Zmiany patologiczne w rozwoju zarodka 

spowodowane nieprawidłowymi warunkami 

inkubacji

Przegrzanie  –  zarodek  słaby,  nie  zagojona  pępowina. 

Wybroczyny oraz krwawe wylewy koło serca, nerek i pod skórą. 

Przekrwienie  pęcherzyka  żółtkowego.  Błony  podskorupowe 

wyschnięte, twarde i przekrwione. Zarodek często przyschnięty 

do skorupy.

Niedogrzanie 

– 

opróżniony, 

nierównomierny 

rozwój 

poszczególnych  narządów.  Zarodki  słabe  (kaleki).  Duże  ilości 

gęstego  płynu  w  jamie  dziobowej,  szyja  obrzękła.  Obwisłe 

brzuszki.  Pęcherzyk  żółtkowy  o  zabarwieniu  zielonkawym. 

Opóźnione klucie.

Nadmierna  wilgotność  –  Na  błonach  jajowych  ślady  krwi  oraz 

zagęszczone  grudki  białka.  Zlepione  pióra,  obwisłe  brzuszki, 

jelita  wypełnione  dużą  ilością  płynu.  Częste  zamieranie  piskląt 

w czasie klucia.

Niedostateczna  wilgotność  –  błony  płodowe  suche,  twarde. 

Skrzepy  krwi  przy  nasadzie  dzioba  Puch  suchy  intensywnie 

zabarwiony. Płyn omoczniowy zabarwiony krwią.

Zła wymiana powietrza – na skórze i narządach wewnętrznych 

krwawe wylewy. Pozlepiany puch. Częste zamieranie piskląt na 

skutek niewłaściwego ułożenia.

ROZWÓJ ZARODKA KURY W KOLEJNYCH DNIACH 

INKUBACJI

Dzień

Oznaki świadczące o wieku zarodka

1

Tarczka  zarodkowa  powiększa  się,  zaczynają  się  tworzyć 

narządy pierwotne.

2

Zarodek  jest  ułożony  prostopadle  do  długiej  osi  jaja. 

Pojawia  się  serce,  zawiązki  oczu,  zawiązki  narządów 

wydalniczych.

3

Serce  znajduje  się  na  zewnątrz  jamy  ciała.  Tworzą  się 

zaczątki  kończyn.  Rozpoczyna  się  kształtowanie  błon 

płodowych:  owodni,  omoczni,  kosmówki  i  pęcherzyka 

żółtkowego. Tworzy się wątroba i trzustka.

4

Zarodek  oddziela  się  od  żółtka  i  otacza  się  owodnią. 

Zaczyna  formować  się  szkielet  oraz  tworzą  się  zaczątki 

gruczołów płciowych i nerek.

5

W  oczach  pojawia  się  pigment,  wciąż  powiększają  się 

oczy.  Nogi  przybierają  kształt  płetw.  Powstaje  grasica, 

język, wole, ucho, zawiązek żołądka.

6

Wykształca się dziób, różnicuje się szyja. Zaczątki powiek. 

Omocznia  jest  już  rozwinięta  i  przejmuje  funkcję 

oddechową.  W  jamie  omoczni  zbiera  się  mocz.  Pole 

naczyniowe obejmuje ponad połowę powierzchni żółtka.

7

Różnicują  się  poszczególne  części  nóg  i  skrzydeł, 

wykształcają się szczęki.

8

Pojawiają  się  trzecie  powieki,  na  dziobie  wyrostek  w 

postaci  białego  wzgórka.  Wykształcają  się  palce  u  nóg, 

ogon, otwory słuchowe oraz worki powietrzne.

9

Dziób nabiera swoistego kształtu. Na grzbiecie pojawiają 

się  zawiązki  piór.  Owodnia  prawie  całkowicie  otacza 

zarodek a białko zostaje przesunięte ku ostremu końcowi 

jaja.

10

Kostnienie  szkieletu.  Omocznia  obejmuje  całą  zawartość 

jaja.

