Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Gospodarka narodowa 

Przemy

sł

Rolnictw

o

Budownictw

o

Transpo

rt

Łącznoś

ć

Handel

Inne

Gospodarka 

narodowa

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Gospodarka narodowa

Gospodarstwo krajowe, narodowe, wielki system 

społeczno-gospodarczy

 wszystkie gospodarstwa indywidualne i zespołowe 

w sferze produkcji, usług, podziału, obrotu i 

konsumpcji na terytorium państwa

Kryterium gospodarowania – najlepszy użytek z 

zasobów narodowych oraz ich wzrost w celu 

zaspokajania potrzeb społeczeństwa

Miara gospodarowania – Produkt Narodowy Brutto 

(PNB) – wyrażona w pieniądzu wartość wszystkich 

dóbr finalnych i usług wytworzonych w danym 

czasie wg wartości rynkowej, w cenach bieżących

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Produkcja globalna 

Wartość dodana – suma 

nowo wytworzonej 

wartości w 

przedsiębiorstwie, do 

której z reguły włącza się 

amortyzację (brutto)

Produkcja globalna – wartość 

wytworzonej produkcji dóbr i usług 

w ciągu roku w przedsiębiorstwie

Wartość przeniesiona 

(produkty pośrednie) – 

nabyte z zewnątrz i 

zużyte w produkcji 

surowce, materiały, 

półprodukty oraz paliwo, 

energię itp.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Dochód narodowy

PRODUKT GLOBALNY GOSP. NARODOWEJ

Suma 

produkcji 

globalnych 

przedsiębiorstw 

w każdym dziale gospodarki.
PRODUKCJA FINALNA

Występuje, 

gdy 

zakończony 

został 

proces 

produkcji i dane dobro nie podlega już dalszemu 

przetworzeniu w kraju.
DOCHÓD NARODOWY

Łączna suma wartości dodanej we wszystkich 

działach gospodarki narodowej.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Produkt Krajowy Brutto

Produkt Narodowy Brutto

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO – PKB 
Miara  produkcji  wytworzonej  przez  czynniki 

wytwórcze  zlokalizowane  na  terytorium  danego 
kraju, niezależnie od tego, kto jest właścicielem.

PRODUKT NARODOWY BRUTTO – PNB 
Całkowite dochody osiągane przez obywateli 

danego kraju powiększone o dochody netto z 
tytułu własności za granicą. 

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Metody obliczania PKB 

Metoda  sumowania  wydatków  –  polega  na 

sumowaniu 

wydatków 

na 

dobra 

finalne 

wytworzone przez przedsiębiorstwa krajowe.
Metoda  sumowania  dochodów  –  polega  na 

dodawaniu dochodów czynników produkcji (płac, 

rent,  procentów  i  zysków),  powstających  w 

procesie  wytwarzania  produktów  i  usług 

w danym roku (bez płatności transferowych).
Metoda  sumowania  produktów  –  polega  na 

sumowaniu 

wartości 

produktów 

i 

usług 

wytworzonych w danej gospodarce w ciągu roku.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Metoda sumowania wydatków

1.

Wydatki na konsumpcyjne dobra finalne (np. dżem, 

książki, usługi fryzjerskie), których nie przetwarza się 

dalej, lecz konsumuje (C);

2.

Wydatki przedsiębiorstw na kapitałowe dobra finalne 

(np. maszyny, urządzenia techniczne, budowle), czyli 

wydatki na inwestycje oraz wydatki na mieszkania i 

na inwestycje w kapitał obrotowy – zapasy (I);

3.

Dobra finalne produkowane przez państwo (patrole 

policjantów, zieleń miejska, praca posłów, sędziów 

itp.) – (G).

Y = C + I + G

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Metoda sumowania dochodów

PKB, czyli suma wartości dóbr finalnych 

powstałych w gospodarce, równa się sumie 

dochodów właścicieli czynników produkcji:



wynagrodzenia za pracę (płace i dochody z pracy na 

własny rachunek),



dochody (procenty) z lokat oprocentowanych,



dochody z tytułu własności majątkowych (czynsze, 

renty), 



zyski korporacji, które obejmują dywidendy dla 

akcjonariuszy i podatki bezpośrednie,



niedochodowe pozycje kosztów pośrednich 

(amortyzacja i podatki pośrednie od przedsiębiorstw).

