KRÓLOWIE 

POLSCY 

DYNASTIA 

JAGIELLONÓW

 

 

Polska Jagiellonów

 

 

Król 

Władysław 

Jagiełło 

(1348-1434)

Od 1377 r. wielki książę litewski, od 
1396 król Polski. Założyciel dynastii 
Jagiellonów. Wraz z jego wstąpieniem 
na tron rozpoczęła się nowa epoka w 
historii Polski. Związał Polskę z Litwą 
panującą wówczas nad ogromnymi 
obszarami Wschodu, od Bałtyku po 
Morze Czarne, gdzie pogaństwo 
etnicznej Litwy krzyżowało się z 
prawosławiem podbitych przez nią 
ziem ruskich. W ten sposób zostały 
osiągnięte doraźne cele polityczne - 
ekspansja Zakonu krzyżackiego 
została powstrzymana przez świetne 
zwycięstwo sił polsko-litewsko-ruskich 
pod Grunwaldem 15 lipca 1410 r. Król 
doprowadził w 1413 r. do Unii w 
Horodle, poszerzającej związki Polski 
i Litwy, oraz wydał dalsze przywileje 
dla szlachty, aby zapewnić jej 
poparcie dla dziedziczenia tronu przez 
synów. 

 

 

Władysła

w III 

Warneńcz

yk

 

(1424-1444). 

Król Polski od 1434 r., król węgierski 
od 1440 r., syn Władysława Jagiełły i 
Zofii Holszańskiej. W czasie jego 
panowania faktyczne rządy w Polsce 
sprawował kardynał Zbigniew 
Oleśnicki. Węgry, już wówczas 
poważnie zagrożone przez ekspansję 
turecką, liczyły, że powiązane z 
rodem Jagiellonów będą dla nich 
ochroną. Młody i zapalczywy 
Władysław łatwo uległ namowom 
legata papieskiego i wyruszył przeciw 
Turkom z niedostatecznie 
przygotowanymi wojskami. Do 
decydującej bitwy doszło pod Warną 
10 listopada 1444 r. Bitwa zakończyła 
się klęską dowodzonej przez 
Władysława koalicji antytureckiej, a 
sam król zginął na polu walki. 
Władysław należy do najbardziej 
znanych władców średniowiecznej 
Polski. 

 

 

Kazimierz 

Jagiellończ

yk

 

(1427-1492). 

Młodszy syn Władysława Jagiełły i Zofii 
Holszańskiej, wielki książę litewski, król 
polski od 1447 r. Ograniczył wpływy 
kardynała Zbigniewa Oleśnickiego i 
możnowładców z nim związanych, którzy 
rządzili Polską za czasów jego 
poprzednika. Prowadził aktywną politykę 
dynastyczną, sadowiąc swego syna 
Władysława na tronie czeskim w 1471 r. i 
węgierskim w 1490 r. Pragnął umocnienia 
władzy królewskiej, opierał się na 
szlachcie, ograniczając wpływy 
możnowładców. Kazimierz przyłączył do 
Polski Prusy Królewskie prowadząc tzw. 
wojnę trzynastoletnią z Zakonem 
Krzyżackim zakończoną pokojem 
toruńskim. Zachodnie ziemie państwa 
krzyżackiego weszły w skład Królestwa. 
Umocnił swą pozycję, zapewniając sobie 
prawo mianowania na stolice biskupie. 
Należy zaznaczyć, iż biskupi wchodzili do 
Rady Królewskiej. Jego długie rządy 
sprzyjaly rozwojowi gospodarczemu i 
kulturalnemu kraju. Polska stawała się 
mocarstwem europejskim 

 

 

Jan 

Olbracht 

(1459-1501). 

Syn Kazimierza Jagiellończyka. Królem 
został w 1492 r. Panował w Polsce, na 
Litwie rządy wielkoksiążęce 
sprawował jego brat Aleksander. 
Przeprowadzał reformy wzmacniające 
pozycje szlachty. Statut piotrkowski 
wydany w 1496 r. zastrzegał wyłącznie 
dla szlachty dostęp do wyższych 
dostojeństw kościelnych, zabronił 
mieszczanom nabywania dóbr 
ziemskich, ograniczał swobodę ruchów 
chłopa. W polityce zagranicznej 
koncentrował się na sprawach 
tureckich, chciał poprawić sytuację 
Polski poprzez kontrolowanie księstw 
naddunajskich. W 1497 r. podjął 
wyprawę przeciwko Turcji, która 
zakończyła się klęską.

