Co to jest system operacyjny
System operacyjnyto program 
kontrolujący pracę komputera.
Dzięki systemowi operacyjnemu
możliwe jest uruchamianie 
innych 
programów użytkownika. 
System
 operacyjny nadzoruje 
wykonywanie
 tych programów, udostępnia im
 zasoby komputera, np. pamięć,
 czas procesora, drukarki itp. To
 dzięki systemowi operacyjnemu
 możliwe jest zapisywanie 

danych
 na dyskach, komunikacja z 
innymi
 komputerami w sieci itd. 
Komputer jako urządzenie 
elektroniczne nie stanowi
 urządzenia zdolnego 

wykonywać
 żądane przez użytkownika 
zadania.
 Maszyna komputerowa, potraf
 jedynie przetestować stan
 urządzeń wchodzących w jego
 skład oraz uruchomić system
 operacyjny. 

Sposób kodowania 

danych
Binarny kod, sposób zapisu
 informacji za pomocą dwu
 symboli: 0 i 1, oparty na
 dwójkowym systemie 
liczbowym. Aby ograniczyć 
długość kodu binarnego 

wprowadzono sposób 
kodowania zapisu 
dwójkowego na ósemkowy 
lub szesnastkowy.
Bit (b), najmniejsza możliwa
 jednostka informacji. Może
 posiadać wartość 0lub 1(stąd
 system binarny używany w
 komputerze). Fizycznie 
wartość
 0oznacza brak sygnału (prąd
 nie płynie), zaś 1oznacza
 sygnał. Osiem bitów składa 
się
 na jeden bajt. Na n bitach 

można zapisać 2do potęgi n 
różnych  wartości. Podobnie 
jak dla bajtów, przedrostek 
kilo-(kilobit)  oznacza 1024 

bity, megabit to 1024 
kilobity, gigabit to 1024 
megabity, zaś terabit 
oznacza 1024 gigabity.
Bajt (B), jednostka informacji 
złożona z ośmiu (najczęściej)
 bitów. Bajt może być
 samodzielnie adresowanym
 elementem pamięci 
komputera
 (komórka). Rozmiar bajtu 

dobrano tak, aby wystarczył 
do zapamiętania każdego 
znaku, np. litery, cyfry lub 
znaku typografcznego (a, 1, 
@) popularnych kodów, np. 

kodu  ASCII, dlatego bajt jest 
często utożsamiany ze 
znakiem. 

Liczby w kodzie 

binarnym
•System bitowy –
Dwójkowy Liczba
 zapisywana jest ciągiem 
liczb: 1 lub 0
•System ósemkowy 
Liczba
 zapisywana jest ciągiem
 liczb: od 0 do 7 i 
następnie
 zamieniana na układ
 dwójkowy który po
 zestawieniu jest
 przekształcany
•System szesnastkowy
 Podobnie jak wyżej, liczba
 zapisywana jest ciągiem
 liczb: od 0 do 15 (0 do E).
SYSTEM DWÓJKOWY
•Systemem liczbowym 
stosowanym w technice
 cyfrowej jest system
 dwójkowy (binarny) –
system
 liczbowy o podstawie 2. 
•Wynika to z wcześniej
 zauważonej właściwości
 istnienia dwóch stanów,
 które można 
interpretować
 jako dwie różne cyfry. 
•W systemie dwójkowym 
w 
zapisie liczb używasz 

dwóch
 cyfr: 0 i 1.
•Kolejne cyfry w liczbie są
 mnożone przez kolejne
 potęgi liczby 2. Znajdziesz
 więc tu pozycję jedynek 
(20),
 pozycję dwójek (21),
 czwórek (22), ósemek 
(23),
 itd.

Zamiana liczby z 
systemu dziesiętnego
 na binarny
W poniższej tabeli
 przedstawione jest
 działanie prowadzące do
 zamiany zapisu liczby 
283
 z systemu dziesiętnego
 na system dwójkowy:

Wzór ogólny liczby 

naturalnej zapisanej w 
systemie binarnym
gdzie: 
•k oznacza pozycję cyfry 

w
 liczbie  (liczoną od prawej 
do
 lewej),
•b k to cyfra z k-tej pozycji 
należąca do zbioru cyfr 
sytemu
 binarnego, bk є {0, 1}

Plik jest to jednostka
 zapisu i przechowywania
 danych w komputerze. 
Plik
 jest ciągiem bitów 
danych,
 opatrzony nazwą i
 atrybutami. Dane są
 zapisane w postaci kodu
 binarnego, zależnie od
 zawartości pliku. Nazwa z
 reguły składa się z 
głównej
 części nazwy i tzw.
 rozszerzenia
 (oddzielonego kropką). 
Fragment pliku
 binarnego zapisanego 

w
 kodzie szesnastkowym
System operacyjny składa
 się z pewnej liczby plików.
 Wszystkie składniki
 systemu a także rejestry i
 ustawienia
 przechowywane są w
 plikach na dysku pamięci
 masowej. 
Pliki mogą mięć
 następujące dodatkowe
 atrybuty: tylko do 

odczytu,
 tymczasowy, ukryty,
 archiwalny.

Zadania realizowane 
przez system operacyjny
•Komunikacja
 użytkownika z
 komputerem
Tę rolę spełnia zewnętrzna 
warstwa systemu, nazywana 
powłoką (ang.shell), która
 umożliwia użytkownikowi
 uruchomienie aplikacji.
Systemy operacyjne z 
uwagi na komunikację z
 użytkownikiem możemy
 podzielić na:
a) Systemy tekstowe
b) Systemy graficzne
Dane w systemie operacyjnym 
przechowywane są w postaci 

plików pamięci masowej: dyski 
twarde, dyski elastyczne, 
karty pamięci. System 
operacyjny umożliwia 

użytkownikowi zarządzanie 
plikami dając mu możliwość ich 
tworzenia, kopiowania, 
przenoszenia i usuwania.
Plik opisany jest za pomocą: 
•nazwa pliku oraz rozsz. 
charakterystyczne dla typu
 pliku,
•rozmiar pliku podany w
 bajtach (B), kilobajtach (kB),
 megabajtach (MB),
 gigabajtach (GB) itd.,
•data oraz godzina
 utworzenia pliku
•atrybuty, np. „tylko do
 odczytu”, „ukryty”

S. O. obsługuje
urządzenia
•Obsługa wew i zew
elementów komputera
takich jak: procesor,
płyta główna, pamięć
lub drukarka, skaner
•Badanie stanu 
urządzeń
oraz popra. 
komunikacji.
•Udostępnianie 
urządzeń
aplikacjom a tym 
samym
użytkownikowi
•Chwilowe i trwałe
odłączanie urządzeń
od komputera.