CHLORAMFENIKOL
• Łączy się z podjednostką 50S rybosomu
– uniemożliwia przyłączenie aminoacylo-tRNA, co
powoduje zablokowanie wydłużania łańcucha
polipeptydowego.
• Działa na Gram+ i Gram-, krętki, riketsje,
chlamydie, mycoplasmy,
Enterobacteriaceae, Gram- beztlenowce
• Wchłaniany z przewodu pokarmowego z
biodostępnością 90-100%, po podaniu i.m.
50%.
• Metabolizowany głównie w wątrobie.
Działania niepożądane i
wskazania
• Zaburzenia hematologiczne:
– typ pierwszy – retikulocytopenia, niedokrwistość,
leukopenia, trombocytopenia
– typ drugi – idiosynkrazja, niedokrwistość aplastyczna.
• Zespół szary – przedawkowanie chloramfenikolu
u noworodków – wzdęcie, wymioty, wiotkość
mięśniowa, sinica, zapaść naczyniowa.
• Ciężkie infekcje OUN, oporne na inne
antybiotyki, zwłaszcza spowodowane przez H
influenzae
STREPTOGRAMINY
• Chinupristyna (grupa B) i dalfopristyna
(grupa A) – preparat złożony (proporcje
wagowe 70:30)
• Łączą się z podjednostką 50S rybosomu
• Oporność typu MLS. Oporność na jedną z
nich powoduje, że działa
bakteriostatycznie.
• Inhibitor chromosomu P-450.
• Metabolizowane w wątrobie. Wydalane w
20%
Aktywność
przeciwbakteryjna
• Bakterie Gram (+), w tym gronkowiec
złocisty także MRSA, a także oporne
na erytromycynę, chinolony i
wankomycynę. Niektóre Clostridium,
Peptostreptococcus. Moraxella,
Mycoplasma pneumoniae, Legionella
pneumophila, Chlamydia pneumoniae
i Neisseria meningitidis i gonorrhoeae.
Działania niepożądane:
• Odczyn w miejscu podania
• nudności, biegunka, wymioty, czasem
rzekomobłoniaste zapalenie jelit
• wysypka
• bóle stawów, mięśni po zakończeniu leczenia
• Hamuje biotransformację leków
metabolizowanych przez cytochrom P-450
Wskazania:
• szpitalne zapalenie płuc
• zapalenie skóry i tkanek miękkich
• poważne zakażenia spowodowane przez
Enterobacter faecium oporny na wankomycynę
OKSAZOLIDYNONY
Mechanizm działania
• Hamowanie wczesnej syntezy białka
• Wiążą się z podjednostką 50S rybosomu
(kompetycyjnie z chloramfeniolem i
linkosamidami)
• Przypuszczalnie uniemożliwiają jej
połączenie z podjednostką 30S w kompleks
70S.
• Bakteriostatycznie.
• Nie hamują transpeptydazy.
• Nie dają krzyżowej oporności MLS.
• Aktywność przeciwbakteryjna: bakterie
Gram+, w tym MRSA i MRSE,
Clostridium, Peptostreptococcus,
Mycobacterium tuberculosis. Mniej
aktywne do Gram-
• Farmakokinetyka
– Linezolid w całości wchłaniany z przewodu
pokarmowego,
– w 50-70% metabolizowany w wątrobie
– w ok. 30% wydalany z moczem w postaci
niezmienionej. W niewydolności nerek
należy zmniejszyć dawkę.
Działania niepożądane
• przewód pokarmowy:
przebarwienie języka
• zapalenie mieszków włosowych
• jest słabym inhibitorem MAO i
zaleca się nie podawania
jednocześnie pokarmów
zawierających tyraminę.
Wskazania
• zapalenie płuc
• zakażenia skóry i tkanek miękkich
• zakażenia powodowane przez oporne
na wankomycynę szczepy
Enterococcus faecium
• gronkowcowe zapalenie jamy nosowej
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
POCHODNE
NITROFURANU
• Nitrofurantoina, furazolidon, nitrofural
(nitrofurazon), furazydyna,
nifuroksazyd.
• Mechanizm działania niejasny
– W postaci zredukowanej łączą się z
rybosomem, hamują syntezę niektórych
enzymów, zaburzają przemianę kwasu
pirogronowego.
– Mogą uszkadzać DNA.
Stosowane w zakażeniach
dróg moczowych
• Ok. 90% szczepów E. Coli wrażliwe na
nitrofurantoinę, Citrobacter, Staphylococcus
saprophyticus i paciorkowce grupy B.
