RC (UK)
DROGI ODDECHOWE
ODMA OPŁUCNOWA
URAZY KLATKI
PIERSIOWEJ
RC (UK)
DROGI ODDECHOWE
ODMA OPŁUCNOWA
URAZY KLATKI
PIERSIOWEJ
RC (UK)
DEFINICJA
Odma opłucnowa jest to obecność
powietrza w jamie opłucnej.
RC (UK)
RC (UK)
Mała odma opłucnowa
wymaga jedynie leczenia
spoczynkowego, ale w
warunkach szpitalnych.
Chory powinien leżeć na
boku po stronie odmy, co
sprzyja rozprężaniu płuca.
Duże odmy leczy się
stosując stały drenaż jamy
opłucnowej.
RC (UK)
Odma samoistna
Przyczyny:
• najczęściej jest wynikiem pęknięcia pęcherzy
rozedmowych
• do odmy samoistnej predysponują
wcześniejsze zmiany w miąższu płucnym
wywołane: przewlekłym nieżytem oskrzeli, astmą
oskrzelową, gruźlicą, sorkoidozą płucną, pylicą
guzami, ropniami płuc.
• może ją poprzedzić znaczny wysiłek fizyczny,
silny kaszel i parcie
• przyczyna może być też nieuchwytna, bez
wcześniejszych zmian w płucach
RC (UK)
Objawy:
• nagły, ostry, kłujący ból w klatce
piersiowej
• kaszel
• duszność
• płytki oddech
• tachypnoe (przyspieszony oddech)
• sinica
• utrata przytomności
• może też wystąpić nagły zgon
RC (UK)
Postępowanie
:
1. Zapewnienie drożności dróg oddechowych
2. Odbarczenie odmy przez nakłucie ściany
klatki piersiowej grubą igłą w drugiej
przestrzenie międzyżebrowej w linii
środkowoobojczykowej. UWAGA! Tylko
przeszkoleni ratownicy mogą wykonać
odbarczenie!
3. Poprawienie wentylacji zdrowego płuca
poprzez ułożenie poszkodowanego na boku po
stronie odmy. Stabilizuje to dodatkowo klatkę
piersiową
4. Wezwanie pogotowia ratunkowego
5. Regularna kontrola podstawowych funkcji
życiowych
RC (UK)
Odma urazowa
Przyczyny:
uszkodzenie opłucnej przez
złamane żebro w przebiegu
wypadków komunikacyjnych,
upadków z wysokości, masażu
pośredniego serca
uszkodzenie ściany klatki
piersiowej przez ciało obce (zakłucie
nożem)
uszkodzenie jatrogenne
(powikłanie kaniulacji żył
centralnych, biopsji)
RC (UK)
Objawy
:
jak w odmie samoistnej
widoczna rana klatki piersiowej;
przedmiot wywołujący odmę może
tkwić dalej w ranie
syk towarzyszący ruchom oddechowym
słyszalny w miejscu uszkodzenia
ściany klatki piersiowej spowodowany
przeciekiem powietrza.
RC (UK)
Postępowanie
:
1. Udrożnienie dróg oddechowych
2. Otwartą ranę klatki piersiowej
zabezpieczyć szczelnym, najlepiej foliowym,
jałowym opatrunkiem. Ma to za zadanie
zapobiec dalszemu dopełnianiu się odmy.
Jeśli nim nie dysponujemy, ranę przykryć
ręką lub należy poszukać innego materiału,
aby ranę zamknąć.
3. W odmie obustronnej należy najpierw
wykonać głębokie wdmuchnięcie powietrza
do płuc (patrz: resuscytacja krążeniowo-
oddechowa) i na szczycie wdechu założyć
opatrunek na rany klatki piersiowej.
RC (UK)
RC (UK)
4. Ciało obce penetrujące ścianę klatki
piersiowej należy pozostawić w miejscu
penetracji. Trzeba je ustabilizować tak, aby
nie powodowało dalszych uszkodzeń i
uszczelnić opatrunkiem ranę wokół.
5. Ułożenie poszkodowanego na chorym
boku
6. Wezwanie pomocy
7. Regularna kontrola podstawowych funkcji
życiowych
RC (UK)
Objawy:
• silny, nagły, kłujący ból w klatce
piersiowej
• płytki i szybki oddech
• duszność
• sinica
• poszerzone żyły szyjne
• objawy wstrząsu na skutek
zmniejszonego powrotu żylnego
• nie leczona może prowadzić do
utraty przytomności i zatrzymania
krążenia
RC (UK)
• Postępowanie:
• Odbarczenie odmy przez nakłucie ściany
klatki piersiowej grubą igłą w drugiej
przestrzenie międzyżebrowej w linii
środkowoobojczykowej. Na igłę należy
nałożyć gumowy balon z niewielkim
otworem. W trakcie wdechu opróżniony
balon zapobiegnie niekontrolowanemu
napływowi powietrza do jamy opłucnowej
przez igłę, natomiast w momencie wydechu
powietrze będzie mogło się ewakuować przez
otwór w balonie.
