Ostre schorzenia 

naczyniowe jamy 

brzusznej

 

 

Zaburzenia naczyniowe

• Tętniak aorty brzusznej

• Ostre niedokrwienie jelit
• Niedokrwienne zapalenie 

okrężnicy

• Przewlekłe niedokrwienie jelit
• Pęknięcie śledziony

 

 

Tętniak aorty brzusznej

• Definicja:

 Poszerzenie tętnicy 

przekraczające min. 50-100% jej 
prawidłową średnicę

• Tętniak workowaty (aneurysma 

sacculare)

• Tętniak wrzecionowaty 

(aneurysma fusiforme)

 

 

Tętniak aorty brzusznej

• Tętniak prawdziwy

: wrodzone lub 

nabyte osłabienie całej grubości ściany 
tętnicy (błony wewnętrznej, środkowej, 
przydanki)

• Tętniak rzekomy

: pęknięcie ściany 

tętnicy, otoczony torebką włóknistą

• Tętniak „bakteryjny

” (mycotic 

aneurysm) tętniak zakażony niezależnie 
od czynnika etiologicznego

 

 

Tętniak aorty brzusznej

• Przyczyny 

tętniaka 

prawdziwego

: miażdżyca, zespół 

Marfana, dysplazja włóknisto-
mięśniowa tętnic

• Tętniaki rzekome

: w przebiegu 

urazów tętnic, powikłanie 
zabiegów naczyniowych

 

 

Tętniak aorty brzusznej

• Występowanie:

• 2-5% populacji powyżej 65 lat

• Czynniki ryzyka:

• wiek>65 lat, płeć męska, palenie 

tytoniu, przewlekłe obturacyjne 
schorzenie płuc (CODP), wywiad 
rodzinny, choroby kolagenowe 
naczyń

 

 

Tętniak aorty brzusznej

obraz kliniczny

• ostre pęknięcie tętniaka
• przetoka aortalno-jelitowa
• przewlekłe ograniczone pęknięcie
• zator
• zakrzep
• tętniaki bezobjawowe

 

 

Pęknięty tętniak aorty 

brzusznej

• leczenie planowe: 

1-5%

 śmiertelności

• 75%

 śmiertelność pękniętego tętniaka

• ryzyko pęknięcia związane z jego 

średnicą

• tętniaki o średnicy 4-5 cm: 3-12% 

pęknięć w okresie 5 lat

• tętniaki o średnicy >5 cm: ryzyko 

pęknięcia 24-41%

 

 

Pęknięty tętniak aorty 

brzusznej

• stan nagły, nierozpoznany i 

nieoperowany w 100% śmiertelny

• klasyczne objawy:

• nagła utrata przytomności u starszego 

mężczyzny palącego papierosy, bez 
objawów poprzedzających

• po odzyskaniu świadomości silny ból 

brzucha lub pleców

 

 

Pęknięty tętniak aorty 

brzusznej

• przedmiotowo tkliwy tętniący guz
• przejściowa hipotonia
• obecne tętno na tętnicach udowych
• krwotok zaotrzewnowy sugeruje 

krwiak urazowy pępka, lędźwi, moszny

• ucisk krwiaka na n.udowy-objawy 

neuropatii kończyny dolnej

• otyłość utrudnia badanie

 

 

Pęknięty tętniak aorty 

brzusznej diagnostyka 

różnicowa

• kolka nerkowa (typowy 

krwinkomocz)

• zapalenie uchyłków
• zapalenie trzustki
• zawał mięśnia sercowego
• ból pleców pochodzenia 

mięśniowo-szkieletowego

 

 

Pęknięty tętniak aorty 

brzusznej ocena

• badania laboratoryjne (grupa krwi, próba 

krzyżowa, układ krzepnięcia)

• rtg przeglądowe - w 60% zwapnienie 

aorty

• USG - 100% wykrywalność, ale brak 

oceny przecieku lub pęknięcia

• TK - najlepsza ocena pęknięcia
• angiografia - dobra ocena anatomii, nie 

tak czuła jak TK

 

 

Tętniak aorty brzusznej

postępowanie w SOR

• Chorzy bez objawów:

• wykonać USG
• średnica <4 cm - zwolnić do domu
• średnica >4 cm - konsultacja 

chirurgiczna

 

 

Tętniak aorty brzusznej

postępowanie w SOR

• Chorzy z objawami bez zaburzeń 

hemodynamicznych:

• zabezpieczyć dwa dostępy dożylne 

podać krystaloidy i preparaty krwi

• zwalczać nadciśnienie
• konsultacja chirurgiczna
• stan kliniczny może się nagle pogorszyć 

- pacjenta nie pozostawiać bez opieki

 

 

Tętniak aorty brzusznej

postępowanie w SOR

• Chorzy niestabilni:

• natychmiastowa konsultacja 

chirurgiczna

• operacja w trybie 

pilnym

• diagnostyka nie może opóźnić operacji
• stabilizacja krążenia, reanimacja
• oznaczyć grupę krwi, próba 

krzyżowa

 

 

Ostre niedokrwienie 

jelit przyczyny

• Zmniejszenie pojemności wyrzutowej 

serca: niewydolność krążenia, zawał 
mięśnia sercowego, wstrząs

• niedrożność tętnicy krezkowej górnej: 

zatory (migotanie przedsionków, 
zakrzep przyścienny po zawale), 
zakrzepy (miażdżyca, czerwienica, 
doustne środki antykoncepcyjne)

 

 

Ostre niedokrwienie 

jelit przyczyny

• Uszkodzenie mikrokrążenia: 

reakcje uczuleniowe, kurcz naczyń 
(leki presyjne), endotoksyny 
(Clostridium perfringens)

• upośledzenie krążenia: 

odwodnienie przepukliny, 
nadciśnienie wrotne, samoistne 
martwicze zapalenie jelita

 

 

Ostre niedokrwienie 

jelit

objawy

• Nagły początek
• bardzo silny ból o charakterze kolki 

połączony z 

miękkim brzuchem

• brak szmerów perystaltycznych
• szybkie narastanie objawów wstrząsu
• wymioty, biegunka z domieszką krwi

 

 

Ostre niedokrwienie 

jelit

objawy

• Objawy kliniczne są nieproporcjonalne 

do ciężkiego stanu ogólnego i mają 
skłonność do okresowego ustępowania

• stopniowo rozwijająca się martwica 

ściany postępująca od śluzówki do 
surowicówki

• zapalenie otrzewnej po wystąpieniu 

martwicy pełnej ściany

 

 

Ostre niedokrwienie 

jelit

ocena

• Badania laboratoryjne:
• zagęszczenie krwi, leukocytoza, >amylaza
• kwasica metaboliczna
• badania obrazowe:
• rtg przeglądowe brzucha prawidłowe lub 

niedrożność, gaz w układzie wrotnym

• angiografia - jedyne badanie ustalające 

rozpoznanie

 

 

Ostre niedokrwienie 

jelit

leczenie

• Zwalczanie wstrząsu przez 

podanie płynów, białka, osocza

• antybiotykoterapia (Cefuroksym, 

Metronidazol)

• Heparyna 10000 co 6 godz w 

przypadku DIC

• konsultacja chirurgiczna

 

 

Ostre niedokrwienie 

jelit

leczenie

• Laparotomia:
• jelito żywotne- embolektomia t. 

krezkowej górnej

• po 24 godzinach „second look”
• jelito zmienione martwiczo- resekcja 

zmienionego odcinka jelita  i 
odtworzenie ciągłości

• Rokowanie: śmiertelność 75%

 

 

Niedokrwienne 

zapalenie okrężnicy

• w niedrożności tętnicy krezkowej dolnej
• po operacji tętniaka, niewydolność Riolana
• charakter przemijający (angina 

abdominalis), zwężający lub zgorzelinowy

• skargi na ból, krwawienie z odbytu, krwawa 

biegunka, wymioty, gorączka

• zmiany zgorzelinowe - zapalenie otrzewnej 

i wstrząs

 

 

Niedokrwienne 

zapalenie okrężnicy

• Rozpoznanie: wlew doodbytniczy 

i wykazanie zwężeń

• należy wykluczyć raka i choroby 

zapalne jelit

• leczenie: w ostrych przypadkach 

(zmiany zgorzelinowe + wstrząs) 
wyłonienie odbarczajaące i 
wycięcie okrężnicy

 

 

Przewlekłe 

niedokrwienie jelit

(angina abdominalis)

• po 45 roku życia
• kolkowy ból poposiłkowy trwający 1 

godz.

• utrata wagi i obawa przed 

przyjmowaniem posiłków

• rzadko szmer skurczowy w nadbrzuszu
• różnicowanie: choroba nowotworowa 

(rak trzustki)

 

 

Przewlekłe 

niedokrwienie jelit

(angina abdominalis)

• Rozpoznanie:
• dokładny wywiad
• angiografia - istotne hemodynamicznie 

zwężenie przynajmniej 2 z 3 głównych 

naczyń trzewnych

• USG techniką podwójnego 

obrazowania 

• Pień trzewny- osłabienie motoryki 

żołądka i owrzodzenia

 

 

Przewlekłe 

niedokrwienie jelit

(angina abdominalis)

• Leczenie:
• operacja przywracająca drożność 

naczyń (endarterektomia, 
przeszczepy omijające)

• = profilaktyka zawału krezki

 

 

Pęknięcie śledziony

• uraz lewego łuku żebrowego
• często współistnieje powiększenie 

patologiczne (mononukleoza, AIDS, 
białaczka)

• ostre krwawienie wiele dni po urazie
• objaw Kehra, wstrząs krwotoczny
• TK, zabieg operacyjny