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Metoda sumowania produktów

Suma wartości dodanej

Wartość dodana 

dzięki zebraniu 

poziomek

Wartość dodana 

dzięki zrobieniu 

konfitury

Wartość dodana 

przez 

cukiernika

Wartość ciasta 
poziomkoweg
o

Cukiernik, który upiekł 

ciasto poziomkowe

Producent 

konfitury 

poziomkowej

Zbieracz 

poziomek

Wartość 
konfitur
y

Wartość 
poziome
k

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Podsumowanie metod 

obliczania PKB

PKB

Metoda 

produkcyjna

Metoda 

wydatkow

a

Metoda 

dochodowa

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model ruchu okrężnego

Usługi 

Usługi 

czynników 

czynników 

produkcji

produkcji

Dochody 

Dochody 

czynników produkcji

czynników produkcji

Przedsiębiorst

wa

ZAŁOŻENIA:

1.

Gospodarka 
zamknięta

2.

Nie ma państwa

3.

Nie ma oszczędności 
gospodarstw 
i przedsiębiorstw

Gospodarstwa 

domowe

Wydatki na 

Wydatki na 

produkty i 

produkty i 

usługi

usługi

Produkty i 

Produkty i 

usługi

usługi

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model ruchu okrężnego

Ruch okrężny strumieni pieniężnych w gospodarce: 
Dopływy: inwestycje, wydatki rządowe, eksport
Odpływy: oszczędności, podatki, import

Sektor bankowy

Wydatki na 

Wydatki na 

produkty i 

produkty i 

usługi

usługi

Inwestycje

Inwestycje

Dochody 

Dochody 

czynników produkcji

czynników produkcji

Gospodarstwa 

domowe

Przedsiębiorstw

a

Państwo

Zagranica

Inwestycje

Inwestycje

Oszczędnoś

Oszczędnoś

ci

ci

Oszczędnoś

Oszczędnoś

ci

ci

Wydatki 

Wydatki 

rządowe

rządowe

Wydatki 

Wydatki 

rządowe

rządowe

Podatki

Podatki

Podatki

Podatki

Eksport

Eksport

Eksport

Eksport

Import

Import

Import

Import

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Rachunek dochodu 

narodowego

PNB w 

cenach 

rynkowyc

h

Dochód z 

włas. za 

gran.

NX

Amortyzac

ja

G

PKB w 

cenach 

rynkowych

Podatki 

pośrednie

I

PNN w 

cenach 

rynkowyc

h

Dochód 

narodowy

=

PNN w 

cenach 

czynników 

wytwórczyc

h

Dochód z 

czynszów

C

Zyski

Praca na 

własny 

rachunek

Wynagrod

zenia i 

płace

Definicja 

PNB

Str. wyd. na 

PNB

Definicja 

PKB

Definicja 

PNN

Definicja 

doch. nar.

Dochody 

czyn. prod.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

         Wzrost gospodarczy 

 Wzrostem gospodarczym nazywamy powiększanie się 

realnej wartości produktu krajowego brutto lub realnej 
wartości produktu krajowego brutto per capita w gospodarce, 
poprzez rozszerzanie i ulepszanie występujących w niej 
zasobów. Objawia się to w:



akumulacji kapitału (dzięki oszczędnościom i inwestycjom),



doskonaleniu ludzkich umiejętności,



postępie technicznym.

 Stopa wzrostu ekonomicznego informuje o stosunku 

zmiany wielkości realnego PKB w danym roku do poziomu 
realnego PKB wytworzonego przez gospodarkę w poprzednim 
roku [w %].

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Rozwój gospodarczy

Jest pojęciem szerszym. Jest to proces zmian w 

gospodarce, których istotą są przekształcenia 
jakościowo-strukturalne w procesie rozbudowy 
gospodarki narodowej. Na rozwój gospodarczy 
składają się:



zmiany ilościowe i jakościowe w strukturze społeczno-
ekonomicznej kraju,



zmiany jakościowe wytwarzanych dóbr i usług,



zmiany ich struktury asortymentowej.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Czy istnieją granice wzrostu 

gospodarczego?

W 1798 r. Malthus ogłosił słynne prawo 
ludnościowe mówiące, że liczba ludności rośnie 
szybciej niż ilość środków utrzymania, zwłaszcza zaś 
żywności. Prowadzi to do obniżania się poziomu 
życia pracowników, którego skutkiem są różne 
kataklizmy, jak wojny, głód czy choroby. W okrutny 
sposób zmniejszają one liczbę ludności. Umożliwia 
to wzrost ilości żywności na 1 mieszkańca i ponowne 
przyśpieszenie tempa wzrostu liczby ludności. 
Nic – według Malthusa – nie było w stanie przerwać 
tego błędnego koła.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

      Dlaczego Malthus nie miał 

racji? 

