background image

 

 

Nadciśnienie tętnicze 

w ciąży

Prof. dr hab. med  Jan Wilczyński

Klinika Medycyny Matczyno-Płodowej i Ginekologii 

Instytut CZMP w Łodzi

III Katedra Ginekologii i Położnictwa UM w Łodzi

background image

 

 

KLASYFIKACJA wg 

ACOG

Nadciśnienie indukowane ciążą (NIC)

Nadciśnienie izolowane

Stan przedrzucawkowy

Rzucawka

Przewlekłe nadciśnienie 

Pierwotne 

Wtórne

Nadciśnienie przewlekłe z nałożonym 

stanem przedrzucawkowym

Nadciśnienie późne lub przemijające

background image

 

 

Definicja NIC

ciśnienie skurczowe (CS)                   

          

> 140 mmHg

ciśnienie rozkurczowe (CR)               

         

> 90 mmHg 

(k4 lub k5)

wzrost ciśnienia skurczowego           

       

o 30 mmHg

wzrost ciśnienia rozkurczowego       

        

o 15 mmHg

MAP [cs + (2 x cr)/3 ] 

wzrost 

o 20 mmHg

wartości 

> 105 mmHg

background image

 

 

Stan przedrzucawkowy

 N

adciśnienie tętnicze > 20 t.c. 

 

< 20 t.c. 

 Zaśnisd groniasty

 Obrzęk uogólniony płodu

 Białkomocz 

 

0.3 g/d lub

 1.0 g/l w 2 losowych próbkach moczu (co 6 h)

 Obrzęki

 

uogólnione, nie ustępujące po 12 h 

wypoczynku lub

 > 2 kg / tydzień

Rzucawka

 

Ciężki stan przedrzucawkowy

  Drgawki toniczno-kloniczne

background image

 

 

Nadciśnienie przewlekłe

 Nadciśnienie istniejące przed ciążą lub pojawiające 

się przed 

20 t.c. 

 Rozpoznane w ciąży i utrzymujące się po 42 dniu 

połogu 

Nadciśnienie 

przewlekłe                     

nałożonym stanem 

przedrzucawkowym

 Wystąpienie stanu przedrzucawkowego i/lub 

rzucawki u  chorych z przewlekłą chorobą 
nadciśnieniową

 

wzrost CS o 30 mmHg

 wzrost CR o 15 mmHg

 wzrost MAP o 20 mmHg 

 + białkomocz i/lub obrzęki

Nadciśnienie późne lub 

przemijające

 

Rozwój nadciśnienia w III trymestrze lub 24 h po 

porodzie

background image

 

 

Nadciśnienie tętnicze 

indukowane ciążą o ciężkim 

przebiegu

CS 

 160 mmHg

 lub CR 

 110 mmHg

Białkomocz 

> 5 g/d (2 g/d)

Skąpomocz 

< 500 ml/d lub < 20-30 ml/h

Kreatynina 

> 1.2 mg/dl

Płytki 

< 100 000/mm 

3

Inne

Ból w nadbrzuszu lub w okolicy 

podżebrowej prawej

HELLP

Obrzęk płuc

Bóle głowy

Zaburzenia widzenia

Drgawki

background image

 

 

Czynniki 

predysponujące

Pierwsza ciąża  ( x 6-8)

NIC w poprzedniej ciąży  (x 2)

Nadciśnienie przewlekłe 

Otyłość

Ciąża wielopłodowa (x 5)

Szybko rosnący zaśniad groniasty

Uogólniony obrzęk płodu

Wrodzone predyspozycje do 
wystąpienia NIC

Choroby nerek

Nadczynność tarczycy

Choroby autoimmunologiczne

Triploidia (hiperplacentacja)

Zmiana partnera

Techniki wspomaganego rozrodu

background image

 

 

Etiologia NIC

 Związana z 

obecnością trofoblastu

 Nieprawidłowa adaptacja tętnic 

spiralnych

 Inwazja trofoblastu tylko do części doczesnowej 

tętnic 

spiralnych  brak poszerzenia tętnic w 

części mięśniowej

 Brak odnerwienia autonomicznego tętnic

 Odkładanie się włóknika w tętnicach

 Nieprawidłowa funkcja śródbłonka

 Prostacyklina 

 NO 

 Endotelina 

 Układ renina-angiotensyna-aldosteron

 Nadaktywność układu współczulnego

 Dziedziczne zaburzenie adaptacyjne o 

podłożu 

immunologicznym ?