• UWAGA! Tylko przeszkoleni ratownicy mogą
wykonać odbarczenie!
RC (UK)
RC (UK)
RC (UK)
RC (UK)
RC (UK)
Odma prężna
Jest następstwem rozerwania płuca lub dróg
oddechowych. Powietrze przepływa tutaj
tylko w jednym kierunku. Dochodzi do
ciągłego gromadzenia się powietrza w jamie
opłucnej, zapadnięcia płuca oraz hipoksji.
Drugie płuco też nie jest w pełni wydolne,
ponieważ dochodzi do przesunięcia
śródpiersia i ucisku. Pogorszenie powrotu
krwi żylnej wiedzie do spadku rzutu serca. W
cięższych przypadkach do niskiego rzutu
dołącza się niewydolność mięśnia sercowego
wskutek hipoksji.
RC (UK)
Objawy
:
- ból i duszność,
- wdechowe ustawienie chorej połowy
klatki piersiowej,
- ruchy opaczne,
- bębenkowy odgłos opukowy,
- zniesienie szmeru oddechowego,
- rozszerzenie zastoinowe żył
szyjnych,
- duszność, sinica, wstrząs,
- objawy rentgenowskie,
RC (UK)
Skutki
:
* każdy wdech powoduje
dopełnienie się odmy bez
możliwości ewakuacji powietrza z
opłucnej w trakcie wydechu.
Gromadzące się powietrze może
nawet spowodować ucisk na stronę
zdrową i tam też zaburzać
wentylację.
* rosnące ciśnienie w klatce
piersiowej zmniejsza powrót krwi
żylnej do serca.
RC (UK)
• Odma prężna szybko prowadzi do
śmierci, jeśli się jej nie odbarczy.
• Rozpoznanie opiera się na cechach
klinicznych – zaburzenia
oddechowe, przemieszczenie
tchawicy na stronę przeciwległą,
jednostronny brak szmerów
oddechowych, czasem również
przepełnienie żył szyjnych.
RC (UK)
• Postępowanie musi być
natychmiastowe:
• Wprowadzenie igły do II przestrzeni
międzyżebrowej w linii środkowoobojczykowej
potwierdza rozpoznanie i pozwala na
tymczasowe odbarczenie odmy. Na koniec
wprowadzonej igły można nałożyć obcięty palec
gumowej rękawiczki aby przepływ był tylko
jedno stronny (innym sposobem jest założenie
rurki i umieszczeni jej końca pod wodą poniżej
poziomu pacjenta).
• Następnie należy wprowadzić dren opłucnowy w
4 lub 5 przestrzeni międzyżebrowej, pomiędzy
linią pachową środkową a przednią.
RC (UK)
Krwiak opłucnej.
• Po uszkodzeniu klatki piersiowej
powstaje często jako następstwo
uszkodzenia naczyń międzyżebrowych
(czasami też tętnicy piersiowej
wewnętrznej). Duży i zagrażający życiu
krwiak może być następstwem
znacznego rozerwania miąższu
płucnego, uszkodzenia wnęki płuca,
rozerwania aorty lub bezpośredniego
skaleczenia serca. Natomiast krwawienia
z miąższu płuca mają tendencję do
samoistnego ustania.
RC (UK)
Masywny krwiak opłucnej.
O masywnym krwiaku opłucnej u dorosłej osoby
mówi się, gdy można oczekiwać utraty ponad 1500
ml krwi do jamy klatki piersiowej. U pacjenta
wystąpią obawy wstrząsu hipowolemicznego,
odgłos opukowy stłumiony i brak szmerów
oddechowych po stronie krwiaka. Żyły szyjne
mogą być zapadnięte z powodu wstrząsu lub
wypełnione wskutek towarzyszące odmy lub
tamponady serca. Przed umieszczeniem drenu w
klatce piersiowej, należy zapewnić dostęp do żyły.
Do chwili wykluczenia uszkodzenia serca i dużych
naczyń nie należy u pacjenta doprowadzać do
niekontrolowanego podwyższenia ciśnienia
(masywne szybkie przetaczanie płynów ). W takim
przypadku zastosowanie może mieć
resuscytacja
hipotensyjna.
RC (UK)
Tamponada serca.
Dla tamponady serca
charakterystyczna jest triada
objawów (triada Becka):
- podwyższone ośrodkowe ciśnienie
żylne (obrzmienie żył szyjnych ).