• Biodostępność 80-90%
• Szybko rozkładana w tkankach
• Wydalana głównie przez nerki.
• Działania niepożądane: nudności, wymioty,
odczyny płucne, uszkodzenie wątroby,
neuropatie obwodowe, zaburzenia
hematologiczne
• Furazydyna ~ nitrofurantoina.
Stosowane w zakażeniach
przewodu pokarmowego
• Furazolidon działa na gronkowce, E. Coli,
Enterobacter, Vibrio, Salmonella, shigella,
Clostridium, Bacteroides, rzęsistek pochwowy i
Giardia Lamblia, również H. Pylori.
• Wchłania się z przewodu pokarmowego,
metabolizowany, stężenia w tkankach nie są duże.
• Działania niepożądane: nudności, wymioty, bóle
brzucha, biegunka, reakcje hematologiczne,
zaburzenia ośrodkowe
• Lamblioza, biegunka bakteryjna.
• Nifuroksazyd ~ furazolidon
POCHODNE
NITROIMIDAZOLU
• Mechanizm działania nie do końca jasny.
–
Wnikają do wnętrza komórki bakteryjnej, gdzie
ulegają redukcji przez nitroreduktazy do
reaktywnych, cytotoksycznych związków
pośrednich.
–
Uszkadzają DNA.
• Aktywność: beztlenowce Bacteroides i
Clostridium, Niektóre Gram- (E. Coli i P.
aeruginosa), H.pylori, Gardnerella vaginalis,
Trichomonas, Entamoeba hystolitica, Giardia
Lamblia, Enterocytozoon bieneusi, Septata
intestinalis, Encephalitozoon helleri.
Działania niepożądane
• metaliczny smak i suchość w
ustach, obłożony język, zapalenie
języka lub jamy ustnej
• nudności, wymioty
• wysypki
• zapalenie nerwów obwodowych,
parestezje, ataksja
• rakotwórcze? (neuroblastoma)
Interakcje
• reakcja disulfiramowa z alkoholem
(łagodny przebieg)
• hamuje metabolizm doustnych
leków przeciwkrzepliwych,
karbamazepiny, fluorouracylu.
Wskazania
• infekcje beztlenowcami (zakażenia pooperacyjne,
posocznica, bakteriemia, zapalenie otrzewnej, ropień
mózgu, zapalenie płuc, zapalenie szpiku kostnego,
zakażenie połogowe, zakażenie narządów miednicy
mniejszej,
rzekomobłoniaste zapalenie jelit
)
• choroba wrzodowa żołądka – H.pylori
• rzęsistkowica
• zapalenie pochwy Gardnerella
• Pełzakowica
• Lamblioza
• Ostre wrzodziejące zapalenie dziąseł
• Zakażenie owrzodzeń podudzi lub odleżyn
Fosfomycyna
• Nie do końca zbadany
• Hamowanie syntezy ściany
bakteryjnej
– Dezaktywuje enzym przekształcający
N-acetyloglukozaminę w kwas N-
acetylomuraminowy
– Bakteriobójczo
• Oporność niewielka
• Wydalana głównie z moczem
– Nie metabolizowana
• Działa na Gram+ i Gram-
• Niepowikłane zakażenia układu
moczowego u kobiet
• 3g jednorazowo
Kwas fusydowy
• Hamowanie syntezy białka – nie do
końca jasny mechanizm działania
• Budowa zbliżona do cefalosporyn
• Penicyliny antagonizują działanie
• Gram- są oporne
• Wchłaniany z przewodu pokarmowego
• Metabolizowany w wątrobie i
wydalany z żółcią
• Działania niepożądane:
– Hepatotoksyczność głównie po
podaniu i.v.
– Nudności, wymioty, brak łaknienia
– leukopenia, trombocytopenia
– Wysypki
– Zapalenie żyły po podaniu i.v.
• Interakcje:
– Z atorwastatyną – zwiększenie
stężenia obu leków
• Wskazania:
– Infekcje gronkowcowe o różnej
lokalizacji
Ketolidy
• Podobne do makrolidów
– Wyższa aktywność przeciwbakteryjna
• Działają na podjednostkę 50S
rybosomu
• Telitromycyna
– Metabolizowana w wątrobie
– Nie wydłuża odstępu QT
Mupirocyna
• Zaburza syntezę białka
– Hamowanie wbudowywanie
izoleucyny do łańcucha peptydowego
• Działa na Gram+
• Oporność enzymatyczna
• Wysoka oporność
• Kremy i maści