 Gen NIC znajduje się na chromosomie 1, 3, 9 lub 18 

( na 1 gen 

angiotensynogenu)

 Interakcja pomiędzy matczynym i płodowym 

genotypem o 

charakterze konfliktu 

serologicznego ?

background image

 

 

background image

 

 

Nieprawidłowa adaptacja tętnic spiralnych

Odkładanie włóknika w naczyniach

Zmniejszenie światła naczynia

Niedokrwienie

Produkcja substancji obkurczających naczynia

Skurcz naczyń nerkowych

  Aktywacja układu R-A-A

  Wzrost oporu w krążeniu maciczno-łożyskowym

  Uszkodzenie kłębuszków nerkowych w przebiegu niedotlenienie 

oraz 

wzrost przepuszczalności

  Białkomocz

  Obrzęki

   Wzrost produkcji aldosteronu

background image

 

 

Etiologia

background image

 

 

TROMBOXAN 

PROSTACYKLINA

TROMBOXAN

PROSTACYKLINA

Wazodilatacja

-

Wazokonstrykcja

-

Agregacja płytek

Czynność 
skurczowa macicy

Przepływ 
łożysk
owy

background image

 

 

czynnik  stymulujący produkcję prostacykliny

wzrost stężenia prostacykliny

wzrost sekrecji reniny

wzrost 

stężenia 

angiotensyny 

II

wzrost 

stężenia 

aldosteronu  

wzrost 

objętości 

osocza

rozkurcz 

mięśniówki 

naczyń

obniżenie 

wrażliwości 

na 

angiotensyn

ę II

obniżenie 

ciśnienia 

tętniczego

background image

 

 

background image

 

 

AKTYWNOŚĆ 

PRODUKCJA TXA2

CYKLOOKSYGENAZY

PRODUKCJA WOLNYCH 
RODNIKÓW + NKT

ILOŚĆ NADTLENKÓW 

PRODUKCJA 

LIPIDÓW 

ANTYOKSYDANTÓW
PRZEZ ŁOŻYSKO

HAMOWANIE SYNTEZY PgI2

NISZCZENIE ENDOTELIUM

NIC

background image

 

 

ENDOTELINY

 NIC -   stężenia endoteliny –1

 Produkcja – śródbłonek

 Reakcje wywołane przez endoteliny

 

typ

 zwężenie naczyń (gł. łożyska, pępowiny, 

nerek)

 zwężenie oskrzeli

 stymulacja wydzielania aldosteronu

 II typ – przejściowe rozszerzenie naczyń

 Działanie

 

 

przemiany fosfatydyloinozytoli i aktywacja 

fosfolipazy C 

 trójfosforan 

inozytolu   

cytozolowego wolnego  Ca  skurcz

  własności mitogenne  przerost mięśniówki 

gładkiej 

 Ważna rola w mechanizmie 

obkurczania  

naczyń łożyska i 

pępowiny po porodzie

background image

 

 

TLENEK AZOTU (NO)

relaksacja mięśniówki 
naczyń i oskrzeli

właściwości 
przeciwkrzepliwe

przekaźnik humoralny 
w układzie nerwowym

T ½ - 5 s

NIC – supresja NO

ŚRÓDBŁONEK

L – arginina

+ NO - syntetaza

MIĘŚNIÓWKA

NACZYŃ

- rozkurcz

NO

background image

 

 

WAPŃ

Ciąża

 

 Ca

  parathormon

  wydzielania Ca przez 

nerki

  reabsorpcji Ca w 

nerkach

 reabsorpcji Ca z kości 

 wchłaniania 

jelitowego Ca

Mg konkuruje z Ca 

o receptory w 

obrębie błon 

komórkowych  

skuteczność 

leczenia 

preparatami Mg

MITOCHONDRIUM

Ca

CYTOPLAZM
A

 

