Międzynarodowe 

przepływy kapitału

 

 

Międzynarodowe 

przepływy kapitału 

polegają na 

transferze siły 

nabywczej z 

określonego kraju za 

granicę i z zagranicy 

do danego kraju.

 

 

Transfery 

mają 

różnorodny 

charakter, 

określany 

przez dwie 

cechy – 

zwrotności i 

odpłatności

 

 

Zwrotność

 – 

oznacza, że kraj 

otrzymujący 

określoną 

wartość jest w 

przyszłości 

zobowiązany do 

jej zwrotu.

 

 

Odpłatność

 -  oznacza 

konieczność 

przekazywania za granicę, 

w trakcie użytkowania 

kapitału, określonych 

wartości jako 

wynagrodzenia za 

czasowe dysponowanie 

pewną siłą nabywczą. 

 

 

Jeżeli weźmie się pod 

uwagę, że transfer za 

granicę może odznaczać 

się również cechami 

bezzwrotności i 

nieodpłatności, to z 

teoretycznego punktu 

widzenia można wyróżnić 

cztery podstawowe typy 

transferów:

 

 

Cztery podstawowe 

typy transferów

•

Nieodpłatne i bezzwrotne,

•

Nieodpłatne, ale zwrotne,

•

Odpłatne i bezzwrotne,

•

Odpłatne i zwrotne.

 

 

Nieodpłatne i 

bezzwrotne

• Kraj dokonujący transferu 

przekazuje zagranicy część swego 
dochodu narodowego lub majątku 
bez konieczności zwrotu 
przekazanych wartości przez kraj 
zasilany oraz bez konieczności 
płacenia przezeń jakichkolwiek 
odsetek czy dywidend.

 

 

Nieodpłatne, ale 

zwrotne

• Również w pewnej mierze mają 

charakter pomocy, jednak 
warunek zwrotności decyduje o 
tym, iż nie są one tak korzystne 
dla krajów zasilanych, jak 
transfery jednostronne. 

 

 

Odpłatne i 

bezzwrotne

•Wieczny kredyt – rzadkie 

przypadki

 

 

Odpłatne i 

zwrotne

•Są najbardziej typowe i 

najczęściej występują w 
obrocie 
międzynarodowym.

 

 

Pojęcie 

wywozu 

kapitałów 

może 

występować w 

dwóch ujęciach

- w ujęciu 

wąskim

- w ujęciu 

szerszym

 

 

w ujęciu wąskim- 

wywóz kapitału 

oznacza wywóz 

rzeczowych i/lub 

finansowych środków, 

żeby służyć za granicą 

do wytwarzania 

produktów i usług, 

przynosząc 

eksporterowi dochód 

z tytułu wykorzystania 

.

 

 

w ujęciu szerszym – 

export kapitału 

obejmuje dodatkowo 

pomoc finansową, 

np.. Jednostronny 

transfer środków 

rzeczowych lub 

finansowych, nisko 

oprocentowane 

kredyty.

 

 

Szersze ujęcie różni 

się od węższego 

tym, iż nie musi 

koniecznie 

przynosić dochodu, 

może nastąpić z 

przyczyn 

altruistycznych 

(pomoc dla krajów, 

w których wystąpiły 

klęski żywiołowe) 

lub polityczne.

 

 

Kryteriami ruchu kapitału 

są: 

• 1. Motywy przepływu 

kapitału.

• 2. Okres międzynarodowych   

     przepływów kapitału.

• 3. Podmioty sprawcze oraz 

sposoby przemieszczania się 
kapitału.

• 4. Charakter 

międzynarodowych ruchów 
kapitału.

• 5. „Normalne” i „anormalne” 

ruchy kapitału.

• 6. Forma wywożonego 

kapitału.

 

 

Motywy przepływu 

kapitału.

Ruch kapitału o 

charakterze 
politycznym lub 
humanitarnym,

Ruch kapitału o 

charakterze 
ekonomicznym.

 

 

I. Chęć niesienia pomocy 

dla zagranicy w postaci 

darów, subsydiów, 

zwrotnej pomocy 

gospodarczej oraz 

konieczności 

wyrównywania 

zawinionych na skutek 

działań wojennych strat 

poprzez zapłatę 

odszkodowań.

Są to ruchy jednostronne, 

przede wszystkim rządowe.

 

 

Ruchy ekonomiczne

 

II. Są to ruchy 

podporządkowane 

zasadzie osiągania 

maksymalnych zysków.

