Grupa 6
sekcja D
Zaświadczenia lekarskie.
Badania i eksperymenty
medyczne.
Grupa 6
sekcja D
Zaświadczenia lekarskie.
Badania i eksperymenty
medyczne.
Zaświadczenia lekarskie
Art. 40. Kodeksu Etyki Lekarskiej
Wydawanie zaświadczeń lekarskich jest
dozwolone jedynie na podstawie aktualnego
badania lub odpowiedniej dokumentacji.
Przykład
Do lekarza psychiatry przychodzi zdrowy
mężczyzna, który prosi o wystawienie
zaświadczenia o rzekomej chorobie
psychicznej w celu uniknięcia zasadniczej
służby wojskowej. Lekarz wystawia takie
zaświadczenie oczywiście za należyte
wynagrodzenie, mimo że pierwszy raz widzi
tego pacjenta, nie mówiąc już o jakimkolwiek
badaniu.
Art. 41. Kodeksu Etyki Lekarskiej
Każde zaświadczenie lekarskie lub inny
dokument medyczny powinien umożliwiać
identyfikację lekarza, który go wystawił.
Treść dokumentu powinna być zgodna z
wiedzą i sumieniem lekarza. Nie może być
ona formułowana przez lekarza pod presją lub
w oczekiwaniu osobistych korzyści.
Przykłady
W 2007 roku w Wrocławiu lekarz medycyny pracy
przyjmował łapówki w zamian za wystawianie
fikcyjnych zaświadczeń o niezdolności do pracy. Jego
pacjentami były osoby których pracodawca szukał
pretekstu do zwolnienia pracownika.
W zamian za to lekarz otrzymywał przywileje finansowe
oraz możliwość przeprowadzenia badań okresowych
większej grupy pacjentów w firmie pracodawcy.
Do lekarza przychodzi pacjent, który potrzebuje
zaświadczenia o braku przeciwskazań
zdrowotnych do wykonywania swojego zawodu
(piekarz) . Lekarz wystawia zaświadczenie
wiedząc ze pacjent jest uczulony na mąkę.
Mimo to za namową pacjenta wydaje fałszywe
zaświadczenie zdrowotne o zdolności do pracy
w piekarni.
Przykłady
Do lekarza przychodzi pacjent, który potrzebuje
zaświadczenia o braku przeciwskazań
zdrowotnych do wykonywania swojego zawodu
(kierowca samochodu dostawczego) . Lekarz
okulista sprawdza wzrok pacjenta i okazuje
się,że nie może on prowadzić pojazdów. Mimo
to za namową pacjenta wydaje fałszywe
zaświadczenie zdrowotne o zdolności do
prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Przykłady
Badania naukowe i eksperymenty
biomedyczne
Art. 41a. Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
Lekarz przeprowadzający badania
naukowe, a w szczególności eksperymenty
medyczne, powinien przestrzegać norm i
obowiązków wynikających z Kodeksu Etyki
Lekarskiej oraz ogólnie przyjętych zasad
etyki badań naukowych.
Art. 2. Kodeksu Etyki Lekarskiej
1. Powołaniem lekarza jest ochrona
życia i zdrowia ludzkiego, zapobieganie
chorobom, leczenie chorych oraz
niesienie ulgi w cierpieniu; lekarz nie
może posługiwać się wiedzą i
umiejętnością lekarską w działaniach
sprzecznych z tym powołaniem.
2. Największym nakazem etycznym dla
lekarza jest dobro chorego – salus aegroti
suprema lex esto.
Art. 42. Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
Eksperymenty medyczne z udziałem
człowieka mogą być przeprowadzane przez
lekarza, o ile służą poprawie zdrowia pacjenta
biorącego udział w doświadczeniu (e.
lecznicze)lub wnoszą istotne dane
poszerzające zakres wiedzy i umiejętności
lekarskich (e. badawcze). Lekarz
przeprowadzający eksperyment leczniczy
powinien być przeświadczony, że spodziewane
korzyści dla pacjenta przeważają w istotny
sposób nad nieuniknionym ryzykiem.
Badania naukowe i
eksperymenty biomedyczne
Art. 42a. Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
1. Lekarz przeprowadzając eksperyment
leczniczy nie może narażać pacjenta na ryzyko
w istotnym stopniu większe niż to, które grozi
osobie nie poddanej temu eksperymentowi.
2. Lekarz przeprowadzając eksperyment
badawczy z udziałem człowieka może
podejmować wyłącznie ryzyko minimalne.
Badania naukowe i eksperymenty
biomedyczne
72-letni mężczyzna choruje na nowotwór płuc z
przerzutami do mózgu i wątroby.
Planuje się badania leków przeciwnowotworowych w
fazie II.
Chorego nie prosi się o zgodę na udział w badaniach,
ponieważ traktuje się je jako metodę leczniczą.
Chory nie wie, że znajduje się w stanie terminalnym.
Przykła
d
Pacjentka 50-letnia chora na nowotwór piersi wyraziła
świadomą zgodę na udział w eksperymencie
leczniczym.
W toku stosowanej nowatorskiej terapii pojawiły się u
niej działania uboczne w postaci uporczywych
nudności i wymiotów, znacznie pogarszających jej
dotychczasowe
funkcjonowanie,
o
możliwości
wystąpienia których została jednakowoż uprzedzona.
W związku z doznawanym dyskomfortem pacjenta
chce wycofać się z eksperymentu.
Lekarz
nie
wyraża
zgody,
argumentując
to
zaawansowaniem terapii.