PARATHORMON

SKURCZ MIĘŚNIÓWKI

 CIŚNIENIA 

TĘTNICZEGO

background image

 

 

Podstawowe badania 

laboratoryjne w NIC

hematokryt

hemokoncentracja

Hb, Er 
(schistiocyty, sferocyty)

mikroangiopatyczna 
anemia hemolityczna, 

HELLP

kwas moczowy, białkomocz  ocena stopnia ciężkości 

stanu przedrzucawkowego

płytki, LDH

HELLP

aminotransferazy

HELLP, uszkodzenie 
wątroby

glikemia

cukrzyca, uszkodzenie 

wątroby

bad.og. moczu + ew. 
bakteriologiczne

choroby układu 
moczowego

background image

 

 

Uzupełniające badania 

laboratoryjne w NIC

 

pełna morfologia

 czas protrombinowy

 APTT

 fibrynogen, FDP

 kreatynina

 elektrolity

 p/ciała antyjądrowe, antyfosfolipidowe, 
antykoagulant toczniowy

 albuminy

 kwas wanilino-migdałowy i metanefryny

 EKG

 USG jamy brzusznej

gazometria

KT, NMR

background image

 

 

PROFILAKTYKA

 

 PODAŻY SOLI W DIECIE ?

 NIE WOLNO ELIMINOWAĆ !

   Na 

   obj. osocza -  obj. wyrzutowej 

serca

   R-A-A  -  oporu naczyniowego

 suplementacja 

wapniem 

 po 20 t.c. - 

2.0 g/d

  Ca   parathormonu

 

aspiryna

  60 – 100 mg/d

  aktywność cyklooksygenazy w 

płytkach     produkcję tromboksanu

  wrażliwości presyjnej na 

angiotensynę II

 selektywne inhibitory tromboksanu

 antagoniści A2- receptora 

tromboksanu

 nośniki NO

background image

 

 

Postępowanie

Nadciśnienie tętnicze indukowane ciążą

 ograniczenie aktywności fizycznej

 dieta ?

 częste wizyty kontrolne 

 leczenie hipotensyjne

 CR > 110 mmHg – 

methyldopa (DOPEGYT)

 zbyt agresywne leczenie (CR  90 -110 mmHg)

  przepływu maciczno-łożyskowego

  ukrwienia nerek ciężarnej -  funkcji

 brak dowodów na zahamowanie progresji NIC 

 brak wpływu na stan noworodka po porodzie

badania laboratoryjne

background image

 

 

DOPEGYT

 

fałszywy neurotransmiter

 normalizuje aktywność układu 

współczulnego

  aktywność reninową 

osocza

 nie wpływa na perfuzję nerek

 max efekt po 4 - 8 h

 dawka – 0.25 – 3.0 g/d

 łączyć z 

nifedypiną

background image

 

 

Postępowanie w stanie 

przedrzucawkowym

 wczesne rozpoznanie

 ścisła kontrola i opieka medyczna

 ocena terminu ukończenia ciąży

 kontrola laboratoryjna

 leczenie

 ambulatoryjne (białkomocz < 0.3 g/d)

 szpitalne 

 hipotensyjne

 monitorowanie ukl. krążenia oraz terapia 

płynowa

 zapobieganie drgawkom

 leżenie ? dieta ? 

background image

 

 

LECZENIE 

HIPOTENSYJNE

jeśli CR > 110 mmHg lub MAP > 125 mmHg, tak aby CR = 

90 –105 mmHg lub MAP = 105 – 125 mmHg

lub jeśli RR > 140/90 

Lekiem z wyboru jest 

HYDRALAZYNA

bezpośredni wpływ na mięśniówkę naczyń

dawka  -  

5 mg i.v. ( powtórzyć 5 – 10 mg co 20- 30 min.) – 

zbyt 

duża dawka i.v.może zaburzać przepływ 

maciczno-łożyskowy
- doustnie max 150 mg/d (3 x 2 tabl.)