- spadek ciśnienia tętniczego.
- głuche tony serca.
RC (UK)
• Jednak nie zawsze spotyka się
występowanie tej typowej triady – w
stanie wstrząsu żyły szyjne mogą
być zapadnięte, na miejscu
wypadku często panuje hałas i
trudno jest ocenić tony serca,
natomiast spadek ciśnienia
tętniczego może wystąpić w wielu
stanach chorobowych.
RC (UK)
Nakłucie worka osierdziowego jest wskazane
u pacjentów z podejrzeniem tamponady
serca, gdy początkowe działania
resuscytacyjne nie przynoszą efektu.
Nakłucie worka osierdziowego należy
wykonywać ostrożnie, usunięcie nawet 20 ml
krwi może znacznie poprawić sytuację
pacjenta. W 25% przypadków krew w worku
osierdziowym jest skrzepnięta i nie uda nam
się jej odprowadzić. Należy zdawać sobie
sprawę, że podczas nakłuwania możne
uszkodzić mięsień sercowy lub spowodować
śmiertelny krwotok.
RC (UK)
Odma śródpiesiowa.
• Może wystąpić przy złamaniu
żeber, ranach klatki piersiowej,
urazowym rozerwaniu tchawicy lub
dużego oskrzela.
RC (UK)
Objawy odmy śródpiersiowej:
- duszność i ból za mostkiem,
- sinica,
- napięte i wypełnione żyły szyi,
- tachykardia,
- wstrząs z obniżeniem ciśnienia
tętniczego,
- przydatna tutaj jest diagnostyka
rentgenowska.
RC (UK)
• Odma ograniczona początkowo do
śródpiersia rozprzestrzenia się
później na szyję i klatkę piersiową –
rozpoznanie wtedy już nie powinno
sprawiać trudności.
• Jeśli objawy stają się groźne, należy
wykonać odbarczenie przez
mediastinotomię. Nacięcie nad
wcięciem mostka oraz palcem
rozpreparowanie wiotkiej tkanki za
mostkiem
RC (UK)
Odma podskórna.
• Oznacza obecność powietrza w wiotkiej
tkance podskórnej. Powietrze drogą
podskórną może przemieścić się do różnych
tkanek, gromadzi się przede wszystkim w
tkankach o wiotkiej budowie. Odmę
podskórną rozpoznajemy czując pod palcami
charakterystyczne trzeszczenia. W
zaawansowanych przypadkach odma
podskórna rozciąga się od głowy do stóp,
dając obrzmienie i trzeszczenia zwłaszcza na
głowie, szyi, klatce piersiowej, mosznie. Stan
pacjenta nie jest zwykle zagrożony. Należy
zwrócić uwagę na zwalczenie przyczyny.
RC (UK)
Złamanie jednego żebra.
- silny ból przy głębokim wdechu,
kaszlu, ruchach klatki piersiowej.
- bolesność przy ucisku złamanego
żebra i przy uciśnięciu mostka w
kierunku kręgosłupa.
RC (UK)
• Zdjęcie RTG jest niezbędne, aby
wykluczyć takie powikłania jak
wysięk, odma, krwotok opłucnej.
Złamanie żebra okolicy śledziony
może spowodować uszkodzenie
tego narządu.
RC (UK)
Leczenie niepowikłanego złamania
żebra:
- opaska elastyczna na klatkę piersiową
lub przylepiec przy najgłębszym
wydechu,
- leki przeciwbólowe i przeciwkaszlowe,
- niezdolność do pracy przez 4-6
tygodni.
U chorych w podeszłym wieku należy
zalecić leki ćwiczenia oddechowe i
antybiotyki.
RC (UK)
Złamanie wielu żeber.
• Wiotka klatka piersiowa – może
powodować patologiczną ruchomość
klatki piersiowej i ciężkie zaburzenia
oddychania. Konieczne jest jak
najwcześniejsze dostarczenie chorego
do szpitala. W większości przypadków
leczenie polega na podawaniu środków
przeciwbólowych, antybiotyków,
nałożeniu opaski lub przylepca i
ćwiczeniach oddechowych.
RC (UK)
• W niektórych przypadkach
konieczna jest jednak sztuczna
wentylacja pacjenta dodatnimi
ciśnieniami. Próby stabilizacji
chirurgicznej są zwykle mało
skuteczne.
RC (UK)
Złamanie mostka
• Najczęstszą postacią złamania jest
rozerwanie chrząstkozrostu mostkowego na
granicy rękojeści i trzonu mostka, przy czym
rękojeść ulega przemieszczeniu do tyłu.
• W większości przypadków postępowanie
sprowadza się do zalecenia spokoju i
zmniejszenia bólu za pomocą narkotyków.
