Fizjologiczne podstawy treningu 

zdrowotnego

• Znaczenie aktywności fizycznej w profilaktyce 
niektórych zaburzeń
• Rola wysiłków fizycznych w diagnostyce 
chorób układu krążenia

 

 

Komponenty 

morfologiczne

• Stosunek masy do wysokości ciała
• Skład ciała
• Tkanka tłuszczowa i jej rozmieszczenie
• Otyłość brzuszna (wisceralna)
• Gęstość tkanki kostnej
• Gibkość 

Komponenty 

mięśniowe

• Moc
• Siła 
• Wytrzymałość

Komponenty 

motoryczne

• Zwinność
• Równowaga
• Koordynacja
• Szybkość ruchu

Komponenty 

krążeniowo-

oddechowe

• Submaksymalna wydolność wysiłkowa
• Maksymalna moc aerobowa
• Czynność serca
• Czynność płuc
• Ciśnienie krwi

Komponenty 

metaboliczne

• Tolerancja glukozy
• Wrażliwość na insulinę
• Metabolizm lipidowy i lipoproteinowy
• Cechy oksydacji substratowej

CECHY SPRAWNOŚCI ORGANIZMU ZWIĄZANE ZE ZDROWIEM

 

 

Choroba

 

niedokrwienna serca (1)

1.

Kategoria pierwsza – nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki 
lipidowej, upośledzenie tolerancji węglowodanów, cukrzyca, otyłość, stres, 
wiek powyżej 40 lat, menopauza

2.

Kategoria druga – palenie papierosów, mała aktywność ruchowa, 
niewłaściwe odżywianie z nadmierną ilością tłuszczów, cukrów prostych i 
używek

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE

•

Występuje u około 20% dorosłych Polaków

•

Jest chorobą prowadzącą do uszkodzenia naczyń krwionośnych i 
poważnych powikłań (miażdżyca, przerost mięśnia sercowego, udar 
mózgu)

•

Regularnie stosowany wysiłek fizyczny powoduje obniżenie ciśnienia 
o 8 do 10 mmHg

•

Obniżenie ciśnienia pod wpływem wysiłku fizycznego następuje poprzez 
uruchamianie złożonego mechanizmu, którego konsekwencją jest 
rozszerzenie naczyń krwionośnych

•

Pewne znaczenie może też mieć zmniejszone (pod wpływem wysiłku) 
stężenie insuliny, która sprzyja rozwojowi nadciśnienia

 

 

Choroba niedokrwienna serca (2)

ZABURZENIA LIPIDOWE

• Polegają głównie na zaburzeniu tzw. profilu lipidowego krwi 

• Regularny wysiłek fizyczny powoduje odwrócenie tego zjawiska 

(spadek stężenia lipoprotein VLDL i LDL i wzrost stężenia lipoprotein HDL) co 

prowadzi do obniżenia całkowitego stężenia cholesterolu we krwi

• Najprawdopodobniej, mechanizm ten jest kształtowany poprzez zwiększenie 

aktywności lipazy lipoproteinowej (LPL)

• Wysiłek powoduje również zwiększenie aktywności tkanek na insulinę 

co powoduje zmniejszone uwalnianie WKT i zmniejszone wytwarzanie z nich 

lipoprotein frakcji VLDL

↑ stężenia we krwi

↓ stężenia we krwi

• triacylogliceroli (tłuszcze obojętne), 
przenoszonych przez wytwarzane głównie 
w wątrobie lipoproteiny o bardzo niskiej 
gęstości (VLDL) i chylomikrony

•cholesterolu zawartego we frakcjach 
lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL)
Jest to tzw. ‘dobry cholesterol’, ponieważ 
lipoproteiny HDL, przenoszą go do wątroby 
gdzie jest rozkładany i usuwany – 
działanie antymiażdżycowe

• cholesterolu zawartego we frakcjach 
lipoprotein o niskiej gęstości (LDL)

 

 

Choroba niedokrwienna serca (3)

UPOŚLEDZENIE TOLERANCJI WĘGLOWODANÓW

• Cukrzyca typu 2 ( cukrzyca dorosłych, insulino-niezależna ) - w tym 

rodzaju cukrzycy przyczyną podwyższonego poziomu cukru nie jest brak 
insuliny, ale jej nieprawidłowe działanie w organizmie ( oporność na 
działanie insuliny ). Najczęściej cukrzycy typu 2 towarzyszy otyłość, 
miażdżyca oraz bardzo często nadciśnienie tętnicze. 

• Wysiłek i trening powodują zwiększenie wychwytu glukozy i 

syntezy glikogenu przez mięśnie oraz ich większą wrażliwość na 
insulinę (transportery GLUT-4)

• Trening powoduje również rozrost naczyń włosowatych otaczających tkankę 

mięśniową i ‘łatwiejszą dostępność’ insuliny

• Pod wpływem treningu z tkanki tłuszczowej jest uwalnianych mniej WKT 

dzięki zwiekszeniu wrażliwości tej tkanki na insulinę

↓ przyswajania glukozy 

przez tkanki 

↑ stężenia glukozy we 

krwi po posiłku

↓ wrażliwość tkanek na 

insulinę

INSULINOOPORNOŚĆ

 

 

Choroba niedokrwienna serca (4)

ZABURZENIA UKŁADU KRZEPNIĘCIA (HEMOSTAZY)

• Wysiłki o charakterze submaksymalnym wywierają korzystny wpływ na 

układ hemostazy poprzez aktywację procesu fibrynolizy (rozpuszczania 
skrzepu)

OTYŁOŚĆ + jej skutki 

(nadciśnienie, zmniejszona wrażliwość na insulinę)

• Groźniejszą jej formą jest otyłość wisceralna, czyli nadmiar tłuszczu 

wewnątrz jamy brzusznej i tkance podskórnej okolicy brzucha

• Przyczyną zaburzeń metabolicznych towarzyszących otyłości tego typu jest 

prawdopodobnie zwiększony dopływ WKT z tkanki tłuszczowej 
wewnątrz jamy otrzewnej przez żyłę wrotną bezpośrednio do 
wątroby. Powoduje to zmniejszenie wrażliwości wątroby na insulinę i 
zwiększone wytwarzanie protein typu VLDL

• Prostym wskaźnikiem tego typu otyłości jest stosunek obwodu talii do 

obwodu bioder (WHR). Wielkość tego wskaźnika przekraczająca 0,8 u kobiet 
i 1 u mężczyzn oznacza otyłość wisceralną.