Alergiczne choroby
skóry
Grażyna
Antoszczyk
Alergiczne choroby
skóry
Grażyna
Antoszczyk
Kontaktowe zapalenie
skóry
Wyprysk kontaktowy
Zmiany skórne o charakterze
rumieniowo-grudkowo-
pęcherzykowym, wykazujące
wielopostaciowość ewolucyjną
wykwitów z następowym
złuszczaniem powierzchni skóry.
Wyprysk kontaktowy
• 1. Alergiczny (allergic dermatitis)
• 2. Z podrażnienia (irritant
dermatitis)
• 3. Wyprysk powietrznopochodny
(air -borne dermatitis):
rolników i przemysłowy
Wyprysk kontaktowy
alergiczny
• A-związany z IV mechanizmem
alergicznym Contact dermatitis allergica
• częściej u dorosłych
• częściej u kobiet
• czas trwania zależy od kontaktu z
alergenem
• dotyczy głównie rąk
• B- związany z I mechanizmem alergicznym
Protein dermatitis
Protein contact
dermatitis
• związany z I mechanizmem immunologicznym-
uczulenie anafilaktyczne na białka: ryb (miogen),
serów (kazeina), mąki, sierści krów i koni i płynu
owodniowego bydła
• u pracowników gastronomii, lekarzy weterynarii,
rzeźników, rolników, pielęgniarek, laborantów
• klinicznie nie różni się od innych odmian wyprysku
• okres wylęgania zmian skórnych jest bardzo krótki
(kilkanaście minut)
• świąd- różnie nasilony, może wystąpić natychmiast
po kontakcie z alergenem
• bardzo częsta lokalizacja- ręce
Protein contact
dermatitis
• współistnieje z wypryskiem kontaktowym
alergicznym lub z podrażnienia
• dodatni osobniczy lub rodzinny wywiad
atopowy
• testy punktowe dodatnie
• całk. IgE prawidłowe a nawet małe
• dodatni RAST
Wyprysk kontaktowy
z podrażnienia
• związany z uszkodzeniem skóry przez
substancje toksyczne lub przewlekle
drażniące
• częściej u dzieci
• u dorosłych usposabia przebycie azs i
praca w niektórych zawodach
• może współistnieć z wypryskiem
alergicznym
Wyprysk
powietrznopochodny
• odmiana wyprysku kontaktowego -IV typ
reakcji
• zajmuje okolice odsłonięte, erytrodermia
• częstszy u mężczyzn (rolników)
• przebieg sezonowy (w okresie pylenia
rośliny)
• przebieg ostry (pęcherze), przewlekły
• alergen- półtoraterpenowe laktony
• współistnienie alergii kontaktowej na
inne alergeny
Najczęstsze alergeny
kontaktowe
• metale: chrom, nikiel, kobalt
• składniki gumy:przyspieszacze i
antyutleniacze
• związki paragrupy
• żywice
• leki zewnętrzne i zaróbki
• konserwanty
• substancje zapachowe
Europejski Zestaw
Podstawowy
• 1. Dichromian potasu 0.5%
• 2. Neomycyna 20.0%
• 3. Tiuram mix 1.0%
• 4. p-Fenylenodiamina 1.0%
• 5. Chlorek kobaltu 1.0
• 6. Benzokaina 5.0
• 7. Formalina 1.0
• 8. Kalafonia 20.0
• 9. Quinolony 5.0
• 10.balsam peruwiański 25.0
• 11.N-izopropylo-N-fenylo-
ppd
•
• 12.Alkohole wełny owczej30.0
• 13. Mercapto mix 2.0
• 14. Żywica epoksydowa 1.0
• 15. Parabeny- mix 16.0
• 16. Żywica BP 1.0
• 17. Mieszanina zapachowa 8.0
• 18. Quaternium 1.0
• 19. Siarczan niklu 5.0
• 20. Izotiazolinum 0.01
• 21. Merkaptobenzotiazol 2.0
• 22. Primin 0.1 23. Wazelina
Zestawy uzupełniające
• środki odkażające
• leki
• kosmetyki
• materiały dentystyczne
• produkty do pielęgnacji włosów
• oleje techniczne i do obróbki metali
• chemikalia fotograficzne
• konserwanty
Diagnostyka uczulenia
środki odkażające
• zestaw standardowy
• zestaw uzupełniający:
formaldehyd 1.0%
glutaraldehyd 0.5%
benzalconium 0.1%
chloramina 0.5%
chlorheksydyna 0.5%
lysophormina 0.05%
