1

Aluminium 

Aluminium 

i jego stopy

i jego stopy

2

Aluminium: właściwości i otrzymywanie

Aluminium: właściwości i otrzymywanie

• Metal III grupy układu okresowego, wykazuje 

właściwości amfoteryczne

• Masa właściwa: 

2,7 g/cm

3

• Temperatura topnienia:

660 °C

• Przewodnictwo elektryczne: 37,3 MS/m
• Główny surowiec:

boksyt

• Proces otrzymywania:

elektroliza 

tlenku rozpuszczonego w stopionym kriolicie

3

Aluminium: właściwości c.d.

Aluminium: właściwości c.d.

• Rm: 

70 do 120 MPa

• Ra:

20 do 40 MPa

– W stanie odkształconym na zimno wzrastają 

nawet dwukrotnie

• Zdolność do pasywacji – pokrywa się 

trwałym tlenkiem Al

2

O

3

, chroniącym metal 

przed dalszą korozją.

• Nieodporne na kwasy HCl, HF; wodę morską, 

pary rtęci.

4

Aluminium: zastosowanie

Aluminium: zastosowanie

• Przewody elektryczne
• Wymienniki ciepła i chłodnice
• Opakowania artykułów spożywczych
• wytwarzanie stopów technicznych
• anody w systemach ochrony protektorowej 

statków morskich

• aluminiowanie antykorozyjne powierzchni

5

Stopy Aluminium

Stopy Aluminium

– do przeróbki plastycznej – do 5% 

pierwiastków stopowych takich jak 
Cu, Mn, Mg, Li oraz Si, Zn, Ni, Cr

•umacniane zgniotem
•umacniane wydzieleniowo

– odlewnicze – wieloskładnikowe 5 – 25 

% pierwiastków, głównie Si, Mg, Cu, 
Zn lub Ni. 

6

Stopy Aluminium - Krzem

Stopy Aluminium - Krzem

Stopy odlewnicze

SILUMINY

zaw. Si 5 – 14%

charakterystyczna 

jest obecność 
mieszaniny 
eutektycznej Al-
Si

7

Stopy Aluminium – Krzem

Stopy Aluminium – Krzem

Postać krzemu eutektycznego i jej obraz 

mikroskopowy

8

Stopy Al - Si - modyfikacja stopów

Stopy Al - Si - modyfikacja stopów

Postać krzemu eutektycznego i jej obraz 

mikroskopowy

Modyfikacja: rozdrobnienie i zaokrąglenie wydzieleń Si
Modyfikatory: Na (nietrwały), Sr, Sb (trwałe)
Skutki modyfikacji: poprawa wytrzymałości i 

plastyczności

9

Stopy Aluminium – Krzem

Stopy Aluminium – Krzem

zastosowanie

zastosowanie

Siluminy 

podeutektyczne

• Odlewy 

korpusów

• pokrywy, 

obudowy

Siluminy 

eutektyczne i 
nadeutektyczne

• tłoki silników 

spalinowych i 
sprężarek

10

Stopy Al - Cu

Stopy Al - Cu

Nazwa 

zwyczajowa : 

duraluminium

Zawartość Cu – do 

5%, 

inne pierwiastki: 

Mg, Ni,Si, Zn

dobrze obrabialne 

plastycznie i 

spawalne w atm. 

Argonu

11

Stopy Al – Cu 

Stopy Al – Cu 

Obróbka cieplna: utwardzanie wydzieleniowe

12

Stopy Al – Cu 

Stopy Al – Cu 

Zastosowanie
• Silnie obciążone części maszyn,
• konstrukcje lotnicze
• środki transportu kołowego.

WADA: niedostateczna odporność na 

korozję. Odporność jest tym niższa, im 

bardziej skomplikowany jest skład 

stopu. Niektóre durale wieloskładnikowe 

(np. cynkowe mogą być stosowane 

dopiero po uprzednim zabezpieczeniu 

przed korozją).

13

Stopy Al - Mg

Stopy Al - Mg

Nazwa zwyczajowa: 

HYDRONALIUM

Zawartość Mg – do 

5%, 

inne pierwiastki: 

Ni,Si,

dobrze obrabialne 

plastycznie i 
spawalne w atm. 
Argonu

ODPORNE NA 

KOROZJĘ W 
WODZIE 
MORSKIEJ

14

Stopy Al - Mg

Stopy Al - Mg

Zastosowanie:
• Budowa szybkich jednostek 

pływających

• Budowa statków z rozbudowaną 

częścią nadwodną: statki 
pasażerskie, promy, statki do 
przewozu samochodów, statki Ro-Ro

• Łączenie nadbudówki ze stalowym 

kadłubem przy pomocy łączników 
bimetalowych.

15

Stopy Al - Li

Stopy Al - Li

• Li – lit najlżejszy z metali 
• dodatek Li : 1,9 do 2,7%
• możliwe jest utwardzanie 

wydzieleniowe

• podstawowe przeznaczenie: 

nowoczesne konstrukcje lotnicze

• łączenie: klejenie