Społeczeństwa krajów rozwiniętych, 

uprzemysłowionych zdołały uniknąć fatalnych 
skutków prognozy Malthusa dzięki 
intensywnemu postępowi technicznemu. 
Pozwolił on przezwyciężyć skutki prawa 
malejących przychodów z ziemi. 

Dokonało się to dzięki uprzedniemu rozwojowi 

przemysłu, przez co udało się zastosować 
postęp techniczny w produkcji rolnej.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Czy wzrost jest rzeczywiście 

potrzebny?

1. Wzrostowi towarzyszą szkodliwe skutki uboczne tj. 

zanieczyszczenie środowiska, efekt cieplarniany itp.

2. Wzrost jest skutkiem produkcji wielu niepotrzebnych 

dóbr (jak np. elektryczna szczoteczka do zębów, 

romanse „Harlequina”).

3. Wzrostowi towarzyszą negatywne konsekwencje dla 

pracowników (np. rywalizacja o ekonomiczny 

sukces).

4. Wzrost nie rozwiązuje kwestii sprawiedliwości; 

ważniejszy od wytwarzania coraz większej ilości dóbr 

jest sprawiedliwy podział tego, co już wytworzono.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Wzrost PKB 

w roku 2002 w %

0,0

0,5

1,0

1,5

2,0

2,5

3,0

3,5

4,0

4,5

5,0

U

kr

ai

na

W

ęg

ry

N

ig

er

ia

C

ze

ch

y

R

os

ja

T

ur

cj

a

P

ol

sk

a

U

S

A

H

is

zp

an

ia

N

or

w

eg

ia

W

ło

ch

y

S

zw

ec

ja

D

an

ia

A

us

tr

ia

S

zw

aj

ca

ria

U

K

F

ra

nc

ja

Ir

ak

N

ie

m

cy

Ja

po

ni

a

P

or

tu

ga

lia

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Wzrost PKB

Przeciętna roczna realna zmiana w % (lata 1991-

2001)

0%

1%

2%

3%

4%

5%

6%

7%

8%

Irl

an

d

ia

Lu

xe

m

bu

rg

K

or

ea

S

ło

w

ac

ja

P

ol

an

d

A

us

tra

lia

U

S

A

N

or

w

eg

ia

K

an

ad

a

N

ow

a

 Z

el

an

di

a

W

ę

gr

y

M

ek

sy

k

Fi

nl

an

di

a

Is

la

nd

ia

O

E

C

D

 R

az

em

H

ol

an

di

a

Tu

rc

ja

W

lk

 B

ry

ta

n

ia

H

is

zp

an

ia

P

or

tu

g

al

ia

G

re

cj

a

D

an

ia

B

el

gi

a

A

us

tri

a

S

zw

ec

ja

Fr

an

cj

a

W

ło

ch

y

C

ze

ch

y

N

ie

m

cy

S

zw

a

jc

a

ria

Ja

p

on

ia

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Wzrost gospodarczy w 

Polsce

Trzy fazy w latach 1990-2002

Faza I

Wzrost PKB 1%

groźba utraty 

dystansu nie tylko

wobec rozwiniętych

krajów UE, ale 

również wobec 

innych krajów Europy

Faza II

Faza III

’90  ’91  ’92  ’93  ’94  ’95  ’96  ’97  ’98  ’99  ’00  ’01  ‘02

Spadek PKB

koszt zmiany reżymu 

gospodarczego 

i głębokich przemian

w strukt. popytowej 

i podażowej 

gospodarki

Szybki wzrost PKB

realnie o 57,5%, zjawisko 

realnej konwergencji wobec 

krajów UE (dystans mierzony 

relacją produktu per capita 

w Polsce w por. do UE zmalał

o ok.. 10 pkt. procentowych

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Tempo wzrostu PKB w Polsce w 

latach 1991-2003

-11,6

-7,0

2,6

6,0 6,8 4,8 4,1 4,0

1,0 1,3

3,7

3,8

5,2

7,0

-15

-10

-5

0

5

10

1990

199
1

1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003

Źródło: GUS, Rachunki kwartalne PKB, Lipiec 2004r 

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Zmiany realne PKB w 2004 

roku 

wyrażone

 

w cenach stałych 

średniorocznych roku 2003

 I Kwartał:    wzrost o 6,9%
 II Kwartał:   wzrost o 6,1%

 I Półrocze:  wzrost o 6,5%

Źródło: GUS, Rachunki kwartalne PKB, Lipiec 2004r 

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Czynniki 

wzrostu gospodarczego (1)

Czynniki osobowe – 
praca ludzka, która 
spełnia rolę aktywną w 
procesie produkcji i jest 
źródłem utrzymania 
pracujących ludzi.

