednego z przeżytków z 
czasów DOS-u. W zakamarkach systemu czai się jeszcze 
DOS w wersji 7, więc Windows 95 nie jest systemem 
całkowicie 32-bitowym, ale likwidowanie zaszłości nabrało 
tempa. Redukcja znaczenia starych części kodu i trybów 
pracy, wraz wprowadzeniem centralnego rejestru, miała 
zapobiegać konfliktom między aplikacjami. Wprowadzenie 
Windows 95 okazało się niewątpliwym sukcesem i przez 
dziejopisów Microsoftu zostało uznane za zwycięstwo w 
rywalizacji na rynku systemów operacyjnych do maszyn 
biurkowych.

 

 

                                     Czerwiec 98 Windows 98
Najważniejsze nowe technologie to: zintegrowana 
przeglądarka internetowa, Acttve Desktop, obsługa USB, 
system plików FAT32. Najbardziej kontrowersyjna z wersji 
Windows wkrótce po premierze stała się powodem konfliktu z 
Amerykańskim Departamentem Sprawiedliwości. Poszło o 
integrację Internet Explorera z systemem, którą uznano za 
próbę wypchnięcia z rynku przeglądarek ówczesnego 
konkurenta, Netscape’a. Zabawne, że większość nowych 
funkcji była już dostępna wcześniej w poprawkach do 
poprzednich systemów Microsoftu, przed wprowadzeniem 
wersji 98 na rynek. Bardziej wydajny system plików FAT32 
znalazł się w Windows 95 OSR (OEM Service Refease) 2, 
obsługa USB - w kolejnej poprawce, OSR 2.1. Nowy interfejs 
graficzny w stylu przeglądarki i Active Desktop zadebiutowały 
razem z ukazaniem się Internet Explorera 4, Możliwości 
Active Desktop są, rzadko wykorzystywane, ma on pozwolić 
użytkownikowi na stałe uaktualnianie treści na pulpicie, a 
nawet umieszczenie tam okna przeglądarki.

 

 

 

Prawdopodobnie pomysł wyprzedził swój czas. Większość 
osób całkiem sensownie uzna go za zbytnio obciążający 
zasoby i zagrażający stabilności, więc wyłączy tę nowość po 
kilku minutach. Na temat interfejsu w stylu przeglądarki 
zdania są podzielone. Nie każdy zaakceptuje pasek z adresem 
katalogu, który ma na własnym twardym dysku, przyzwyczai 
się do otwierania plików i folderów pojedynczym kliknięciem 
czy zechce dobierać tło lub inne parametry indywidualnie do 
każdego folderu. Jednak oceniając sens wprowadzenia wersji 
98 na rynek, warto zauważyć, że była bardziej stabilna i 
szybsza od kombinacji Windows 95 z IE4, wzmocnionej 
obsługą USB. Właścicielom notebooków spodobało się 
ulepszenie obsługi zasilania. Wprowadzony z tym systemem 
zwyczaj wydawania uaktualnień z nowymi funkcjami systemu 
jest kontynuowany. W 1999 ukazało się drugie wydanie 
Windows 98, z IE4 wymienionym na zoptymalizowany IE5 lat.

 

 

                            Luty 2000 Windows 2000 Professional 

Najważniejsze nowe technologieto: plug and play (do jądra 
NT), obsługa IEEE-1394 i USB oraz zarządzania energią 
ACPI.
Przeznaczony na następcę nie tylko NT 4, ale i innych 
systemów Microsoftu używanych w biurowych pecetach i 
laptopach, Windows 2000 powstał w taki sam sposób, jak 
jego poprzednik: połączono kod wersji NT z interfejsem i 
użytecznością linii 9x. Znane z pakietu Office 
spersonalizowane menu oraz dobieranie położenia i treści 
pasków narzędzi miało się spodobać zaawansowanym 
użytkownikom, a udoskonalenie zarządzania energią, z 
trybami hibernacji i poziomami oszczędzania - posiadaczom 
laptopów.

 

 

 

Technologie IntelliMirror i zdalnego pulpitu pozwalają 
użytkownikowi uzyskać dostęp do swoich danych z 
każdego systemu w sieci zarządzanej przez wersję 
serwerową Windows 2000. System miał obsługiwać USB, 
IEEE-1394, DirectX 6, dynamiczny plug and play i nowy, 
ujednolicony w obu liniach NT i 9x Windows Driver 
Model. Do kompletu dołączono Windows Media Player. 
Tak wyposażony system miał sobie poradzić z najbardziej 
egzotycznym oprogramowaniem i sprzętem. Wynik był 
lepszy niż poprzednio. System został zaakceptowany nie 
tylko w wersji serwerowej, ale i Professional.

 

 

                                 Wrzesień 2000 Windows Me
Najważniejsze nowe technologie to: odtwarzanie systemu, 
automatyczne aktualizacje, interfejs do kamer i skanerów, w 
pełni funkcjonalny Windows Media Player. Pozostałości kodu 
z serii produktowej systemów pochodzących z DOS-u zostały 
wreszcie uporządkowane. Usunięto pozostałości, dodano 
mnóstwo funkcji, które miały ułatwić konserwację i naprawę 
systemu (przywracanie i automatyczna aktualizacja), a 
jednocześnie utrudnić uszkodzenia (automatyczna ochrona 
plików systemowych, która „po cichu" przywraca oryginalną 
lub nowszą wersję usuniętego elementu). Oprócz tego 
wprowadzono raczej bezużyteczny uniwersalny sterownik 
do kamer i skanerów, Windows Movie Maker i odnowiony 
Windows Media Player w wersji siódmej. To wszystko miało 
przygotować system do mediów cyfrowych, ale bardziej 
istotna jest inna wiadomość: Windows Me to ostatni 
systemem z serii rozwijanej od 15 lat.

 

 

                                 Październik 2001 Windows XP
Najważniejsze nowe technologie to: zunifikowany kod oparty 
na NT, menu Start, ClearType, zapora internetowa.
Wydany w dwóch wersjach Home i Professional. Wreszcie 
doczekaliśmy się jednego rdzenia systemu operacyjnego 
Microsoftu, który obejmuje wszystkie opcje. Jednak wersja 
profesjonalna ma bogatszy zestaw funkcji (zdalny pulpit, 
obsługa więcej niż dwóch procesorów, automatyczny system 
przywracania, obsługa dysków dynamicznych i szyfrowanie 
plików), których wersja domowa nie oferowała. Microsoft 
planował różne powłoki do obu wersji, ale firmowym 
testerom bardziej odpowiadał graficzny interfejs, 
początkowo przeznaczony do domu, który ostatecznie znalazł 
się w obu systemach.

 

 

 

Nowy panel startowy jest z pewnością wygodniejszy niż w 
Windows 9x. Dzięki obsłudze 802.11 b Wi-Fi, szybszemu 
przejściu w stan bezczynności oraz hibernacji i sprawniejszej 
synchronizacji folderów offline użytkownicy notebooków 
także znajdą coś dla siebie. Hakerzy szybko odkryli, że 
wersja domowa jest niedostatecznie zabezpieczona i nadaje 
się na bazę rozmaitych ataków. Dopiero drugi pakiet 
poprawek (SP2) poprawił sytuację. Przyszłość XP nie jest 
jasna, ale skompilowanie dwóch wersji 64-bitowych pomogło 
systemowi utrzymać się w grze, a Vista dla wielu pozostaje 
melodią przyszłości.