  - aktywuje ukł. współczulny – warto wcześniej  zastosować 

Dopegyt lub Labetalol, Atenolol

objawy uboczne

tachykardia, bóle głowy, rumień, nudności, wymioty, drżenie 

kończyn, trombocytopenia u płodu

background image

 

 

LECZENIE

DIAZOKSYD (HYPERSTAT)

jeśli oporność na hydralazynę

dawka 30 – 50 mg i.v. co 3-5 
min. (mini-bolus)

objawy uboczne

 

hipotonia !!!

 zwolnienie postępu porodu

 hiperglikemia u noworodków

background image

 

 

LECZENIE

LABETALOL (TRONDATE)

 

nieselektywny alfa1- i beta-bloker

 dawka 

 10 – 20 mg i.v.

 następnie 20 –80 mg co 20 –30 min.

 infuzja ciągła 1-2 mg/min

 nie upośledza perfuzji łożyska

 podawany długotrwale – IUGR

 

NITROPRUSYDEK SODU

 

gwałtowny początek, krótki czas 

działania

 ekstremelne przypadki

 zatrucie cjankami, kwasica metaboliczna

background image

 

 

BLOKERY KANAŁU WAPNIOWEGO  
(NIFEDIPINA, VERAPAMIL, 
NICARDIPINE)

 

działanie

 nie wpływa na wzrost oporu w krążeniu m-

ł

 właściwości przeciwdrgawkowe (PPI)

 hamuje agregację płytek

  liczby płytek

 objawy uboczne

 bóle głowy, zaczerwienienie skóry, 

wymioty, nieznaczna tachykardia, 
zahamowanie postępu porodu

 dawka 

 10 mg p.o. lub s.l. co 15 min. 2-3 x

 3 – 4 x 1 tabl. ( max 120 mg/d) 

background image

 

 

  

BETA – BLOKERY

 

zastosowanie ograniczone 

 objawy uboczne

 

skurcz oskrzeli, hipoglikemia, bradykardia oraz depresja 

układu 

oddechowego u noworodka, IUGR

 ew. selektywne beta-blokery

 

Atenolol (TENORMIN) 50-150 mg/d

 Pindolol (VISCEN) 5-30 mg/d

 Acebutolol ( SECTRAL) 200-300 mg/d

DIURETYKI

  

działanie -  wypełnienia naczyń i objętości 

wyrzutowej 

serca – niekorzystne w NIC 

ponieważ  – 

hemokoncentracja oraz labilność 

ukł. krążenia

 zastosowanie znajdują tylko w przypadkach: 

 

obrzęku płuc, skrajnych obrzękach oraz niektórych 

chorobach nerek

background image

 

 

 

wskazania

 – 

zaburzenia widzenia oraz zaburzenia  

neurologiczne, 

bóle głowy, ból w prawym nadbrzuszu, 

gwałtowny skok ciśnienia,  nadciśnienie nie poddające się 
leczeniu

 

dawka

 wstępna  3.0 – 4.0 g bolus/ 20 min.

 podtrzymująca  1.0 – 2.0 g/h przez 24 h  

 

terapeutyczne stężenie Mg w surowicy

             

  

2.0 – 3.0 mmol/l  = 4.0 – 6.0 mEq/l

 

ocena toksyczności terapii

 

odruch rzepkowy (+)

 wydalanie moczu > 100 ml/h

 oddechy > 14/min.

 nie stwierdza się – zaburzeń mowy, widzenia, nudności, 

splątania

 

noworodek -

 

 Ap, depresja układu oddechowego, 

hiperrefleksja

 

 

siarczan magnezu + nifedypina – hipotonia +  

kurczliowość 

mięśnia sercowego

SIARCZAN 

MAGNEZU

background image

 

 

LECZENIE WAZODILATATORAMI + PŁYNY 
INFUZYJNE !

