Sandra Conradi

Joanna Klimek

Jeden Obywatel Polski = 20.037 zł

Leszek Balcerowicz = redukcja 

zadłużenia

Warszawa = licznik długu publicznego

Dług publiczny - 

uregulowania prawne w 

Polsce



w konstytucji RP znalazł się zapis dotyczący 

limitu długu publicznego (ewenement na 

skalę światową)

   

niedopuszczalne jest zaciąganie pożyczek       

                 lub udzielanie gwarancji, w 

następstwie których

dług publiczny przekroczy 

3

/

5 

wartości rocznego PKB

Historia długu publicznego w 
Polsce

- odziedziczenie długu publicznego 

(ponad 80% PKB) w latach 90'

- był to głównie dług zagraniczny, 

wzrastający w latach 80' poprzez 
niespłacone odsetki

- krajowy dług publiczny - niewielki
- silny spadek relacji długu do PKB w 

latach 90'

Spadek relacji długu do PKB 
w latach 90’ spowodowany:

* ograniczeniu skali deficytów 

budżetowych do ok.3% PKB

* szybkiemu wzrostowi gospodarczemu
* wzmocnieniu się złotego
* redukcji zadłużenia zagranicznego Polski

Przyczyny szybkiego przyrostu 

długu publicznego w ciągu 

ostatnich 3 lat



Kryzys gospodarczy na świecie i spowolnienia 

gospodarcze w Polsce - 

spadek wpływów z podatków 

i wzrost wydatków (np. na zasiłki dla bezrobotnych).



Obniżki podatków i składek przez poprzedni rząd. 

Nie towarzyszyło jej proporcjonalne obniżenie 

wydatków publicznych, a w efekcie olbrzymią dziurę 

budżetową trzeba łatać pożyczkami oraz 

przychodami z prywatyzacji.



W relacji do PKB nasz dług publiczny był 

najniższy w 

2000

 roku (37,6%) i od tego czasu dość 

systematycznie rośnie. 

W tym roku zbliży się do 

poziomu 55%.

Jaki jest bezpieczny poziom 
długu i deficytu?

Im mniejszy dług 

(dług publiczny to suma 

pożyczek zaciągniętych w przeszłości przez 
rząd, samorządy i inne instytucje publiczne) 

i 

deficyt 

(deficyt finansów publicznych to 

różnica pomiędzy wydatkami i dochodami 
rządu, samorządów i innych instytucji 
publicznych w danym roku) 

tym lepiej.

Bezpieczny poziom długu –  
czy trudno podać konkretne 
wartości?

przykłady:

Wielka Brytania: 

rok 2010 – 12%PKB, dług publiczny 79,1% PKB

-

Jedno z najbardziej rozwiniętych państw,

-

Od kilkuset lat, regularnie spłaca swoje długi

Bezpieczny poziom długu –  
czy trudno podać konkretne 
wartości?

Łotwa

dług publiczny48,5% PKB, deficyt 8,6% PKB

- Relatywnie biedny kraj
- Istniejący na mapach dopiero od 20 lat

Rumunia

dług publiczny - 30,5% PKB, deficyt 8% PKB

- Brak spłaty zadłużenia w latach 1933-1958, 

1981-1983 i 1986

WAŻNE! - 

Wpierw staraj się zatrzymać 

przyrost długu, by móc rozpocząć jego 
efektywną spłatę!

Przykładami dla Polski są: 

Chile 

(1989-1998 redukcja długu publicznego z 46,8% do 

12,9% PKB), 

Turcja 

(2001-2007 redukcja z 77,6% do 39,4% PKB), 

Bułgaria 

(1996-2007 redukcja z 96,4% do 18,7% 

PKB), 

RPA 

(1998-2008 redukcja z 57,2% PKB do 22,5% PKB)

W głównej mierze znaczenie ma redukcja 

wydatków oraz wzrost PKB!

WNIOSKI

1. Ponad połowa spadku relacji długu publicznego 

do PKB w krajach rozwijających się: 

szybki wzrost PKB, ok. 1/3 – zmniejszenie 

deficytu finansów publicznych.

2. Trwały spadek deficytu finansów publicznych: 

70% z redukcji wydatków publicznych, 30% ze 

wzrostu podatków. 

3. W krajach rozwiniętych niemal cała redukcja 

długu publicznego w relacji do PKB wynikała 

ze: 

spadku deficytu finansów publicznych 

(spadek wydatków i wzrost podatków).

Podsumowanie

Tendencje zmian w strukturze długu:



wzrost udziału długu krajowego w długu 

ogółem



spadek udziału zagranicznego w całości 

długu publicznego (skutek konwersji)



koncentracja długu w rękach krajowego 

sektora pozabankowego  i inwestorów 
zagranicznych



spadek udziału sektora bankowego w 

finansowaniu długu

Negatywne skutki 

nadmiernego zadłużenia:



postrzeganie Polski jako kraju o podwyższonym ryzyku 

oraz negatywny wpływ na poziom i zmienność stóp 

procentowych        i kursów walutowych,



negatywne następstwa przekroczenia przez Polskę 

kryterium       z Maastricht dotyczące długu sektora 

general government, oznaczające opóźnienie 

planowanego przez Polskę wejścia do strefy euro,



negatywne następstwa przekroczenia przez relację długu 

publicznego do PKB progów ostrożnościowych 50% i 55%,  

          jak również konstytucyjnego limitu 60%,



wypieranie kapitału prywatnego w dostępie do 

oszczędności krajowych,



niebezpieczeństwo, że duże potrzeby pożyczkowe 

państwa natrafią na barierę popytu na rynku finansowym,



możliwość powstania kryzysu zadłużenia i częściowej lub 

całkowitej utraty zdolności do terminowej obsługi długu.