 

 

-możliwość osiągania 

wyższej stopy zysku za 

granicą w porównaniu z 

krajową stopą zysku w 

krótkim okresie,

- niższe koszty inwestycji i 

produkcji za granicą w 

porównaniu z warunkami 

krajowymi, 

 

 

-zapewnienie dostępu do 

źródeł surowców, zwłaszcza 

o podstawowym znaczeniu 

gospodarczym,

- istnienie granic dla 

ekspansji wewnątrz kraju,

- obejście barier celnych 

dzięki ulokowaniu kapitału w 

tych krajach, w których te 

bariery występują,

 

 

-zróżnicowane 

kształtowanie się cen i 

odmienne tendencje tego 

kształtowania w kraju i za 

granicą,

-  względy podatkowe – 

np. wykorzystanie 

specjalnych ulg dla 

inwestorów zagranicznych 

w krajach lokaty,

 

 

-wykorzystanie przewagi 

technologicznej, która nie 

występuje w stosunkach 

wewnątrzkrajowych,

- zdobycie zagranicznych 

rynków zbytu,

- względy spekulacyjne,

 

 

-różnice stóp procentowych 

na rynkach pieniężnych i 

kapitałowych,

- poprawa struktur lokat 

kapitałowych,

- różnice w poziomie 

stabilizacji stosunków 

politycznych i 

ekonomicznych w różnych 

krajach,

- produkcja dla 

macierzystego 

przedsiębiorstwa.

 

 

Jeżeli chodzi o okres 

możemy mówić o

1. krótkookresowym 

ruchu kapitału – okres 

spłaty nie przekracza 

roku.

2. długookresowym ruchu 

kapitału – okres spłaty 

przekracza rok.

 

 

Do ruchów 

krótkookresowych  

należą: lokaty na 

rachunkach w bankach 

zagranicznych, kredyty 

handlowe, niektóre 

kredytów finansowych 

oraz krótkookresowe 

lokaty na rynku 

walutowym.

 

 

Specyfika 

długoterminowych ruchów 

kapitału polega na tym, że 

w szerokim zakresie są 

wykorzystane takie 

instrumenty rynku 

kapitałowego jak akcje i 

obligacje. 

 

 

3. Podmioty sprawcze oraz 

sposoby przemieszczania się 

kapitału.

Można te ruchy przedstawić w postaci  

czterech wariantów:

- od publicznych eksporterów do 

publicznych importerów kapitału;

- od publicznych eksporterów do 

prywatnych importerów kapitału;

- od prywatnych eksporterów do 

publicznych importerów kapitału;

- od prywatnych eksporterów do 

prywatnych importerów kapitału;

 

 

Źródłem wywozu 

kapitału ze źródeł 

publicznych są budżety 

różnego rodzaju agend 

rządowych, budżety 

lokalne, a także budżety 

organizacji 

międzynarodowych.

 

 

Zaliczany także do źródeł 

publicznych wywóz kapitału 

przez organizacje 

międzynarodowe obejmuje 

głównie różnego rodzaju 

kredyty udzielane przez takie 

organizacje, jak Bank Światowy, 

Europejski Bank Odbudowy i 

Rozwoju oraz inne banki 

regionalne , a także niektóre 

rodzaje kredytów udzielanych 

przez Międzynarodowy Fundusz 

Walutowy.

 

 

4. Charakter 

międzynarodowych ruchów 

kapitału.

Ruchy kapitału między krajami 

mogą być:

- autonomiczne – dokonywane ze 

względu na motywy ekonomiczne, 

kierujące działalnością gospodarczą 

w gospodarce rynkowej

 

oraz

 

indukowane – przepływy wtórne, 

powstające pod wpływem 

rozmiarów i charakteru obrotów 

autonomicznych .

 

 

Zaliczamy do nich zmiany w 

stanie zadłużenia zewnętrznego 

i rezerw walutowych. Ruchy 

kapitału indukowane kształtują 

się w zależności od powstałego 

salda w obrotach handlowych i 

kapitałowych.

- wyrównawcze i spekulacyjne, 

wpływające bezpośrednio na bilans 

płatniczy. 

 

 

5. „Normalność”  ruchu kapitału. 

W literaturze ekonomicznej spotyka się 

także rozróżnienie między „normalnymi” 

i „anormalnymi” ruchami kapitału. W 

tych pierwszych wolny kapitał kieruje się 

z kraju, w którym stopa procentowa jest 

niższa od porównywalnych lokat, do 

kraju w którym w danym momencie jej 

poziom jest wyższy. W drugim przypadku 

kierunek ruchu kapitału jest odwrotny.

