Badanie fizykalne układu krążenia

Badanie fizykalne

układu krążenia

Małgorzata Siekierska –Hellmann

Łukasz Obołończyk

Klinika Chorób Wewnętrznych,

Endokrynologii i Zaburzeń

Hemostazy

Badanie tętna (1)

Tętno = falisty ruch tętnic zależny od

skurczów serca i elastyczności ścian naczynia

Miejsce badania: najczęściej – tętnica

promieniowa, inne: tętnica szyjna, ramienna,

udowa, podkolanowa, piszczelowa tylna,

grzbietowa stopy

Ocena objętości i charakteru tętna daje

informację o stanie lewej komory serca

Częstotliwości:

- tętno szybkie (pulsus frequens)

- tętno wolne (pulsus rarus)

Miarowości:

- tętno miarowe (pulsus regularis)

- tętno niemiarowe (pulsus irregularis)

Badanie tętna (2)

Klasyfikacja nieprawidłowego tętna

Badanie tętna (3)

Klasyfikacja nieprawidłowego tętna

Amplitudy / wypełnienia

- tętno duże (pulsus magnus vel altus)

- tętno małe (pulsus parvus)

- tętno naprzemienne (pulsus alternans)

- tętno nitkowate (pulsus filiformis)

- tętno dziwaczne (pulsus paradoxus)

Czasu trwania fali skurczowej tętna

- tętno chybkie (pulsus celer)

- tętno leniwe (pulsus tardus)

Małe i leniwe

– stenoza aortalna

Chybkie i duże

– niedomykalność zastawki

aortalnej i inne stany krążenia hyperkinetycznego

Nitkowate

– wstrząs

Miękkie (pulsus mollis)

– gorączka, anemia

Badanie tętna (4)

Znaczenie kliniczne wybranych zmian tętna

Dziwaczne

(zanika we wdechu) – tamponada serca, masywna

zatorowość płucna

Naprzemienne

(raz słabo, raz silniej wypełnione) –

niewydolność lewej komory serca

Badanie tętna (5)

Znaczenie kliniczne wybranych zmian tętna

Bliźniacze (pulsus bigeminus)

- „uporządkowana”

niemiarowość ES =

allorhythmia

Deficyt tętna (pulsus deficiens)

różnica między

liczbą skurczów serca a liczbą fal tętna na minutę -

migotanie przedsionków

Różnica tętna

na obu tętnicach promieniowych -

choroba Takayashu, tętniak aorty, guz śródpiersia

Badanie tętna (6)

Znaczenie kliniczne wybranych zmian tętna

Badanie tętna (7)

Znaczenie kliniczne wybranych zmian tętna

choroba Takayashu -
poszerzona t.szyjna wspólna

tętniak aorty

Badanie tętnic szyjnych (1)

Oglądanie:

- tętnienie chybkie i duże - w

wadach serca z dużą amplitudą

tętna i innych stanach krążenia

hyperkinetycznego

- tętnienie nasilone ale nie chybkie

- w nadciśnieniu tętniczym

Palpacja:

- do wewnątrz od m-o-s delikatnie

uciskając drugim i trzecim palcem,

ważna ocena symetrii obu stron

Badanie tętnic szyjnych (2)

Osłuchiwanie:

- pomiędzy przyczepem mostkowym a

obojczykowym m-o-s

- fizjologicznie wysłuchuje się I i II ton

- w warunkach patologicznych pojawia się szmer

skurczowy, znika I lub II

ton

Tętno żylne w naczyniach

szyjnych (1)

Synchroniczne z czynnością serca ale:

o kierunku do wewnątrz, zmienia się zależnie od

postawy ciała, od oddychania, nasila się po

uciśnięciu brzucha, znika po uciśnięciu palcem,

gdy bardzo wysokie- poruszają się płatki uszu

Ocena u pacjenta w pozycji leżącej

pod kątem 45

Poszerzenie żył szyjnych jest objawem wzrostu

ciśnienia w prawym przedsionku i żyle głównej

górnej a wypełnienie do poziomu kątów żuchwy w

pozycji siedzącej = ciśnienie żylne ok. 25 cm słupa

wody

Tętno żylne w naczyniach

szyjnych (2)

Wzrost ciśnienia żylnego w czasie

wdechu =dodatni

objaw Kussmaula

(zaciskające zapalenie osierdzia,

niewydolność serca)

Refluks wątrobowo–żylny

= wzrost

ciśnienia żylnego przy ucisku

nadbrzusza; gdy nadmierny =

dodatni objaw Plesch-Pasteura

(niewydolność prawokomorowa,

niedomykalność zastawki

trójdzielnej)

Tętnienia (1)