• sIgE oraz punktowe testy skórne
Nikiel jako alergen
• należy do alergenów małocząsteczkowych
(1000 kD)
• jest silnym alergenem kontaktowym
• powoduje choroby skóry, dróg
oddechowych, przewodu pokarmowego i
alergiczne choroby oczu w mechanizmie
alergii typu IV, I i III
• liczba uczuleń jest wprost proporcjonalna
do zawartości niklu w środowisku
Nikiel jako alergen
• pierwszy opis wyprysku niklowego-
1889r.-Das Galvaniseur -Eczem
(Blaschco)
• pierwszy test płatkowy z siarczanem
niklu-1925r.-Schittenhelm i
Stockinger w Kolonii
Nikiel jako
mikroelement
• jest aktywatorem enzymów ludzkich tkanek
np.: tyrozynazy, arginazy, deoxyrybonukleazy
• zwiększa aktywność hormonów
• stabilizuje kwasy nukleinowe
• wpływa na metabolizm lipidów
• odgrywa istotną rolę w alimentacji: sprzyja
absorbcji trójwartościowego żelaza przez
śluzówkę przewodu pokarmowego
• jest aktywatorem enzymów niektórych
drobnoustrojów
Ni wchłania się do ustroju
przez
• skórę (55-75% do 24 h)
• przewód pokarmowy (<10%)
• układ oddechowy
• parenteralnie
Kliniczna manifestacja
alergii niklowej
• alergiczny wyprysk kontaktowy
• pokrzywka
• pseudoatopia Shannon’a
• lymphomatoid contact dermatitis
• contact sensitivity syndrome
• systemic contact type dermatitis
• „hard metal asthma”, „hard metal
rhinitis”
Systemowe działanie
niklu
• pierwsze badania - 1975r.: Christensen i Moeller
• dzienne spożycie niklu : 300-600 μg
• dobowe wchłanianie: 5 - 10%
• bezpieczna dla osób nadwrażliwych dawka:
0.06mg/l pokarmu
• może się uwalniać i wchłaniać do ustroju: z
protez stawowych, gwoździ śródkostnych,
stymulatorów serca, igieł do wstrzyknięć i
akupunktury
• częstość zaostrzeń zmian wypryskowych po
doustnej prowokacji solami niklu zależy od
zastosowanej dawki
Diagnostyka in vivo
• testy płatkowe:
siarczan niklu
(0.005%-0.05%-0.5%-2.5%- 5.0%)
• testy punktowe:
siarczan niklu
(0.001%-0.01%-0.1%, 1.0%, 10.0%)
• testy śródskórne
(0.008, 0.04%,
0.016%, 0.2% NiSO
4
, 0.1%NiCl
2
)
• jontoforeza z siarczanem niklu
Diagnostyka in vivo
• testy prowokacji:
a/
doustnej:
siarczan niklu (0.56mg, 1.12 mg,
2.24mg, 5.6mg, 11.2mg)
b/ donosowej:
siarczan niklu
(0.001%-0.01%- 0.1%-1.0%-
10.0%)
c/ wziewnej
Test prowokacji
doustnej
• w diagnostyce przewlekłych
zmian alergicznych
• u chorych z ujemnym testem
płatkowym na nikiel
• w przypadku braku odpowiedzi
na zastosowane leczenie
Dieta ubogoniklowa
(z wyłączeniem lub ograniczeniem)
• kakao, czekolada, orzechy
• śledzie, ostrygi, grzyby
• groch, fasola
• warzywa: cebula, marchew, pomidory,
sałata, szpinak, rabarbar, szparagi
• grubo mielona mąka, kasza gryczana
• nikiel z naczyń kuchennych i
metalowych opakowań żywności
Pokrzywka -Urticaria
• należy do najczęstszych chorób skóry
• dotyczy 15-30% populacji
• częściej występuje u kobiet
• u 50% chorych współistnieje z
obrzękiem naczynioruchowym
Quincke’go
• wykwitem pierwotnym jest bąbel
pokrzywkowy
• świąd
Pokrzywka- etiologia
• immunologiczna: IgE zależna,
mediowana przez składowe
dopełniacza, autoimmunologiczna
• nieimmunologiczna: bezpośrednia
degranulacja komórki tucznej,
leukotrienowa, hamowanie konwertazy
angiotensyny
• idiopatyczna
Podział kliniczny
pokrzywek
• pokrzywka zwykła- ostra (do 6 tygodni
trwania czynnych zmian skórnych),
przewlekła (powyżej 6 tygodni)
• pokrzywki fizykalne: wywołana, opóźniona z
