Rozwój i kształtowanie się 

osobowości 

Wiek przedszkolny

Wiek młodszy szkolny

• Wiek przedszkolny

• Wiek przedszkolny

• Wiek młodszy szkolny

• Wiek przedszkolny

• Wiek młodszy szkolny

• Wiek młodszy szkolny

Główne kierunki rozwoju i główne cechy 

osobowości

Wiek przedszkolny

Wiek młodszy szkolny

- socjalizujący proces 

identyfikacji

-obraz samego siebie

-tożsamość płciowa

- zdolność do 

samokontroli

- samoocena

-okres krytyczny dla 

rozwoju osobowości

- dziecko samo 

podwyższa własne 

aspiracje przy osiąganiu 

sukcesów

- obraz samego siebie

- samosocjalizacja

- różnicowanie się 

struktur poznawczych

- kształtowanie się 

przekonań i postaw

Wiek przedszkolny

Wiek młodszy 

szkolny

obraz samego 

siebie

-Gromadzi informacje 

dotyczące głównie 

funkcjonowania w roli 

wyznaczonej przez płeć

- Dziecko naśladuje 

postawy zachowania 

rodziców

- Struktura aktywnie 

rozbudowywana, 

obejmuje wiedze oraz 

oceny odnoszące się 

do sfery działania 

dziecka zwłaszcza w 

kontekście 

interpersonalnym

-Jego zainteresowania 

skierowane są na 

wyniki porównań z 

innymi dziećmi oraz z 

normami i wzorami 

dotyczącymi 

umiejętności i 

efektywności w 

działaniu

-Dziecko czerpie 

wzorce także z telewizji 

(reklamy, bajki), „wzór 

zachowania A”

 

Wiek przdszkolny

Wiek młodszy szkolny

Własne 

„ja”

-dziecko rozumie, że samo jest 

przedmiotem w otaczającym go 

świecie i że jego również określa 

szereg konkretnych cech 

zewnętrznych (2-6 rok) np. czy 

jest chłopcem czy dziewczynką, 

gdzie mieszka, z kim się bawi

-- pod koniec tego okresu potrafi 

podać niemalże pełną definicję 

samego siebie, biorąc pod uwagę 

wiele cech

- Określenie siebie (6 lat) jako 

„bystry”, „tępy”

 

-- dziecko ma pojęcie o własnych 

umiejętnościach w różnych 

dziedzinach (rozwiązywanie 

zagadek, liczenie, skakanie na 

skakance, wspinanie się, bieganie)

-- niesplecenie się jeszcze 

aspektów schematu własnego „ja” 

lub wewnętrznego modelu 

własnego „ja”,  

- integracja wiedzy o 

sobie z różnych punktów 

widzenia: perspektywy 

sprawcy, obserwatora, 

uczestnika zdarzeń, 

wiedząc, że stale jest tą 

samą osobą

- pojęcie własnego „ja” 

coraz częściej opiera się 

na trwałych wartościach 

(cechach) wewnętrznych 

np. „bystrzejszy od 

innych”, „nie taki dobry 

w jojo jak koledzy”   

Wiek przedszkolny

Wiek młodszy szkolny

„ja” 

społeczne

- identyfikacja płci, 

dziewczynki identyfikują 

się z matką, a chłopcy z 

ojcem

- identyfikacja siebie: „ja-

otoczenie”, dziecko widzi, 

czuje i działa jak znaczące 

osoby w jego otoczeniu

-spostrzeganie siebie w 

kategoriach społecznych: 

w kontekście rodziny, 

grupy sąsiedzkiej, 

religijnej, narodowej, 

szczególnie w grupie 

wyznaczonej przez płeć

- dzieci wyraźnie wolą 

towarzystwo osobników 

tej samej płci - chłopcy 

bawią się z chłopcami, 

dziewczynki z 

dziewczynkami; każda z 

tych grup na swoim 

terenie, na swój sposób

 Znalazłszy się w 

sytuacji, w której na 

towarzysza zabawy mogą 

wybrać albo dziecko innej 

płci, albo innej rasy, 

uczniowie pierwszych klas 

szkoły podstawowej 

bardziej skłonne są 

przełamać barierę rasową 

niż płciową (Maccoby, 

Jacklin, 1987).