Skały osadowe a
tektonika płyt
Skały osadowe a
tektonika płyt
Skały osadowe, proporcje
typów
95% trzy typy: arenity, mułowce, węglany
Piaski definiowane w przedziale 2 mm do 0.06mm
Węglany -> kalcyt, dolomit, inne podrzędnie; margle; coquina -> skała o
uziarnieniu piaskowca złożona z fragmentów skamieniałości
Detrytus vs klast -> pierwszy termin zakłada transport -> kolumna
sedymentacyjna: 45% minerały ilaste, 40Q, 6% Fs, 5% fragmenty skał
Najbardziej rozpowszechniony rodzaj skał ->mułowce 60% skał
osadowych
Rozmiar ziaren 62m, ilaste 4m -> flokule, niska dynamika
sedymentacji
Grubość osadów -> aktywne brzegi kontynentów 2000m
Piaskowce
Prezentują wysoką dynamikę sedymentacji -> turbidyty, koryta rzeczne,
strefa plaż itp..
Węglany
Osady wzbogacone w twarde części organizmów morskich (depozycja
biochemiczna -> fitoplankton -> uzależniona od fotosyntezy -> strefa
fotyczna; plankton -> Globigerina -> rozpuszczanie węglanów)
Depozycja chemiczna -> rekrystalizacja
Analiza stratygraficzna ostatnich 100 lat
depozycji – większość skał osadowych jest
pochodzenia morskiego
..
Ze względu na proporcje
kontynentów do oceanów
(3:7), jakkolwiek 66% obszaru
kontynentów – skały osadowe
-> ilość maleje wraz z
progresja wieku -> prawo
podobne do prawa rozpadu
pierwiastków radioaktywnych
.. Z powodu ruchu płyt
oceanicznych i intensywnego
ich niszczenia w strefie
aktywnych brzegów
kontynentu
… z powodu zbiorników
epikontynentalnych
Baseny
Basen oceaniczny (ryft)
Baseny łuków wysp ->
strefa subdukcji
W strefie kolizji
kontynentów
Baseny związane z
przemieszczeniem się
terranów
Spreding wzdłuż brzegów
kontynentów (ryfting),
aulakogen
Baseny we wnętrzu
kratonów (ryft kopalny)
Przykład: strefa ryftu, magmatyzm;
4000m gł. -> osady wapienne
pelagiczne możliwe; CCD
carbonate compensation depth,
brunatne iły, organizmy o
szkieletach krzemionkowych; ryft w
pobliżu brzegów kontynentu ->
prądy zawiesinowe -> osady
stratyfikowane węglanowe i
krzemionkowe
baseny
Łuk-rów
Rów
Strefa subdukcji
Forearc basin
Intraarc basin
Retroarc basin (backarc
basin9
Rów
Turbidyty -> objętość osadów
uzależniona od tempa subdukcji i
podaży osadu z niszczonej płyty->
melanże
Forearc - przedłukowy
Bogactwo litofacji; turbidyty ->
piaskowce wzbogacone w klasty
wulkaniczne, magmowe,
metamorficzne (Great Valley –
Kalifornia)-> wynoszenie i
niszczenie podłoża
Intraarc - wewnątrzłukowy
Turbidyty przewarstwione osadami
pelagicznymi
Retroarc - załukowy
Stratyfikacja -> osady fluwialne,
deltowe, morskie (morze
Japońskie)
baseny
Kolizja kontynentów na
przykładzie płyty indyjskiej z
azjatycką -> (Trzeciorzęd) 17
km miąższości osadów w rowie
Birmy; baseny molasowe (osady
fluwialne i deltowe) równoległe
to grzbietu Himalajów
Baseny na przemieszczanych
terranach -> skład facji
uzależniony od geologii podłoża
-> przykłady fragmenty
terranów wzdłuż pacyficznego
wybrzeża Ameryk
Rowy wzdłuż brzegów
kontynentów -> inicjalne i
wygaszone ryfty (np. Tr-J ->
separacja Ameryki Północnej
od Pangei) -> osady zasobne
w skalenie (arkozowe), stożki
aluwialne, przewarstwione
detrytusem wulkanicznym;
czasami wypełnienie wodą
ryftów -> ewaporacja (5-7 km
gr.) -> Morze Czerwone
Wewnątrz-kontynentalne
baseny – np. Kambr Basen
Michigan -> 47% węglany,
23% piaskowce, 18% łupki,
12% ewaporaty