 

 

Aleksande

r 

Jagielończ

yk 

(1461-1506). 

Syn Kazimierza Jagiellończyka, wielki 
książę litewski od 1492 r., król polski 
od 1501 r. Aleksander rozpoczął 
swoje rządy od wydania przywileju 
mielnickiego, w którym ustalał 
wyłączność decyzyjną Senatu, 
obradującego pod przewodnictwem 
monarchy. Ten gest wobec magnaterii 
spowodował ostre sprzeciwy szlachty, 
która pamiętała sprzyjającą jej 
politykę poprzedników Aleksandra. 
Ruch szlachty opowiadał się za 
zakazem łączenia stanowisk i 
godności w jednym ręku oraz za 
udziałem izby poselskiej w rządzeniu 
państwem. To ostatnie zapewniała 
Konstytucja Nihil novi uchwalona na 
sejmie w Radomiu w 1505 r. - król i 
jego następcy nie ustanowią nic 
nowego bez wspólnej zgody senatu i 
posłów ziemskich. Tak ukształtował 
się ustrój polityczny państwa 
nazywany demokracją szlachecką.

 

 

Zygmunt I 

Stary 

(1467-

1548). 

Syn Kazimierza Jagiellończyka, wielki 
książę litewski i król polski od 1506 r. 
Ożeniony z bardzo aktywną politycznie 
mediolańską księżniczką Boną Sforzą 
dążył wraz z nią do umocnienia władzy 
królewskiej. Pod jego rządami 
rozpowszechniły się szeroko prądy 
odrodzenia, znacznie wzrósł poziom 
wykształcenia magnatów i szlachty. 
Mikołaj Kopernik pracował nad dziełem 
De revolutionibus orbium coelestium, 
sam król korespondował z Erazmem z 
Rotterdamu, pojawiły się pisma 
autorstwa mieszczan, swobodnie 
rozwijały się dyskusje wokół reformacji, 
kontynuowana była walka szlachty 
przeciw magnaterii i o ograniczenie praw 
Kościoła, język polski zaczął dominować 
w literaturze i polityce. Król przyłączył 
do Polski Mazowsze z Warszawą - 
ostatnią pozostałość rozbicia 
dzielnicowego - i przyjął w Krakowie 
hołd, tzw. hołd pruski, złożony przez 
księcia Albrechta Hohenzollerna. 
Państwo było potężne i niezagrożone. 
Rozpoczynał sie wiek złoty 

 

 

Zygmunt II 

August 

(1520-

1572). 

Syn Zygmunta Starego i Bony Sforzy, 
koronowany za życia ojca w 1529 r., od 
tego też roku wielki książę litewski. 
Rządy objął w 1548 r. Popierał 
reformatorski ogólnoszlachecki ruch 
egzekucji praw, w wyniku czego 
uregulowano sytuację dóbr 
Rzeczypospolitej (królewszczyzn), 
utworzono stałe wojsko. Zwolennik 
tolerancji, nie dopuszczał do 
prześladowań i wojen religijnych, wołał 
na sejmie "Nie jestem królem waszych 
sumień". Nie mając potomstwa 
zdolnego do dziedziczenia tronu dążył 
do utrwalenia związków Polski z Litwą 
na podstawie unii realnej i cel ten z 
wielkimi trudami zrealizował na trzy 
lata przed śmiercią - Unia Lubelska 
1569 r. Jego miłość do Barbary 
Radziwiłłówny doprowadziła do 
małżeństwa i koronacji, co było 
sprzeczne z interesami dynastii i 
racjami stanu. Król przykładał wielką 
wagę do spraw morskich i budowy 
floty. Przyłączył do państwa polsko-
litewskiego Inflanty. 

 

 

KONIEC