Środki krwiozastępcze
Środki krwiozastępcze
Fizjologia
Całkowita zawartość wody w
organizmie:
Ilość wody w organizmie zależy od płci, wieku, budowy ciała.
U noworodków stanowi ona 70-80% masy ciala, u mężczyzn
55%, a u kobiet 45%.
TBW – total body water ( np. dla 70 kg mężczyzny -38,5l)
Zakres indywidualnej zmienność w zakresie TBW jest dość
szeroki.
Im w organizmie więcej tkanki tłuszczowej, tym
zawartość wody jest mniejsza; im ktos starszy, tym
bardziej „suchy”.
Płyn zewnątrzkomórkowy (ECF- extracellular
fluid)-
stanowi 1/3 objętości, 20% wagi ciała
Płyn wewnątrzkomórkowy (ICF- intracellular
fluid)-
2/3 objętości, 40% (30%) wagi
Istnieje także niewielki kompartment obejmujący płyn
przestrzeni transcellularnej. Składa się z wydzielin z
przewodu pokarmowego, tchawicy, oskrzeli, układu
wydzielniczego nerek, gruczołów, oraz z płynu
mózgowo-rdzeniowego i cieczy wodnistej oka.
Zapotrzebowanie na płyny:
Dzienne zapotrzebowanie na wodę u zdrowego człowieka,
ważącego 70 kg wynosi 2500ml.
Przyjmowanie
płynów:
Napoje
Części składowe
pożywienia
Woda oksydacyjna
pozyskana w
procesach
przemiany materii
( ok. 300ml)
Wydalanie wody:
z moczem (600-1600
ml/24h)
przewód pokarmowy( 200-
300ml/24h)
Niewyczuwalna perspiracja
-utrata wody przez skórę i
płuca(900ml z czego 200-
400ml przez skórę, 400-
600ml przez płuca)
Perspiracja wzrasta o
500ml z każdym stopniem
Celsjusza powyżej 38 st.
temp. Ciała, a także w
gorącym pomieszczeniu.
Płyny stosowane w płynoterapii:
Krystaloidy
Roztwory elektrolitowe
Roztwory niskocząsteczkowych węglowodanów
Sztuczne koloidy
Hydroksyetylowana skrobia(HES)
Dekstran
Roztwory żelatyny
Roztwory krystaloidów:
Najważniejszymi krystaloidami w praktyce klinicznej są:
Zbilansowane płyny wieloeletrolitowe
Izotoniczny roztwór 0,9% NaCl, sól flzjologiczna
Płyn Ringera
Roztwór Ringera w 5% glukozie
5% glukoza
Krystaloidy mogą swobodnie dyfundować przez błonę
naczyń włosowatych. Tylko 1/3 ich objętości pozostaje w
obrębie naczyń.
W zależności od składu krystaloidy są izotoniczne,
hipotoniczne, hipertoniczne względem osocza.
Natrium chloratum 0,9%
Skład:
Natrium chloratum 9,0 g
Agua pro iniectione ad 1000ml
Wskazania:
Uzupełnienie chlorku sodu i wody w
organizmie
Przeciwwskazania:
Przewodnienie
Płyn fizjologiczny
wieloelektrolitowy
izotoniczny
Skład:
Natrium chloratum 5,75 g
Natrium aceticum 2,79 g
Natrium citricum 0,79 g
Calcium chloratum 0,20 g
Kalium chloratum 0,38 g
Magnesium chloratum 0,09 g
Agua pro iniectione ad 1000ml
Wskazania:
Uzupełnienie wody i elektrolitów
Przeciwwskazania:
Niewydolność nerek, krążenia, obrzęk płuc
Solutio Ringeri
Skład:
Natrium chloratum 8,6 g
Kalium chloratum 0,30 g
Calcium chloratum 0,243 g
Agua pro iniectione ad 1000ml
Wskazania:
Odwodnienie
Przeciwwskazania:
Niewydolność nerek
Niewydolność krążenia
Hipernatremia
Obrzęk płuc
5% roztwór glukozy
Zawiera 50g glukozy w 1 l wody
Jest to roztwór hipotoniczny (253mOmol/l) względem
osocza; pH=4,5
Glukoza zostaje zmetabolizowana dając 200kcal; wtedy
roztwór nie zawiera żadnych osmotycznie czynnych
substancji.