Czynniki rzeczowe – 
tworzą materialne 
warunki produkcji, 
będąc jednocześnie 
produktem pracy 
ludzkiej.

Czynniki osobowe i rzeczowe są niezbędne w 
procesie produkcji. Są względem siebie zarówno 
komplementarne, jak i w pewnym stopniu 
substytucyjne.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Czynniki 

wzrostu gospodarczego (2)

Czynniki ekstensywne 
(ilościowe) – ich 
uruchomienie wymaga 
znacznych nakładów. 
Oddziaływują one na wzrost 
gospodarczy w sposób 
ilościowy, bez zmian 
jakościowych w technologii 
wytwarzania, organizacji 
pracy, kwalifikacji 
zatrudnionych. Wyróżniamy 
tu zatrudnienie i inwestycje.

Czynniki intensywne 
(jakościowe) – ich 
uruchomienie w ogóle nie 
wymaga nakładów. 
Powodują one wzrost 
efektywności produkcji. 
Wymienia się tu 
najczęściej: wydajność 
pracy, postęp naukowo-
techniczny, organizację 
pracy, kwalifikacje itp.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Czynniki 

wzrostu gospodarczego (3)

Czynniki 
bezpośrednie – 
bezpośrednio 
oddziałują na 
przyrost dochodu 
narodowego. Należą 
do nich: zatrudnienie, 
wydajność pracy oraz 
oszczędności w 
zużyciu środków 
produkcji 
(przedmiotów pracy).

Czynniki pośrednie – tworzą 
warunki działania dla nowo 
zatrudnionych lub możliwości 
wzrostu wydajności pracy żywej 
i oszczędności przedmiotów 
pracy. Dzielą się na:

1. Inwestycyjne (wysokość 

nakładów inwestycyjnych i 
ich efektywność).

2. Pozainwestycyjne (postęp 

techniczny i organizacyjny, 
usprawnienia itp.).

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Bezpośrednie czynniki wzrostu

Zatrudnienie i wydajność pracy

Ponieważ  zarówno    zatrudnienie,  jak  i  wydajność 
pracy 

bezpośrednio 

współtworzą 

dochód 

narodowy, przeto możemy zapisać:

Y = Z · w

gdzie:
Y  – dochód narodowy (rozumiany jako część PNB),
Z  – zatrudnienie w gospodarce narodowej,
w  –  przeciętna  wydajność  pracy,  mierzona  wielkością 

dochodu na 1 zatrudnionego.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Bezpośrednie czynniki wzrostu

Zatrudnienie i wydajność pracy

Wydajność pracy w

w = 

Y

Z

Techniczne  uzbrojenie  pracy 
m

m = 

K

Z

Funkcja wydajności pracy

Techniczne uzbrojenie pracy

W

y

d

a

jn

o

ść

 p

ra

cy

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Bezpośrednie czynniki wzrostu

Przyrost względny

Stopa  (tempo)  wzrostu  dochodu  narodowego 
wynosi:

Bezwzględny  przyrost  dochodu  narodowego 
wynosi:

       ΔY = Δw · Z + ΔZ · w

Stąd:



t

 = 

Y

t  

-

 

Y

t-1

=

Y

t 

- 1 

=

ΔY

Y

t-1

Y

t-1

Y



t

 

=

ΔY

=

Δw · Z

+

ΔZ · w

=

Δw

+

ΔZ

Y

Z · w

Z · w

w

Z

α 

β 

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Bezpośrednie czynniki wzrostu

Stopa wzrostu wydajności i zatrudnienia

Zatem  tempo  wzrostu  dochodu  narodowego 
możemy zapisać jako:

 



t

 = α + β

Δw

= α – stopa wzrostu wydajności 
pracy

w

ΔZ

= β – stopa wzrostu zatrudnienia

Z

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Pośrednie czynniki wzrostu

Inwestycje – postęp techniczny

Ponieważ  inwestycje  tylko  pośrednio  (umożliwiając 
wzrost  zatrudnienia  i  przyrost  wydajności  pracy)  oraz  z 
opóźnieniem  (cykl  inwestycyjny)  powodują  przyrost 
dochodu  narodowego,  przeto  istotne  jest  pytanie,  w 
jakim 

stopniu 

poniesione 

nakłady 

inwestycyjne 

przyczynią się do wzrostu dochodu narodowego. 
Odpowiedź 

na 

to 

pytanie 

daje 

współczynnik 

przyrostowy kapitałochłonności:

Określa  on,  ile  jednostek  nakładów  inwestycyjnych  (I) 
należy  wydatkować  dla  osiągnięcia  przyrostu  dochodu 
narodowego o jednostkę.

k 

= 

I

ΔY

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

KAPITAŁOCHŁONNOŚĆ

KAPITAŁOCHŁONNOŚĆ

Pośrednie czynniki wzrostu

Inwestycje – postęp techniczny

Zatem:

Inaczej  współczynnik  kapitałochłonności  można 
zdefiniować  jako  stosunek  kapitału  do  produktu 
narodowego:

I wtedy:

k 

= 

K

Y

ΔY = I · 

1

, 
gdzie

1

 - efektywność 
inwestycji

k

k

 

 

<

<

  

  

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Pośrednie czynniki wzrostu

Inwestycje – postęp techniczny

Poziom 

wydajności 

pracy 

zależy 

od 

poziomu 

kapitałochłonności. 

Postęp  techniczny  –  zmiany  w  sposobie  produkcji,  które 

prowadzą  do  wzrostu  wydajności  pracy  bez  zmiany 
poziomu 

kapitałochłonności. 

Wyróżniamy 

postęp 

techniczny:

 procesowy  –  polegający  na  pojawieniu  się  bardziej 

efektywnych technologii (metod) produkcji;

 produktowy  –  polegający  na  pojawieniu  się  nowych, 

lepszych produktów.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Pośrednie czynniki wzrostu

Pozainwestycyjne

1. Usprawnienia 

organizacyjno-techniczne 

i 

systemowe: 

u –  współczynnik  przyrostu  dochodu  narodowego  z  tytułu 

usprawnień,  który  oznacza,  o  ile  procent  wzrośnie 
dochód narodowy w wyniku tych usprawnień.

2. Parametr strat:

a –  współczynnik  ubytku  dochodu  narodowego  z  tytułu 

zmniejszenia zdolności produkcyjnych majątku trwałego, 
który wskazuje, o ile procent spadnie dochód narodowy   
     w wyniku wycofania zużytego aparatu wytwórczego    
                              i  zmniejszenia  zdolności  dotychczas 
istniejących.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model Kaleckiego

 

A więc przyrost względny wyniesie:

Model  M.  Kaleckiego  –  model  inwestycyjny  – 
przedstawia się następująco: 

ΔY = I · 

1

+ u · Y – a · Y

k

ΔY 

=

I

·

1

 + u – a, 
gdzie 

I

= i – stopa inwestycji

Y

Y

k

Y



t

 = α + 

β

= i ·

1

 + u – a

k

czynniki inwestycyjne  czynniki pozainwestycyjne 

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Czy wiesz, że? ...

Jednym z czynników, który zadecydował o 

pojawieniu się wzrostu gospodarczego w 
krajach Zachodu, był protestantyzm wraz z 
doktryną predestynacji – kiedy bogactwo 
indywidualne jest znakiem przychylności Boga i 
zapowiedzią zbawienia, wierni chcą się bogacić.

Odwrotnie, system kastowy w Indiach przez wiele 

stuleci uniemożliwiał rozwój gospodarczy 
(trudno handlować z kimś, kogo nie wolno 
nawet dotknąć).

