Nutraceutyki i żywność 

Nutraceutyki i żywność 

funkcjonalna

funkcjonalna

Nutraceutyki

Nutraceutyki

Termin ten pochodzi z języka angielskiego,  

stanowi połączenie słów „nutrition” 

(odżywianie) i „pharmaceutical” 

(farmaceutyczny).  Wprowadzony w 1989 roku 

przez Stephana DeFelice, który nutraceutyki 

definiował jako

 „każdą substancję, która może być 

uważana za żywność lub część 

żywności i dostarcza korzyści 

zdrowotnych, włączając 

zapobieganie i/lub leczenie 

chorób”.

Świderski Franciszek, Waszkiewicz-Robak Bożena. Nutraceutyki dodatki 
prozdrowotne i bioaktywne składniki żywności

Nutraceutyki pochodzenia

Roślinnego

Zwierzęcego

Mikrobiologicznego

Kwas askorbinowy – 

dzika róża, kapusta

Celuloza-otręby, 

płatki owsiane

Luteina-może 

wspomagać wzrok – 

jarmuż, szpinak

Allicyna- 

bakteriobójcza – 

czosnek, cebula

Pektyna- jabłka, 

śliwki, morele

Likopen-pomidory, 

pomarańcze

Selen- pszenica, 

brązowy ryż

Lignina – marchew, 

pomidory, 

ziemniaki

Kreatyna-wołowina-

często stosowana w 

kulturystyce 

(syntetycznie)

Cynk

Wapń

Lecytyna – procesy 

pamięciowe - jajka

Cholina (wit. B4) –  

metabolizm 

cholesterolu w 

organizmie – mleko 

krowie

Sprzężony kwas 

linolowy – CLA – 

zwiększenie 

beztłuszczowej 

masy mięśniowej, 

poprawia stosunek 

tkanki tłuszczowej 

do mięśniowej

Lactobacillus 

acidophilus

Bifidobacterium 

bifidum – dodawane 

jako dodatki do 

produktów 

mlecznych, 

zwłaszcza jogurtów 

– „żywe kultury 

bakterii” – Activia, 

Actimel – 

wspomaganie 

układu trawiennego 

i pobudzanie układu 

odpornościowego

Właściwości 

Właściwości 

nutraceutyków

nutraceutyków

Żywność funkcjonalna

Żywność funkcjonalna

Jest normalną żywnością, z której 

usunięto szkodliwe składniki (np. 

alergeny), bądź wzbogacono w 

substancje aktywne fizjologicznie, tak 

aby otrzymać produkt posiadający 

odpowiednią wartość odżywczą i 

podnoszący kondycję człowieka.  Jest 

to żywność podobna wyglądem do 

żywności tradycyjnej i przeznaczona 

do konsumpcji jako część normalnej 

diety.

Libidzisz Zdzisława, Żywność funkcjonalna [online

]

Przykłady składników bioaktywnych 

Przykłady składników bioaktywnych 

wykorzystywanych w żywności 

wykorzystywanych w żywności 

funkcjonalnej

funkcjonalnej



Błonnik pokarmowy wpływa przede wszystkim 

na regulację pracy jelit, przeciwdziałając 

zaparciom,



Prebiotyki odpowiedzialne za stymulację 

rozwoju jelitowej flory bakteryjnej oraz 

przeciwdziałanie zaparciom,



Probiotyki (bakterie fermentacji mlekowej) 

zapobiegają zaparciom i nowotworom jelita 

grubego, stymulują układ odpornościowy oraz 

zmniejszają stężenie cholesterolu,



Witaminy regulują procesy metaboliczne, 

neutralizują działanie wolnych rodników,



Wielonienasycone kwasy tłuszczowe hamują 

proces zapalny oraz regulują pracę układu 

nerwowego i przeciwdziałają chorobom układu 

krążenia.

Przykłady żywności 

Przykłady żywności 

funkcjonalnej

funkcjonalnej

Libidzisz Zdzisława, Żywność funkcjonalna [online

]

Nutraceutyk czy żywność 

Nutraceutyk czy żywność 

funkcjonalna?

funkcjonalna?

Czy żywność 

Czy żywność 

funkcjonalna i 

funkcjonalna i 

nutraceutyki są w stanie 

nutraceutyki są w stanie 

konkurować z lekami?

konkurować z lekami?

Jakie mogą być przyczyny 

Jakie mogą być przyczyny 

ekspansji żywności 

ekspansji żywności 

funkcjonalnej oraz 

funkcjonalnej oraz 

nutraceutyków? 

nutraceutyków? 

Zalety i wady żywności 

Zalety i wady żywności 

funkcjonalnej

funkcjonalnej

Dziękuję za uwagę.

Agnieszka Falborska

Wydział Lekarski II, Dietetyka, Gr I