 

rozszerzenie łoża naczyniowego -

 

 RR - 

perfuzji  nerek oraz łożyska – 

objawy  zagrożenia życia płodu

 NIC

  objętości osocza, hemokoncentracja -  

rzutu  serca

  ciśnienia onkotycznego osocza

 przepuszczalność śródbłonków

 zagrożenie obrzękiem płuc oraz mózgu 

(połóg !)

 koloidy czy krystaloidy ?

 przetaczanie płynów < 100 ml/h

background image

 

 

Ukończenie ciąży

 profilaktyka przeciwdrgawkowa w stanie 

przedrzucawkowym (  24 h )

 monitorowanie stanu rodzącej (kontrola 

płynów !)

 biofizyczne monitorowanie stanu płodu 

 poród samoistny - optymalny

 dojrzała szyjka macicy - indukcja porodu 

 ciężki stan przedrzucawkowy

 preferuje się poród samoistny

 cc po stabilizacji ukł. krążenia

 cc ze wskazań nagłych - powikłań 

 znieczulenie

 zewnątrzoponowe (płyny przed !)

 podpajęczynówkowe  ? ( ryzyko  RR !)

background image

 

 

RZUCAWKA

 

zespół objawów stanu 

przedrzucawkowego z 

napadem 

drgawek toniczno-klonicznych

 objawy prodromalne – 

bółe głowy, widzenie przez 

mgłę,  zacieranie się konturów obrazów, mroczki, nudności, 

wymioty, bóle nadbrzusza, pobudzenie, niepokój

 fazy rzucawki 

 

drżenia włókienkowe twarzy, rąk, trzepotanie powiek, 

oczopląs

 skurcz toniczny mięśni szkieletowych i przepony

 skurcze kloniczne

 śpiączka

 różnicowanie – 

padaczka, mocznica, tężec, guz mózgu, 

hipoglikemia, tężyczka, udar mózgu, cukrzyca, zapalenie 

opon,  wstrząśnienie mózgu

background image

 

 

RZUCAWKA 

 

ułożenie i ochrona chorej przed 

urazami

 zapewnienie sprawnej wymiany 

gazowej

 leczenie przeciwdrgawkowe

 

siarczan magnezu 3.0 – 4.0 g w bolusie

 diazepam 5 mg i.v. + 10 mg i.m. 

 fenytoina 50 mg/min

 krótko działające barbiturany

 utrzymanie prawidłowego ciśnienia 

krwi

 profilaktyka obrzęku mózgu 

 

diuretyki ( Furosemid 40-120 mg/d)

 mannitol (250 ml 20% roztworu)

 kortykosterydy

 poród 

 

po stabilizacji stanu kobiety

 często obj. zagrożenia życia płodu – 

obserwacja

 cc ?

background image

 

 

 ZESPÓŁ HELLP

 hemoliza

  wartości enzymów wątrobowych

  liczba płytek

 ból w prawym nadbrzuszu (90%)

 nudności, wymioty (50%)

 niespecyficzne objawy „infekcji wirusowej „

 ból głowy

 nadciśnienie (w 20 % nie występuje !)

 zaburzenia widzenia 

 żółtaczka

 inne: drgawki, krwawienie z przewodu   

pokarmowego, bóle barku, splątanie, 

hipoglikemia

background image

 

 

ZESPÓŁ HELLP

BADANIA LABORATORYJNE

 rozmaz krwi obwodowej – schistocyty

 aminotransferazy  > 70 U/l

 płytki < 100 000/mm

3

 LDH > 600 U/l  (erytrocyty, 
hepatocyty)

 bilirubina > 1.2 mg/dl

 koagulologia 

 czas k-k

 czas protrombinowy

 FDP

 

background image

 

 

ZESPÓŁ HELLP

LECZENIE

 hipotensyjne

 płytki < 50 000 – świeżo mrożone osocze 

lub rzadziej koncentrat płytek (2- 4 j.)

 rozwiązanie – cc

 założenie drenu do przestrzeni  

podpowięziowej ? ( krwiaki w  ok. 20%)

 znieczulenie ogólne

  ryzyka: DIC, obrzęk płuc, ciężkie 

uszkodzenie wątroby, obrzęk mózgu,  

ostra niewydolność nerek, oddzielenie 

łożyska, odklejenie siatkówki


Document Outline