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Wzrost 

długookresowy 

Czynniki wzrostu

1. Praca – ludzie gotowi do podjęcia pracy (Z)
2. Kapitał – wyposażenie, infrastruktura i inne 

urządzenia produkcyjne (K)

3. Technologia – wiedza o tym, jak wykorzystać 

pracę oraz kapitał do wytwarzania towarów i 
usług (A)

Y = F (Z, K, A) – wielkość produkcji wytworzona 

przy danej ilości pracy, kapitału i technologii

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Wzrost długookresowy 

Oszczędności i wzrost 

zrównoważony

1. Stopa przyrostu siły roboczej zależy od stopy 

przyrostu naturalnego;

2. Przyrost zasobu kapitału zależy od wielkości 

inwestycji w każdym roku, które zależą od stopy 
oszczędności oraz inwestycji zagranicznych;

3. Stopa przyrostu kapitału jest równa stopie 

przyrostu pracy. Oznacza to stałość technicznego 
uzbrojenia pracy, a więc ścieżkę wzrostu 
zrównoważonego.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model wzrostu 

R.M. Solowa

Założenia:
 w długim okresie oszczędności zrównują się z 

inwestycjami;

 gospodarka jest zamknięta (brak inwestycji 

zagranicznych);

 brak jest zmian technologicznych (pomijamy więc 

czynnik A);

 proces wzrostu jest inicjowany przez przyrost siły 

roboczej (zatrudnienia) (β = ΔZ / Z) i jest on stały.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model wzrostu 

R.M. Solowa

W celu utrzymania stałości m (m = K / Z) przyrost 
kapitału winien być równy przyrostowi siły roboczej.

Zmiana zasobu kapitału oznacza inwestycje netto:

Inwestycje netto = β · K

warunek wzrostu zrównoważonego

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model wzrostu 

R.M. Solowa

Oznaczmy przez s stopę oszczędności (wyrażającą tę 
część dochodu narodowego, która jest oszczędzana):

Oszczędności netto = s · Y

Z drugiej strony inwestycje netto winny równać się 
oszczędnościom netto (oszczędności – amortyzacja):

s · Y = β · K

podstawowy warunek wzrostu zrównoważonego

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model wzrostu 

R.M. Solowa

Ponieważ   s · Y = β · K, to:

współczynnik kapitałochłonności jest określony przez 
stosunek stopy oszczędności do stopy wzrostu siły 
roboczej (zatrudnienia).

K

=

s

k =

s

Y

β

β

współ. kapitałochłonności 

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model wzrostu 

R.M. Solowa

 polityka ekonomiczna oddziałuje na poziom 

dochodu, ale nie na tempo jego wzrostu w długim 
okresie,

 tempo w długim okresie ma tendencję do 

stabilizacji,

 rosnące podatki są negatywnymi bodźcami: 

skłaniają podmioty do obniżania produkcji, nie 
mają jednak wpływu na proces postępu 
technicznego (od którego zależy długookresowy 
wzrost),

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model wzrostu 

R.M. Solowa – c.d.

 wyższe podatki osłabiają bodźce do 

akumulowania kapitału rzeczowego, ale nie 
osłabiają bodźców do poszukiwania 
efektywniejszych metod produkcji (a zatem nie 
mogą oddziaływać obniżająco na 
długookresowe tempo wzrostu),

 wyższa stopa podatkowa powoduje zwolnienie 

tempa wzrostu w krótkim okresie, ale w długim 
wraca ono do poziomu wyjściowego,

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model wzrostu 

R.M. Solowa – c.d.

 wzrost inwestycji przyspiesza wzrost w krótkim 

okresie, ale nie w długim,

 ze względu na założenie o malejących przychodach 

od kapitału, w miarę powiększania nakładów 
inwestycyjnych przychody od kapitału zmniejszają 
się, powodując zrównanie z jego kosztem,

 proces tworzenia kapitału podlega zahamowaniu, 

co powoduje, że produkcja w długim okresie nie 
będzie się z tego tytułu powiększać.

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model wzrostu 

R.M. Solowa – podsumowanie

 Dane empiryczne wskazują na dodatnią zależność 

między inwestycjami i długookresowym tempem 
wzrostu gospodarczego,

 słabością modelu jest założenie, że postęp 

techniczny dokonuje się w sposób wyrównany, 
wolny od fluktuacji,

 słabością modelu jest również przyjęcie pewnych 

mechanicznych i arbitralnych założeń dotyczących 
postępowania podmiotów gospodarczych (np. 
oszczędzanie tej samej części dochodów w czasie),

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Model wzrostu 

R.M. Solowa – case Polska

-3

-2

-1

0

1

2

3

4

5

6

7

92

93

94

95

96

97

98

99

'00

'01

'02

Wkład pracy we wzrost
Wkład kapitału we wzrost
TFP
Wzrost PKB

[%]