 

 

6. Forma wywożonego 
kapitału.
   Biorąc pod uwagę 
wymienione        
kryterium wyróżniamy:
- lokaty na rynku 
walutowym
- kredyty handlowe
- kredyty finansowe
- inwestycje pośrednie
- inwestycje bezpośrednie. 
   

 

 

Inwestycje zagraniczne 

można podzielić na:

•inwestycje 

pośrednie

•inwestycje 

bezpośrednie

 

 

Inwestycje pośrednie

• to długookresowe 

lokaty w zagranicznych 
papierach 
wartościowych, a 
zwłaszcza obligacjach i 
akcjach. Lokaty w 
akcjach dokonują 
zazwyczaj właściciele 
drobnych kapitałów, 
którzy chcą uzyskać 
wyższe zyski i 
dywidendy.

 

 

Sprzedaży i zakupu papierów 

wartościowych może 

dokonywać instytucja lub 

firma zagraniczna za 

pośrednictwem rynku 

kapitałowego albo firma 

krajowa, np.bank, który 

podjął się sprzedaży akcji 

zagranicznej firmy.

 

 

 

Firma lokująca kapitał musi 

się wówczas liczyć – 

przynajmniej nominalnie – ze 

zwiększonym ryzykiem 

związanym z 

partycypowaniem w kapitale 

akcyjnym spółki 

zagranicznej, prowadzącej 

działalność na własny 

rachunek i własne ryzyko.

 

 

Dominującą formą 

zagranicznych inwestycji 

portfelowych (i. 

bezpośrednie) stanowi 

obecnie zakup akcji 

zagranicznych 

przedsiębiorstw. Ekspansji w 

tej dziedzinie sprzyja przede 

wszystkim długookresowa 

stabilizacja gospodarek 

najważniejszych krajów.

 

 

Wraz z postępem w 

telekomunikacji pełniejsza i 

łatwiej dostępna stała się 

informacja zarówno o 

sytuacji gospodarczej 

poszczególnych firm, jak 

cena ich akcji na giełdzie. 

Ułatwia to z jednej strony 

decyzje co do ich zakupu, z 

drugiej zaś – techniczne 

przeprowadzenie tej 

operacji.

 

 

Inwestycje bezpośrednie

• polegają na dokonywania 

nakładów kapitałowych 
długoterminowych 
(powyżej 10% wartości 
przedsięwzięcia) w 
przedsiębiorstwie innego 
kraju. Pozwalają 
sprawować efektywnej 
kontroli danego 
przedsiębiorstwa.

 

 

Zalety inwestycji 

bezpośrednich

• Trudno jednoznacznie 

ocenić znaczenie 
inwestycji bezpośrednich 
dla kraju zasilanego w 
kapitał. Panuje wprawdzie 
powszechne przekonanie, 
że stanowią one ważny 
kanał przepływu z 
zagranicy nowoczesnej 
techniki i technologii oraz 
sprawnej organizacji 
produkcji. 

 

 

Wada

Nie zawsze bowiem przedsiębiorstwa 

macierzyste przekazują do swych 

zagranicznych filii najnowocześniejszą 

wiedzę produkcyjną i organizacyjną.

 

 

Zalety dla kraju 

przyjmującego kapitał

• Bezsporną zaletą inwestycji jest 

większe zatrudnienie w kraju 
przyjmującym kapitał, a następnie 
wzrost płac oraz umiejętności 
produkcyjnych zatrudnionych. 
Podkreśla się też, że inwestycje te 
powodują wzrost wpływów 
podatkowych w budżecie kraju 
zasilanego w kapitał.

 

 

Wady dla kraju 

przyjmującego kapitał

• Oprócz wielu zalet inwestycje 

bezpośrednie ujawniają też swoje słabe 
strony. Kierowane są one głównie do 
tych gałęzi produkcji, w których 
zagraniczni eksporterzy kapitału 
oczekują najbardziej rentownego jego 
zastosowania, a nie do tych którzy 
najefektywniej zdynamizowały rozwój 
gospodarczy kraju zasilanego.

 

 

Specyfika 

długoterminowych ruchów 

kapitału polega na tym, że 

w szerokim zakresie są 

wykorzystane takie 

instrumenty rynku 

kapitałowego jak akcje i 

obligacje.