Koncepcje powstawania 

zaburzeń i ich terapii 

Podejście humanistyczne 

 

 

Zahamowanie instynktu do rozwoju podstawą 

powstawania zaburzeń

• Podstawowe założenie brzmi: Człowiek ma 

wrodzony instynkt do rozwoju potencjalnych 

możliwości i dąży do  samaktualizacji.

• Zaburzenia psychiczne powstają, gdy naturalny 

proces wzrostu i dojrzewania jest zahamowany. 

• Przedstawicielami są Rogers i Perls 
• Podejście to nawiązuje do koncepcji filozoficznych 

fenomenologii, egzystencjalizmu, personalizmu. 

 

 

Terapia skoncentrowana na kliencie 

-Rogers

jak powstają zaburzenia psychiczne

• Podstawą wystąpienia objawów jest niespójność między 

doświadczeniami organizmu a koncepcją siebie. 

• Początkiem jej powstania jest warunkowa miłość rodziców, pewne 

doświadczenia organizmu akceptują u dziecka, pewne odrzucają. 

Np. nie akceptują złości.   

• Ponieważ dziecko ma potrzebę szacunku wobec siebie, uczy się 

• szanować siebie za te doświadczenia, za które otrzymuje 

akceptację od rodziców i odrzucać te, które rodzice odrzucają.  

• Doświadczenia nie akceptowane zniekształca lub usuwa ze 

świadomości za pomocą mechanizmów obronnych.

• Np. Jeśli rodzice nie akceptują złości, dziecko nie odczuwa złości, a 

gdy się złości nie uzmysławia sobie tego, ale czuje ból głowy. 

• Odczuwa lęk przed uzmysłowieniem sobie, że odczuwa złość, bo 

zagraża to utratą szacunku dla siebie.     

• Doświadczenie złości jest niespójne z koncepcją siebie. „Nigdy się 

nie złoszczę” powstałą w wyniku przekazu: ”mama  lubi tylko 

grzeczne dzieci”

    

 

 

Terapia skoncentrowana na kliencie 

-Rogers

c.d.jak powstają zaburzenia psychiczne

• Gdy niespójność między koncepcja siebie i odrzuconym 

doświadczeniem organizmu duża, obrona nie działa 

wystarczająco dobrze. 

• Zdarzenie wywołuje wyparte doświadczenie, np. złość, 

z duża siłą i oczywistością, doświadczenie pojawia się w 

świadomości i osoba czuje lęk przed utratą  koncepcji 

siebie i szacunku wobec siebie.

• Np.Ktoś przekonany, że żyje dla innych, poświęcając 

się dla nich, odkrywa, że robi to w celu zdobycia sławy.  

• - Następuje załamanie i dezorgnizacja osobowości, 

ponieważ życie było zorganizowane wokół koncepcji 

siebie.   

• Wtedy zgłasza się do terapii z powodu załamania, złego 

funkcjonowania,  cierpienia spowodowanego objawami. 

   

 

 

Terapia skoncentrowana na kliencie -Rogers

jak leczyć zaburzenia psychiczne 

• Celem terapii jest zwiększenie spójności między 

jednostronną koncepcją siebie i  doświadczeniami 

organizmu. 

• Np. Włączenie do koncepcji siebie odrzuconą  

złość.  

• Sposób realizacji celu:  
• 1. Zwiększenie świadomości w zakresie istnienia 

odrzuconych doświadczeń organizmu. 

• 2. Korekcyjne doświadczenie emocjonalne w 

relacji terapeutycznej.  

 

 

Relacja terapeutyczna 

warunki konieczne i wystarczające do rozwoju  

• Funkcjonowanie terapeuty w relacji tworzy warunki do rozwoju:

• 1. Autentyczność. Jest świadomy własnych doświadczeń organizmu;  

wyraża własne uczucia w danym momencie 

• (realizacja tego postulatu w  praktyce - minimalne ujawnianie informacji o 

sobie;  nie oszukuje).  

• 2. Doświadcza bezwarunkowej akceptacji i szacunku dla klienta. 

• 3. Wyraża adekwatne zrozumienie dla stanu wewnętrznego klienta  

• Pokazuje w ten sposób, że zna klienta i akceptuje takim jaki jest. 

Potwierdza  w ten sposób akceptację. 

• Klient spodziewa się ze strony terapeuty odrzucenia, nieakceptowanych 

doświadczeń organizmu. Np. złości. Doświadcza akceptacji.    

• Klient uczy się tak samo postępować wobec siebie. Skoro terapeuta 

akceptuje doświadczenia, które on odrzucił, to i on może je zaakceptować.  

 

 fun

 

 

Terapia skoncentrowana na kliencie 

-Rogers

techniki terapeutyczne

• 1.Niedyrektywność terapeuty. Pacjent sam wyznacza temat 

rozmowy i czas terapii. 

• 2.Cokolwiek jest tematem rozmowy, terapeuta kieruje uwagę 

klienta na emocje. 