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

PKB 

w roku 2002 w mld $

0

2 000

4 000

6 000

8 000

10 000

12 000

U

S

A

Ja

po

ni

a

N

ie

m

cy

U

K

F

ra

nc

ja

W

ło

ch

y

H

is

zp

an

ia

R

os

ja

S

zw

aj

ca

ria

S

zw

ec

ja

A

us

tr

ia

N

or

w

eg

ia

D

an

ia

P

ol

sk

a

T

ur

cj

a

P

or

tu

ga

lia

C

ze

ch

y

W

ęg

ry

U

kr

ai

na

N

ig

er

ia

Ir

ak

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

PKB per capita 

w roku 2002 w $

0

5 000

10 000

15 000

20 000

25 000

30 000

35 000

40 000

45 000

50 000

N

or

w

eg

ia

S

zw

aj

ca

ria

D

an

ia

U

S

A

S

zw

ec

ja

Ja

po

ni

a

U

K

A

us

tr

ia

N

ie

m

cy

F

ra

nc

ja

W

ło

ch

y

H

is

zp

an

ia

P

or

tu

ga

lia

C

ze

ch

y

W

ęg

ry

P

ol

sk

a

T

ur

cj

a

R

os

ja

Ir

ak

U

kr

ai

na

N

ig

er

ia

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Tempo wzrostu spożycia 

prywatnego, inwestycji oraz 

PKB

 w latach 1990-2002 

Źródło: GUS, Przedsiębiorczość w Polsce. Raport. Czerwiec 2003..MGPiPS 

-20.0

-15.0

-10.0

-5.0

0.0

5.0

10.0

15.0

20.0

25.0

1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002

Produkt krajowy brutto (PKB)

Inwestycje brutto w środki trwałe

Spożycie z dochodów osobistych

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Czynniki wzrostu gospodarczego w 

Polsce 

(zmiany skumulowane od końca roku 1991 w %)

Źródło: GUS, Przedsiębiorczość w Polsce. Raport. Czerwiec 2003..MGPiPS 

-15.0

-10.0

-5.0

0.0

5.0

10.0

1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001

PKB

Społeczna produktywność pracy

TFP

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Stopy inwestycji na tle realnego wzrostu 

PKB 

i inwestycji w środki trwałe brutto 

w latach 1990-2002 (w %) 

-15,0

-10,0

-5,0

0,0

5,0

10,0

15,0

20,0

25,0

30,0

1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002

Stopa wzrostu PKB

Udział inwestycji brutto w środki trwałe w PKB

Udział akumulacji brutto w PKB

Stopa wzrostu inwestycji brutto w środki trwałe

Źródło: GUS, Przedsiębiorczość w Polsce. Raport. Czerwiec 2003..MGPiPS 

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Stopa bezrobocia 

zarejestrowanego 

na tle wzrostu PKB 

Źródło: GUS, Raport. Lipiec 2004r

6,3

12,2

14,3

16,4 16,0 14,9

13,2

10,3 10,4

13,1

15,0

17,4 18,1

20,0 18,9

-15

-10

-5

0

5

10

15

20

25

1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004

Stopa rejestrowanego bezrobocia
Stopa wzrostu PKB

  IX

Katedra Ekonomii i Zarządzania Gospodarką

Jak duże są korporacje 

międzynarodowe?

kontra gospodarki narodowe w roku 2000 (wg 

PKB)

9 

81

0

4 

76

5

0

200

400

600

800

1 000

1 200

1 400

1 600

1 800

2 000

S

ta

ny

 Z

je

dn

oc

zo

ne

Ja

po

ni

a

N

ie

m

cy

W

lk

a 

B

ry

ta

ni

a

F

ra

nc

ja

C

hi

ny

W

ło

ch

y

H

is

zp

an

ia

H

ol

an

di

a

F

ed

. R

os

yj

sk

a

S

zw

aj

ca

ria

P

ol

sk

a

G

ra

cj

a

P

or

tu

ga

lia

E

xx

on

M

ob

il

G

en

er

al

 M

ot

or

s

C

ze

ch

y

W

ęg

ry

F

or

d 

M

ot

or

D

ai

m

le

rC

hr

ys

le

r

T

oy

ot

a 

M

ot

or

R

um

un

ia

S

he

ll

U

kr

ai

na

S

ie

m

en

s

B

P

IB

M

V

ol

ks

w

ag

en

K

ub

a

S

on

y

S

ło

w

ac

ja