11

Powstaje  wałek  grzebienia,  zaczątki  pazurów  i  brodawki 

piór na całym ciele.

12

Zarodek  rośnie  a  jama  otaczająca  zarodek  i  pęcherzyk 

żółtkowy  zmniejsza  się.  Zarodek  zużywa  większe  ilości 

tłuszczu  znajdującego  się  w  żółtku.  Stąd  wzrasta 

wydzielanie ciepła przez zarodek. Zwiększona jest także 

wymiana gazowa.

13

Na  całym  ciele  zarodka  puch.  Rogowacieje  dziób. 

Narządy wewnętrzne są uformowane.

14

Powieki  są  całkowicie  zamknięte.  Zarodek  zmienia 

położenie  z  poprzecznego  na  równoległe  względem  osi 

długiej jaja, kierując głowę ku komorze powietrznej.

15

Puch  staje  się  dłuższy.  Pojawiają  się  łuski  na  palcach, 

poduszeczki na podeszwie.

16

Zaczątek  sterówek,  powstaje  ostroga,  gruczoł  kuprowy, 

twardnieją  wszystkie  części  rogowe.  Białko  całkowicie 

przechodzi  do  jamy  owodni,  płyn  omoczni  stopniowo 

zanika.

17

Narośla  nad  nozdrzami.  Pazury  zaczynają  się  zginać  ku 

stronie podeszwowej kończyny.

18

Zarodek  zaczyna  oddychać  płucami  pobierając  tlen  z 

komory powietrznej.

19

Bardzo  intensywne  pobieranie  i  trawienie  tłuszczów. 

Pęcherzyk  żółtkowy  zostaje  wciągnięty  przez  pierścień 

pępowinowy do jamy brzusznej.

20

u  samic  zanika  prawy  jajnik.  Zarodek  prawie  całkowicie 

wypełnia  przestrzeń  wewnątrz  jaja.  Omocznia  zanika. 

Zarodek  ma  utrudnione  oddychanie  i  szuka  tlenu 

atmosferycznego.  Przebija  dziobem  błonę  białkową  i 

podskorupową,  a  następnie  obracając  się  wokół  osi 

długiej  jaja  naddziobuje  skorupę  w  odległości  2  cm  od 

tępego końca jaja.

21

Klucie:  głowa  zarodka  schowana  jest  zwykle  pod 

prawym skrzydłem, dziób znajduje się między tułowiem 

a  skrzydłem,  nogi  podwinięte  i  przylegają  do  tułowia, 

oczy otwarte.

Charakterystyczne okresy w rozwoju zarodka 

kurzego ze względu na sposób oddychania i 

odżywiania

I – okres rozwoju zarodka w jajowodzie

Wewnątrzkomórkowe  odżywianie  się  zarodka  oraz  częściowo 

wewnątrzkomórkowe oddychanie.

II – okres od rozpoczęcia inkubacji do drugiej doby

Zarodek  oddycha  i odżywia  się kosztem  żółtka za pośrednictwem pola 

naczyniowego.

III – okres od 2 do 6 doby

Zarodek otrzymuje tlen i pokarm z pęcherzyka żółtkowego przy pomocy 

układu krążenia.

IV – okres od 6 do 12 doby

Pokarm nadal jest dostarczany z pęcherzyka żółtkowego, natomiast tlen 

zarodek pobiera z omoczni za pośrednictwem naczyń krwionośnych.

V – okres od 13 do 18 doby

Zarodek  pochłania  i  trawi  wewnątrz  przewodu  pokarmowego,  poza 

żółtkiem  również  białko.  Omocznia  pełni  funkcję  narządu  oddychania  i 

zbiornika moczu.

VI – okres od 19 do 21 doby

Zarodek  odżywia  się  resztkami  żółtka  z  pęcherzyka  żółtkowego, 

oddycha płucami, czerpiąc powietrze początkowo z komory powietrznej, 

a następnie z otoczenia przez nakłuty w skorupie otwór.