• 3.Terapeuta odzwierciedla istotę doświadczenia organizmu, o 

którym klient mówi niebezpośrednio.

• Np. „rozumiem, że w związku z tym czujesz smutek”.

• 4. Dzieli się własnymi odczuciami.

• Np. „gdy mówisz o tym, ja odczuwam smutek.     

• W efekcie klient odczuwa emocje i uświadamia sobie znaczenie 

odrzuconego wcześniej doświadczenia organizmu.  

  

 

 

Terapia Gestalt (Perls)-

jak powstają zaburzenia psychiczne  

• Podstawowym założeniem jest to, że każdy organizm dąży do osiągnięcia 

stanu pełni funkcjonowania. Gdy proces ten ulega zahamowaniu, a 

niezakończone dążenia do pełni funkcjonowania domagają się dopełnienia, 

powstają zaburzenia psychiczne.  

• Zaburzone interakcje między jednostką, a jej otoczeniem społecznym 

powodują, że  energia potrzebna do zaspokajania potrzeb i rozwoju jest 

rozproszona lub błędnie ukierunkowana i naturalne dążenie do pełni 

funkcjonowania zahamowane.

• ■Przyjęcie obcych i pozostających jako niezasymilowane, sądów, norm, 

wartości i wzorów postępowania niezgodnych z własnymi (introjekcja).  

• ■ Odcięcie się od aspektów własnej osoby, jak emocji, postaw i zachowań 

niezgodnych z koncepcją siebie i przypisywanie ich innym (projekcja). 

• ■ Kierowanie do siebie działań pierwotnie przeznaczonych do innych ludzi 

(retrofleksja). W efekcie zamiast przekształcać otoczenie w celu zaspokojenia 

własnych potrzeb, podejmuje się próby karania lub niszczenia siebie.  

• ■ Unikanie kontaktu z innymi, w celu rozwiązania problemów (refleksja). W 

efekcie następuje osłabienie poczucia znaczenia własnej egzystencji.

• ■ Zatracenie granic między sobą a ludźmi w procesie stapiania się. Wtedy 

traci się poczucie , kim się jest, czy się istnieje i zdolność do kontaktu ze sobą i 

z ludźmi.

 

 

Terapia Gestalt (Perls)-

jak są eliminowane zaburzenia psychiczne

• Celem terapii jest identyfikacja z własnym 

organizmem i z własnymi potrzebami 

• Cel ten jest realizowany drogą zwiększenia 

świadomości w zakresie uczuć i doznań cielesnych 

w teraźniejszości.

• To zwiększenie świadomości odbywa się przez:  

• ■Koncentrację na doświadczaniu doznań i uczuć 

w teraźniejszości.   

• ■Podejmowanie w sposób świadomy 

odpowiedzialności za własne uczucia, 

postępowanie, myślenie. 

 

 

Terapia Gestalt (Perls)-

techniki zwiększające świadomość

• ■Aktywizowanie doświadczenia odrzuconych potrzeb i emocji.

• Np. odrzucony jest żal do rodziców w związku z tym, że nie zaspokoili 

dziecięcych potrzeb. Wtedy trzeba odczuć żal, jak również potrzeby oraz 

emocje związane z niespełnieniem. 

• Technika „pustego krzesła” - Polega na wyobrażeniu sobie, że na pustym 

krześle siedzi rodzic, do którego pacjent siedzący naprzeciw na drugim 

krześle kieruje wypowiedzi o oczekiwaniach wobec niego i o  emocjach 

powstałych w związku z niespełnieniem.     

• ■ Uświadomienie istnienia konfliktu  między opozycyjnymi aspektami 

osobowości.  Polega na odgrywaniu rozczepionych części własnej osoby.

• Np. część reprezentująca powinności i zakazy jest  w konflikcie z częścią 

reprezentującą unikanie wypełniania powinności w postaci zachowania 

bierno-agresywnego.

• Technika zwana „dialogiem dwóch krzeseł” - Polega na tym, że pacjent 

przesiadając się z krzesła na krzesło wypowiada się z pozycji raz jednej 

części siebie raz drugiej, utożsamiając się przy tym z jednym i z drugim 

aspektem konfliktu. 

 

 

 

Terapia Gestalt (Perls)-

c.d. techniki zwiększające świadomość

• ■ Odgrywanie projekcji – odgrywanie ról osób, na które 

pacjent projektuje własne uczucia. 

• Np. gra rolę rodzica, jeśli obwinia rodzica.

• ■ Uświadamianie, że pacjent jest odpowiedzialny za własne 

postępowanie 

• Prośba terapeuty, aby pacjent kończył każde zdanie frazą: 

„I przyjmuję za to odpowiedzialność”.

• ■ Terapeuta proponuje powtórzenie zdania, które wyraża 

istotne dla pacjenta treści i prosi o zastanowienie się nad 

reakcją emocjonalną, jaką budzi to zadanie.  (Proponowane 

zdanie to interpretacja terapeuty dotycząca jakiegoś 

nieuświadamianego aspektu zachowania).