Metody i techniki badań 

pedagogicznych

Bartłomiej Walczak

b.walczak@anthro.edu.pl
www.anthro.edu.pl/metody

Hasło: matmed

Earl Babbie Badania społeczne w praktyce

metodologia

Epistemologia        metodologia

rozumowanie



przyczynowo – skutkowe



probabilistyczne

Społeczna percepcja 
rzeczywistości



Salomon Asch, 1951

Podstawowe błędy w 
badaniach



Błędna obserwacja



Nieuprawnione uogólnianie



Wybiórcza obserwacja



Nielogiczne rozumowanie

Percepowanie 
rzeczywistości

Nauki społeczne



Przedsądy



Koło hermeneutyczne



Nauki logiczno-empiryczne



Weryfikacja potocznych sądów

•

Samuel Stouffer/ badanie poziomu 
satysfakcji lotników i żandarmów US Army

Zasady poznania 
naukowego (ogólnie)



Postępowanie badawcze 



Język



Twierdzenia



Wewnętrzna niesprzeczność



Krytycyzm



Twórczy charakter

Zmienne i wartości/atrybuty

Zmienna: płeć

Wartość 1: kobieta

Wartość 2: mężczyzna

Wartości:



Robotnik



Nauczyciel



Kierowca



Sekretarka



....

Zmienna:

zawód

Wartości:



800 PLN



1200 PLN



3700 PLN



600 PLN



200 000 PLN

Zmienna:

Dochód 
miesięczny 
brutto

Związki pomiędzy 
zmiennymi

Wyższe 

wykształcenie

Wykształcenie 

średnie i niższe

Akceptacja 
poglądów 

antysemickich

28%

76%

Odrzucenie 

antysemityzmu

72% (n=259)

24% (n=298)

Związki pomiędzy 
zmiennymi

Wyższe 

wykształcenie

Wykształcenie 

średnie i niższe

Akceptacja 
poglądów 

antysemickich

49%

53%

Odrzucenie 

antysemityzmu

51% (n=259)

47% (n=298)

Zmienna zależna/niezależna

wykształcenie

antysemityzm

Zmienna 
niezależna

Zmienna 
zależna

wyjaśnianie



Idiograficzne



Nomotetyczne

Teoria 
indukcyjna/dedukcyjna

ogólna 
prawidłowość

jednostkowe
przypadki

jednostkowe
przypadki

jednostkowe
przypadki

jednostkowe
przypadki

jednostkowe
przypadki

jednostkowe
przypadki

jednostkowe
przypadki

jednostkowe
przypadki

Indukcja/dedukcja

Obserwacja 
jednostkowych 
przypadków

Ustalanie 
prawidłowości

Dane ilościowe/jakościowe



Dane ilościowe

•

Np. dochód: PLN/mies.



Dane jakościowe

•

np. satysfakcja z dochodu

Strategia emiczna/etyczna



Etyczna (etic)



Emiczna (emic)

Podstawy etyki prowadzenia 
badań



Dobrowolne uczestnictwo



Bez szkody dla badanych

Prawa nauki (empiryczne)



Należycie uzasadnione i 
dostatecznie sprawdzone 
twierdzenia nauki mające charakter 
zdania ogólnego lub w przybliżeniu 
ogólnego 

Prawa nauki (empiryczne)



Należycie uzasadnione i 
dostatecznie sprawdzone 
twierdzenia nauki mające charakter 

zdania ogólnego

 lub 

w przybliżeniu 

ogólnego

 



Prawa ogólne



Zdania statystyczne (sprawozdawcze)

Prawa nauki 
(nieempiryczne)



Prawa formalne

•

A>B, B>C => A>C

Prawidłowości



Przyczynowe



Strukturalne



Funkcjonalne

Rodzaje wyjaśniania 
naukowego



Genetyczne



Funkcjonalne



Teleologiczno-funkcjonalne



Logiczne