5% roztwór glukozy nie jest odpowiedni do uzupełniania
izotonicznych strat płynu z przestrzeni
zewnątrzkomórkowej.
Stosowana do uzupełniania niewielkich strat płynów
bezelektrolitowych
Podanie dużej ilości 5% glukozy prowadzi do
hemodylucji; objętość płynu zewnątrz- i
wewnątrzkomórkowego wzrasta a maleje stężenie sodu
w surowicy.
Roztwory koloidów
Są to wielkocząsteczkowe substancje
służące do zastępowania osocza i
wyrównywania strat objętości
wewnątrznaczyniowej
Wytwarzają ciśnienie onkotyczne tzn. mają
zdolność do wiązania pewnej ilości wody
W przeciwieństwie do krystaloidów nie
przechodzą swobodnie przez błony,
dlatego pozostają dłużej w obrębie naczyń
Koloidy sztuczne:
Hydroksyetylowana skrobia (HES)
Dekstran
żelatyna
Dekstran
Wiążą na swojej powierzchni duże
ilości wody
Zwiększają odkształcalność
erytrocytów
Działają antyagregacyjnie
Upośledzają tworzenie się skrzepu
Działania niepożądane
Reakcje alergiczne – skórne, nudności,
wymioty, wstrząs anafilaktyczny
Dysfunkcje nerek, płuc, skaza krwotoczna
profilaktycznie stosuje się preparat – Promit
(blokuje przeciwciała p/ dekstranom) – 20 ml
powoli a po 10 min wlew dekstranu. Jeżeli
przerwa w podawaniu dłuższa niż 48 godzin to
ponownie przed wlewem podać Promit
Zastosowanie:
Hipowolemie
Zakrzepy żylne, zatory płucne
Zaburzenia mikrokrążenia
Hydroksyetyloskrobia -HES
Działanie:
Nieznaczny efekt objętościowy
Zwiększa odkształcalność erytrocytów
Zmniejsza lepkość krwi
Działa antyagregacyjnie
Ma wiele działań niepożądanych
Bezpiecznie można go stosować jednorazowo:
Zapaść
W celu poprawy mikrokrążenia
Zapobieganie zakrzepom w grupach ryzyka
( po zabiegach operacyjnych)
Ocena równowagi płynowej.
Ocena objętości płynu:
Ciśnienie tętnicze krwi i częstość akcji serca
( również reakcja ortostatyczna)
Napięcie skóry
Wilgotność błon śluzowych
Wielkość diurezy
Uzupełnienie objętości płynów w
stanach nagłych.
Utrata krwi doprowadza do centralizacji
krążenia. Skurcz naczyń początkowo maskuje
rzeczywisty rozmiar utraty objętości
wewnątrznaczyniowej. (nawet utrata 20% krwi
krążącej może być tolerowana w pozycji leżącej).
Dochodzi także do przesunięcia wody ze
śródmiąższu do naczyń oraz białek z przestrzeni
zewnątrznaczyniowej do światła naczyń. Jest
przywrócona objętość śródnaczyniowa, ale nie
zawartość erytrocytów.
Gdy objętość utraconej krwi nie zostanie
uzupełniona stężenie Hgb i Htc początkowo nie
zmienią się. Dopiero po kliku godz. po
przesunięciu płynu śródmiąższowego dojdzie do
obniżenia wartości.
Gdy podamy środki zwiększające objętość
osocza lub zbilansowane roztwory elektrolitowe,
to stężenia Hgb i Htc natychmiast się obniżą.
Straty objętości krwi można wyrównywać
koloidami/ krystaloidami aż do obniżenia
wartości Htc do 25-30%, o ile r-cje
kompensacyjne są prawidłowe.
Koloidy czy krystaloidy?
Sztuczne koloidy można stosować w
ograniczonych utratach krwi, ale ich
nadmierna podaż może spowodować obrzęk
płuc
Krystaloidy mogą również służyć do
wyrównywania niewielkiej ilości straty krwi,
jednak musza być podawane w stosunku 4:1
Roztwory bezelekrtolitowe np. Glukoza nie
nadają się do wyrównywania objętości