Pulsatio epigastrica

= tętnienie w dołku

podsercowym widoczne (lepiej po zatrzymaniu

oddechu) i wyczuwalne dłonią - spowodowane

przerostem i poszerzeniem prawej komory serca

różnicujemy z tętnieniem aorty brzusznej oraz

tętnieniem wątrobowym

Tętnienia (2)

In jugulo

= we wcięciu nadmostkowym - w

wadach serca z dużą amplitudą tętna, w tętniaku

aorty wstępującej

Uderzenie koniuszkowe (1)

Powstaje w początkowym okresie skurczu przy

jeszcze zamkniętych zastawkach

półksiężycowatych

Badamy oglądaniem i palpacją, przemieszczając

dłoń od linii mostkowej do linii pachowej lewej

U osób zdrowych - zlokalizowane w V m/ż nieco

do wewnątrz od lewej linii śródobojczykowej,

może być niewidoczne ale wyczuwalne i daje się

nakryć opuszką palca

Uderzenie koniuszkowe (2)

stany chorobowe

Unoszące i rozlane

– przerost lewej komory serca

Osłabione

– utrudnienie przenoszenia na

powierzchnię klatki piersiowej



–

np. rozedma, otyłość, płyn w opłucnej lub w osierdziu



- utrudnienie ruchu serca w skurczu – np. zaciskające

zapalenie osierdzia

Uderzenie koniuszkowe (3)

stany chorobowe

Przesunięcie w lewo

– powiększenie prawej komory

Przesunięcie w prawo

(rzadko) – dekstrokardia lub

inna przyczyna przesunięcia całego serca w prawo

np. odma opłucnowa lewostronna

Przesunięcie w dół

– znaczna rozedma płuc

Przesunięcie w górę

– uniesienie przepony

Przesunięcie w dół i w lewo

– powiększenie lewej

komory serca

Opukiwanie serca (1)

Stłumienie bezwzględne (powierzchowne, małe):

 Określa część serca przylegającą bezpośrednio do
ściany klatki piersiowej

Stłumienie względne (głębokie, duże):

Określa część serca bezpośrednio przylegającą do
ścian klatki piersiowej oraz część pokrytą płucami.

Ma większą wartość diagnostyczną w porównaniu
ze stłumieniem bezwzględnym.

Pozwala określić granice serca i jego sylwetkę.

Opukiwanie serca (2)

stany chorobowe

Zanik / zmniejszenie stłumienia serca:

Rozedma płuc

Odma opłucnej lewostronna

Odma osierdzia

Powiększenie stłumienia serca:

Powiększenie serca (rozstrzeń, przerost)

•Rozstrzeń lewej komory – powiększenie stłumienia serca w lewo,
w górę, w dół

•Rozstrzeń prawej komory – powiększenie stłumienia serca w lewo
i przy znacznej rozstrzeni w prawo

•Powiększenie prawego przedsionka – powiększenie stłumienia
serca w prawo

Tamponada serca

Opukiwanie serca (6)

stany chorobowe

Aortalna sylwetka serca

powiększenie stłumienia serca w lewo
i w dół przy zachowanej talii serca
(powiększenie lewej komory serca w
wadach zastawki aorty, nadciśnieniu
tętniczym)

Mitralna sylwetka serca

zatarcie talii serca w wyniku
powiększenia uszka lewego przy
zanacznej rozstrzeni lewego
przedsionka (wady zastawki mitralnej,
zespół płucno-sercowy, wady seca z
przeciekiem lewo-prawo)

Opukiwanie serca (7)

stany chorobowe - podsumowanie

powiększenie stłumienia serca

w lewo



Powiększenie lewej komory



Powiększenie prawej

komory

w prawo



Powiększenie prawego

przedsionka



Powiększenie prawej

komory (dużego stopnia)

Opukiwanie serca (8)

stany chorobowe - podsumowanie

zastoinowa niewydolność serca

ubytek przegrody
międzykomorowej

Opukiwanie serca (8)

stany chorobowe - podsumowanie

w górę



Powiększenie lewej

komory



Powiększenie

przedsionków



Poszerzenie dużych

naczyń



Bębnica, płyn w jamie

brzusznej



guzy jamy brzusznej

w dół



Powiększenie lewej

komory



Rozedma płuc



Obecność płynu, powietrza

w jamach opłucnowych

Opukiwanie serca (8)

stany chorobowe - podsumowanie

tętniak aorty

rozedma

Bibliografia

1. Mosby’s Guide to physical examination, 5th edition.

2. W. Januszewicz; F. Kokot; Interna t.I; wyd.I; 2001.

3. A. Wojtczak, Choroby wewnętrzne; t.I; wyd.II; 1995.

4. J. Tatoń, A.Czech; Diagnostyka Internistyczna; wyd.II;

1998.

5. A. Szczeklik; Choroby Wewnętrzne; wyd.I, t.I; 2005.

Document Outline