ucisku, z zimna, cholinergiczna, słoneczna
• kontaktowa
• naczyniowa
• obrzęk naczynioruchowy bez bąbli
pokrzywkowych
Alergia na lateks-
grupy
narażenia
• chorzy z rozszczepem kręgosłupa (u
1/4 anafilaksja śródoperacyjna)
• pracownicy ochrony zdrowia
• producenci
• chorzy z atopią
• użytkownicy
Alergia na lateks-
obraz
kliniczny
• alergiczny wyprysk kontaktowy
• ograniczona lub uogólniona
pokrzywka
• zapalenie spojówek, nieżyt nosa
• astma oskrzelowa
• wstrząs anafilaktyczny
Alergia na lateks-
postępowanie
• unikanie kontaktu z alergenem: tworzenie
bezlateksowych sal operacyjnych, gabinetów
zabiegowych i stomatologicznych
• w warunkach pracy zawodowej używanie
rękawic nielateksowych: winylowych,
nitrylowych, neoprenowych, bezpudrowych
• prowadzenie badań zmierzających do
zmniejszenia a nawet eliminacji białka w
wyrobach z gumy naturalnej
Atopowe zapalenie
skóry-
kryteria diagnostyczne-
cechy większe
• Świąd
• Przewlekły nawrotowy przebieg
• Typowe umiejscowienie zmian skórnych
• Osobniczy i/lub rodzinny wywiad
atopowy
Atopowe zapalenie
skóry-
cechy mniejsze
• suchość skóry
• wyprysk rąk i/lub stóp
• biały dermografizm
• świąd po spoceniu
• podwyższony poziom IgE
• nietolerancja pokarmów
• dodatnie wyniki testów skórnych
• wczesny początek zmian skórnych
• skłonność do infekcji skórnych
Alergia na leki
• reakcje alergiczne mają mechanizm
immunologiczny
• pojawiają się po kolejnym podaniu
leku, po okresie wcześniejszej jego
tolerancji
• są rzadsze u dzieci i mężczyzn
• mają cięższy przebieg u chorych z
alergią atopową
Typy skórnych reakcji
polekowych
• osutki plamisto-grudkowe
• reakcje pokrzywkowe
• reakcje naczyniowe i krwotoczne
• osutki liszajowate
• osutki trądzikopodobne
• zmiany barwnikowe
• zmiany pęcherzykowe i pęcherzowe
• świąd skóry
Choroby skóry wywołane
przez leki
•
toksyczna nekroliza naskórka Lyella
•
rumień trwały i guzowaty
•
uogólniona osutka krostkowa
•
pseudolymphoma
•
pokrzywka i obrzęk naczyniowo-ruchowy
•
rumień wielopostaciowy i z.Stevens-
Johnsona
•
plamice i zapalenie drobnych naczyń
•
erytrodermia
Rumień
wielopostaciowy
erythema multiforme
• może być wywołany infekcją (wirus
opryszczki, mikoplazma, paciorkowce) lub
lekami
• zmiany rumieniowo-obrzękowe,
pęcherzowe zlokalizowane na odsiebnych
częściach kończyn, mogą zajmować błony
śluzowe jamy ustnej oraz narządów
płciowych
• objawy ogólne: wzrost temperatury ciała,
bóle mięśniowo-stawowe
Zespół Stevensa-
Johnsona
• ciężka odmiana rumienia
wielopostaciowego błon śluzowych,
spojówek i skóry
• nasilone objawy ogólne
• w 50% wywołany lekami
• gwałtowny początek z bólami
stawowymi i wysoką gorączką
Toksyczna nekroliza
naskórka
necrolysis epidermalis toxica Lyell
• najcięższa skórna reakcja polekowa
(antybiotyki, sulfonamidy, leki
przeciwgorączkowe, niesteroidowe leki
przeciwzapalne, leki przeciwbólowe,
przeciwdrgawkowe)
• rozległe zajęcie skóry i błon śluzowych
• ciężki stan ogólny chorych
• ciężki stan ogólny chorych
• w ok.. 30-40% przypadków- zejście
śmiertelne
Rumień guzowaty
erythema nodosum
• etiopatogeneza: infekcje głównie
paciorkowcowe, infekcje
M.tuberculosis (głównie u dzieci)
• w przebiegu mononukleozy zakaźnej,
toksoplazmozy,
• u chorych z sarkoidozą (zespół
Lofgrena)
• może być wywołany lekami
• idiopatyczny