UKŁAD MOCZOWY

FUNKCJE UKŁADU

MOCZOWEGO

Wydalanie z ustroju zbędnych produktów

przemiany materii

Utrzymywanie równowagi kwasowo-zasadowej

Utrzymywanie równowagi wodno-elektrolitowej

Funkcje te spełniają głównie

nerki

jako narządy

wytwarzające mocz, do których należą

kielichy

nerkowe

miedniczki nerkowe

moczowody

pęcherz moczowy

cewka moczowa

NERKI (1)

LOKALIZACJA NERKI

Nerka – parzysty narząd leżący zaotrzewnowo na tylnej ścianie brzucha,

po obu stronach kręgosłupa na poziomie dwóch ostatnich kręgów

piersiowych i trzech pierwszych kręgów lędźwiowych. Lewa nerka jest

większa i leży o połowę długości trzonu wyżej, przylega do śledziony,

żołądka i trzustki. Nerka prawa przylega do wątroby i dwunastnicy.



Na nerce wyróżniamy

bieguny górny i dolny, brzegi

przyśrodkowy (wklęsły) i boczny (wypukły), powierzchnię

przednią

tylną i korzeń nerki.

Brzeg przyśrodkowy zawiera

wklęśnięcie określane jako

wnęka

nerki,

której przedłużeniem jest

zatoka nerkowa przez którą wchodzą lub wychodzą

tętnica i żyła

nerki, moczowód

, naczynia limfatyczne oraz nerwy, które razem

stanowią

korzeń nerki

. Na biegunach górnych nerek usadowione są

nadnercza.



Nerka (wraz z przylegający do niej nadnerczem) spoczywa w

niedomkniętym worku zwanym

powięzią nerkową

. Osłonięta jest od

zewnątrz

torebką tłuszczową

, pod która znajduje się

torebka

włóknista

NERKI (2)



Makroskopowo, na przekroju podłużnym dostrzega się

leżącą obwodowo, jaśniejszą

korę nerki

i ciemny,

umiejscowiony głębiej

rdzeń



Kora wnika głęboko w miąższ narządu w postaci

słupów

nerkowych

, dochodzących do zatoki nerki. Słupy oddzielają

od siebie

piramidy nerkowe

będące z kolei elementami

rdzenia narządu.



Słupy nerkowe obejmują piramidy całkowicie, z wyjątkiem

ich wierzchołków -

brodawek nerkowych

. Liczba piramid

waha się w granicach 10-20 w jednej nerce.



Wypukła

podstawa piramidy

zwrócona jest ku obwodowi

nerki, a wierzchołek w stronę zatoki i objęty przez

kielich

nerkowy mniejszy



Mocz wydzielany przez nerki ścieka do kielicha z brodawki

przez otwory brodawkowe. W jedną brodawkę łączy się 2-6

piramid.

Płat nerkowy

utworzony jest z piramidy i

przylegającej do niej części kory.

NERKI (3)

Nerka ma charakter gruczołu cewkowo-pęcherzykowego. Podstawowym

elementem budowy nerki jest nefron. Liczbę nefronów w jednej nerce określa

się na 1-1,5 miliona. Każdy nefron zbudowany jest z ciałka nerwowego

kanalików nerkowych.



Ciałko nerkowe składa się z kłębuszka i torebki kłębuszka. Kłębuszek

zbudowany jest z 30 pętli

naczyń

krwionośnych tworzących sieć dziwną

tętniczo-tętniczą. Miejsce wejścia i wyjścia naczyń z kłębuszka nosi nazwę

bieguna naczyniowego

. Między naczyniami znajduje się skupisko komórek

zwanych

komórkami paraportalnymi

, którym przypisuje się wydzielanie

substancji regulujących ciśnienie krwi.



Torebka kłębuszka składa się z dwóch

blaszek; zewnętrznej (ściennej) i

wewnętrznej (trzewnej)

. Między blaszkami znajduje się wolna przestrzeń

–

jama torebki

, w której zbiera się mocz pierwotny. Miejsce wyjścia z torebki

kanalika głównego

określane jest jako

biegun kanalikowy



Kanalik główny

jest początkowym odcinkiem kanalika nefronu. Składa się z

części krętej

(kanalik kręty pierwszego rzędu) i

części prostej

. Utworzony

jest z nabłonka kostkowego.



Pętla nefronu

składa się z dwóch części:

zstępującej

, która biegnie w

promieniu rdzennym, a następnie przez część rdzenną do wierzchołka

piramidy i część

wstępującą

biegnącą w tym samym promieniu.



Ramię wstępujące przechodzi w

wstawkę (kanalik kręty drugiego rzędu).

Ta część kanalika zawiera plamkę gęstą – skupienie komórek, których funkcją

jest rejestrowanie poziomu sodu we krwi.

NERKI (4)



Wstawki z kilku nefronów uchodzą do

kanalików

nerkowych zbiorczych

, które biegną w promieniach

rdzeniowych. Kilka kanalików zbiorczych tworzy tzw.

przewód brodawkowy, które w liczbie 10-25 uchodzą na

szczycie brodawki nerkowej tworząc pole sitowe.



Czynność zewnętrzwydzielnicza nerki wiąże się z trzema

etapami produkcji moczu: filtracją, resorpcją i sekrecją.

Filtracja zachodzi w ciałkach nerkowych natomiast resorpcja

i sekrecja w kanalikach nerkowych. W kanalikach powstaje

mocz ostateczny.

Drogi wyprowadzające mocz:



Wewnątrznerkowe: cewki zbiorcze, przewody brodawkowe,

kielichy nerkowe mniejsze i większe, miedniczki nerkowe



Zewnątrznerkowe: moczowody, pęcherz moczowy, cewka

moczowa.

Document Outline