Przykła
d
1.Od osoby, która ma być poddana eksperymentowi
medycznemu, lekarz musi uzyskać zgodę po uprzednim
poinformowaniu jej o wszystkich aspektach
doświadczenia, które mogą jej dotyczyć, oraz o prawie
do odstąpienia w każdym czasie od udziału w
eksperymencie.
Art. 43 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty
Studentki położnictwa zostały poproszone o udział
w eksperymencie prowadzonym przez swojego
asystenta. Oczywiście zostały poinformowane o
możliwości nieprzystąpienia do eksperymentu,
jednak w niedalekiej przyszłości zbliżało się
zaliczenie końcowe z odbywanego stażu.
Przykła
d
Art. 43 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
2. Osoba wyrażająca zgodę na udział w eksperymencie
nie może czynić tego pod wpływem zależności od
lekarza czy pozostawania pod jakąkolwiek presją.
W związku z badaniami klinicznymi nad substancją, z
którą wiąże się nadzieje w terapii reumatoidalnego
zapalenia stawów poszukiwano młodych, zdrowych
ochotników.
Wobec niewystarczającej liczby chętnych poproszono o
pomoc kilka jednostek wojskowych.
Przykła
d
Art.43 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
3. Lekarz nie może prowadzić eksperymentów
badawczych z udziałem osób
ubezwłasnowolnionych, żołnierzy służby zasadniczej
oraz osób pozbawionych wolności z wyjątkiem badań
prowadzonych dla dobra tych grup.
80-letnia kobieta cierpiąca na demencję starczą
ma szansę wziąć udział w badaniach nad nowym
lekiem, mogącym potencjalnie opóźniać rozwój
choroby .
Próba nawiązania logicznego kontaktu z pacjentką
i uzyskania jej zgody – nie powiodła się.
Lekarz prosi o pomoc córkę, będącą
przedstawicielem ustawowym pacjenta, ta –
wyraża pisemną zgodę.
Przykła
d
Art. 44 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
1. W przypadku pacjenta niezdolnego do
świadomego podjęcia decyzji i wyrażania woli,
lekarz powinien uzyskać na piśmie zgodę jego
przedstawiciela ustawowego lub sądu
opiekuńczego.
2. Warunkiem niezbędnym do podjęcia
eksperymentu medycznego z udziałem osób
wymienionych w ust. 1 jest brak możliwości
przeprowadzenia badań o porównywalnej
skuteczności z udziałem osób zdolnych do
wyrażenia zgody.
Art. 45 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
1. Lekarz uczestniczący w eksperymentach
medycznych musi je przeprowadzać zgodnie z
zasadami badań naukowych. Eksperymenty z
udziałem człowieka powinny być poprzedzone
badaniami in vitro oraz in vivo na zwierzętach.
Zwierzęta poddawane eksperymentom należy
odpowiednio traktować i w miarę możliwości
chronić przed cierpieniem.
2. Lekarzowi nie wolno przeprowadzać
eksperymentów badawczych z udziałem
człowieka w stadium embrionalnym
3. Lekarz może przeprowadzać
eksperymenty lecznicze z udziałem
człowieka w stadium embrionalnym tylko
wtedy, gdy spodziewane korzyści
zdrowotne w sposób istotny przekraczają
ryzyko zdrowotne embrionów nie
poddanych eksperymentowi leczniczemu.
Przykład
U 20-letniej ciężarnej przeprowadzono
badania embrionalne z które potwierdziły
znaczny niedorozwój płodu przypuszczalnie
uniemożliwiające samodzielne życie po
porodzie. Zdecydowano się na aborcję.
Jednocześnie zwrócono się do pacjentki z
prośbą o zgodę na podanie 48 godzin
przed zabiegiem substancji w celu
zbadania post mortem ich wpływu na
narządy płodu (teratogenne działanie
leków).
Art. 46 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
Projekt każdego eksperymentu z udziałem
człowieka powinien być jasno określony i
przedłożony do oceny niezależnej komisji
etycznej w celu uzyskania jej akceptacji
Art. 47 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
Eksperyment medyczny z udziałem
człowieka może być przeprowadzony
wyłącznie pod nadzorem lekarza
posiadającego odpowiednio wysokie
kwalifikacje.
Art. 48 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
Wszelkie odkrycia i spostrzeżenia związane
z wykonywaniem zawodu lekarz winien
przekazywać środowisku lekarskiemu i
publikować przede wszystkim w prasie
medycznej
Przykład
Lekarz prowadzi badania nad częstością i
rodzajem powikłań występujących po
leczeniu biologicznym chorób skóry.
Podczas bankietu po konferencji
medycznej prosi swego kolegę, który także
prowadzi tego typu badania o
„nieoficjalne” udostępnienie informacji o
przebiegu leczenia swoich pacjentów.
Art. 48 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty
Należy ściśle przestrzegać praw autorskich w
publikacjach naukowych. Dopisywanie swego
nazwiska do prac zespołów, w których się nie
uczestniczyło lub pomijanie nazwisk osób, które
brały w nich udział, jest naruszeniem zasad etyki.
Wykorzystanie materiału klinicznego do badań
naukowych wymaga zgody kierownika kliniki lub
ordynatora oddziału leczących pacjenta.
Art. 48 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
Wyniki badań przeprowadzonych niezgodnie
z zasadami etyki lekarskiej nie powinny
być publikowane.
Art. 48 Ustawa o zawodzie lekarza i lekarza
dentysty
1. Wymagane jest uzyskanie zgody
pacjenta lub jego przedstawiciela
ustawowego na udział w demonstracjach
naukowych lub dydaktycznych.
2. Należy starać się o zachowanie
anonimowości osoby demonstrowanej.