Jeśli utrzymują się ciężkie zaburzenia
oddechowe, podejmuje się oddychanie pod
dodatnim ciśnieniem. Złamaniu mostka
towarzyszą często złamania kręgu.
RC (UK)
Wstrząśnienie i ściśnięcie klatki
piersiowej (zamknięcie żyły
głównej górnej).
• Ściśnięcie klatki – przejechanie,
przysypanie ziemią. Ucisk powoduje
zamknięcie żyły głównej górnej. U
pacjenta wzrasta gwałtownie
ciśnienie na twarzy i szyi.
• Wybroczyny na twarzy. Obraz
chorego jest przerażający, lecz
następstwa ściśnięcia na ogół mijają
bez szczególnego leczenia.
RC (UK)
Stłuczenie płuca.
• Uszkodzenie to stwarza zagrożenie
dla życia z powodu podstępnego
rozwoju zaburzenia czynności płuc.
Następuje niedodma i przeciek krwi
nieutlenowaniej, pogarsza się
podatność płuc i wzrasta opór dróg
oddechowych. U niektórych
pacjentów staje się konieczna
intubacja i wentylacja mechaniczna.
RC (UK)
Stłuczenie mięśnia
sercowego.
• Stłuczenie serca należy do najczęściej
nierozpoznawalnych przyczyń śmierci po
urazie klaki piersiowej. Dochodzi do niego
wskutek bezpośredniego ucisku na serce lub
pod działaniem szybkiej decelaracji. Często
towarzyszy mu złamanie mostka, w takiej
sytuacji z reguły dochodzi do uszkodzenia
prawej komory. Z objawów może u pacjent
wystąpić ból w klatce piersiowej, zaburzenia
rytmu i przewodzenia, podwyższone mogą
być enzymy sercowe (jak przy zawale),
krańcową postacią jest wstrząs kardiogenny.
RC (UK)
Urazowe rozerwanie aorty.
• Rozerwanie aorty lub tętnic
płucnych w około 90% przypadków
prowadzi do natychmiastowej
śmierci. Jest zazwyczaj
następstwem urazu tępego lub
deceleracji, co typowo zdarza się w
wypadkach drogowych lub upadku z
dużej wysokości.
RC (UK)
• Aorta jest trwale przymocowana w
trzech punktach: przy zastawce
aortalnej, w miejscu więzadła
tętniczego oraz w rozworze przepony.
Najczęstszym miejscem rozerwania jest
punkt połączenia z więzadłem
tętniczym, gdzie aorta jest związana z
tętnicą płucną. To czy pacjent przeżyje
może zależeć od powstania krwiaka
utrzymywanego przez nieuszkodzoną
błonę zewnętrzną aorty (przydankę).
Dalsze losy pacjenta zależą w tym
przypadku od wczesnego rozpoznania i
natychmiastowej operacji
(kardiochirurgia).
RC (UK)
• W przypadku podejrzenia rozerwania
aorty – należy dążyć do tego, aby
ciśnienie skurczowe krwi nie
przekraczało 100 mmHg (a w
przypadkach, gdy musimy pacjentowi
podać płyny należy zastosować się do
resuscytacji hipotensyjnej).
RC (UK)
Rozerwanie przepony.
• Urazy tępe powodują duże
promieniowe rozerwanie przepony i
wpuklanie się narządów jamy
brzusznej do klatki piersiowej. Ze
względów anatomicznych częściej w
urazach dochodzi do uszkodzenia
lewej kopuły przepony. Rozerwanie po
obu stronach zdarza się rzadko.
Postępowaniem w takich przypadkach
jest operacyjne zaopatrzenie
rozerwania.
RC (UK)
Uszkodzenia dużych dróg
oddechowych.
• Wystąpienie odmy na szyi, śródpiersiu
czy w ścianie klatki piersiowej – powinno
zawsze budzić podejrzenie uszkodzenia
dróg oddechowych. Do złamania
chrząstek krtani dochodzi rzadko;
wskazuje na nie chrypka, odma
podskórna, czasami może wystąpić
całkowite zamknięcie dróg oddechowych.
Przy dużych zaburzeniach oddechowych
należy podjąć próbę intubacji, jeśli się
niepowiedzie wykonujemy tracheotomię.
RC (UK)
• Przerwanie tchawicy lub oskrzeli
zwykle prowadzi do wystąpienia odmy
(może to być odma podskórna,
śródpiersiowa, prężna lub nawet
wszystkie naraz), innymi objawami
mogą być zaburzenia oddychania,
krwioplucie.
• Rozpoznanie trzeba potwierdzić
bronchoskopowo. Rozerwanie oskrzeli
wymaga natychmiastowej naprawy w
warunkach sali operacyjnej.