Zespoły bólowe
Zespoły bólowe
odbytnicy i odbytu
odbytnicy i odbytu
Adam Dziki
II Klinika Chirurgiczna WAM w Łodzi
Zespoły bólowe
Zespoły bólowe
odbytnicy i odbytu
odbytnicy i odbytu
Adam Dziki
II Klinika Chirurgiczna WAM w Łodzi
Zespoły bólowe
Zespoły bólowe
odbytnicy i odbytu
odbytnicy i odbytu
Dolegliwości występują u ponad 14%
Dolegliwości występują u ponad 14%
populacji
populacji
Wiek chorych : 10 - 60 r.ż.
Wiek chorych : 10 - 60 r.ż.
Najwięcej przypadków między 20 a 45
Najwięcej przypadków między 20 a 45
r.ż.
r.ż.
Ponad dwukrotnie częściej u kobiet
Ponad dwukrotnie częściej u kobiet
Przyczyny zespołów bólowych
odbytu i odbytnicy
nowotworowe
nowotworowe
organiczne
organiczne
mechaniczne
mechaniczne
ortopedyczne
ortopedyczne
neurologiczne
neurologiczne
Przyczyny zespołów bólowych odbytu
1. Choroby nowotworowe
guzy niezłośliwe: nerwów, mięśni, kości;
guzy niezłośliwe: nerwów, mięśni, kości;
guzy złośliwe (zarówno pierwotne jak i
guzy złośliwe (zarówno pierwotne jak i
nawrotowe): odbytnicy, gruczołu krokowego,
nawrotowe): odbytnicy, gruczołu krokowego,
macicy, jajnika, pęcherza moczowego, nerwów,
macicy, jajnika, pęcherza moczowego, nerwów,
mięśni i kości tej okolicy;
mięśni i kości tej okolicy;
przerzuty nowotworowe np. raka żołądka;
przerzuty nowotworowe np. raka żołądka;
Przyczyny zespołów bólowych odbytu
2. Przyczyny organiczne
(głównie choroby zapalne miednicy i anorectum)
ropień kryptowy
ropień kryptowy
przetoka
przetoka
okołoodbytnicza
okołoodbytnicza
choroba Crohna
choroba Crohna
wrzodziejące zapalenie
wrzodziejące zapalenie
jelita grubego
jelita grubego
zapalenie popromienne
zapalenie popromienne
infekcyjne zapalenie
infekcyjne zapalenie
odbytu
odbytu
zapalenie gruczołu
zapalenie gruczołu
krokowego
krokowego
zapalenie macicy
zapalenie macicy
ropień jajowodu
ropień jajowodu
endometrioza
endometrioza
ciąża pozamaciczna
ciąża pozamaciczna
zapalenie wyrostka
zapalenie wyrostka
robaczkowego
robaczkowego
Przyczyny zespołów bólowych odbytu
3. Przyczyny mechaniczne
niecałkowite wypadanie odbytu
niecałkowite wypadanie odbytu
skręcenie jajnika
skręcenie jajnika
szczelina odbytu
szczelina odbytu
przebyte operacje w obrębie
przebyte operacje w obrębie
miednicy
miednicy
Przyczyny zespołów bólowych odbytu
4. Przyczyny ortopedyczne
uraz kości guzicznej
uraz kości guzicznej
zmiany w rdzeniu na skutek
zmiany w rdzeniu na skutek
zwyrodnienia odcinka L-S
zwyrodnienia odcinka L-S
kręgosłupa
kręgosłupa
guzy wywodzące się z kości
guzy wywodzące się z kości
Przyczyny zespołów bólowych odbytu
5. Przyczyny neurologiczne
stwardnienie rozsiane
stwardnienie rozsiane
zwyrodniające zapalenie
zwyrodniające zapalenie
nerwów obwodowych
nerwów obwodowych
Samoistne zespoły bólowe
odbytnicy i odbytu
1.
Zespół dźwigaczy odbytu
Zespół dźwigaczy odbytu
(levator syndrome)
(levator syndrome)
2.
2.
Kokcygodynia
Kokcygodynia
(coccygodyny)
(coccygodyny)
3.
3.
Napadowy ból odbytu
Napadowy ból odbytu
(proctalgia fugax)
(proctalgia fugax)
Kokcygodynia
(coccygodyny)
Zespół bólowy występujący w okolicy
Zespół bólowy występujący w okolicy
kości ogonowej, w pozycji stojącej
kości ogonowej, w pozycji stojącej
lub siedzącej, o przewlekłym
lub siedzącej, o przewlekłym
charakterze. Często skojarzony z rwą
charakterze. Często skojarzony z rwą
kulszową.
kulszową.
prawdziwa
prawdziwa
rzekoma
rzekoma
Kokcygodynia
Kokcygodynia
ból pochodzi ze
ból pochodzi ze
stawu krzyżowo -
stawu krzyżowo -
biodrowego
biodrowego
inne źródło bólu
inne źródło bólu
taki sam obraz kliniczny
taki sam obraz kliniczny
Kokcygodynia
jako manifestacja kliniczna schorzeń o różnej
patogenezie
pourazowa
pourazowa
-
-
także uraz porodowy
także uraz porodowy
samoistna
samoistna
-
-
choroba
choroba
psychosomatyczna
psychosomatyczna
organiczna
organiczna
-
-
torbiele rdzenia kręgowego
torbiele rdzenia kręgowego
lub jego opony w odcinku
lub jego opony w odcinku
krzyżowym
krzyżowym
Kokcygodynia
Rozpoznanie
Badanie przedmiotowe
Badanie przedmiotowe
kość ogonowa bolesna przy ucisku i
kość ogonowa bolesna przy ucisku i
poruszaniu
poruszaniu
Badania dodatkowe
Badania dodatkowe
rtg w pozycji siedzącej i leżącej na boku
rtg w pozycji siedzącej i leżącej na boku
dyskografia ogonowa
dyskografia ogonowa
tomografia komputerowa
tomografia komputerowa
rezonans magnetyczny
rezonans magnetyczny
Kokcygodynia
Rozpoznanie
Badanie przedmiotowe
Badanie przedmiotowe
kość ogonowa bolesna przy
kość ogonowa bolesna przy
ucisku
ucisku
i poruszaniu
i poruszaniu
Kokcygodynia
Rozpoznanie
Badania dodatkowe
Badania dodatkowe
rtg w pozycji siedzącej i leżącej na boku
rtg w pozycji siedzącej i leżącej na boku
(nadmierna ruchomość lub nadwichnięcia kręgów
(nadmierna ruchomość lub nadwichnięcia kręgów
ogonowych widoczne w pozycji siedzącej)
ogonowych widoczne w pozycji siedzącej)
dyskografia ogonowa
dyskografia ogonowa
(badanie dynamiczne ujawniające uszkodzenia
(badanie dynamiczne ujawniające uszkodzenia
dysków międzykręgowych)
dysków międzykręgowych)
tomografia komputerowa
tomografia komputerowa
rezonans magnetyczny
rezonans magnetyczny
Kokcygodynia
Leczenie zachowawcze
leżenie
leżenie
fizykoterapia
fizykoterapia
(ćwiczenia, masaże)
(ćwiczenia, masaże)
kąpiele jodowo-solankowe
kąpiele jodowo-solankowe
czopki przeciwbólowe
czopki przeciwbólowe
blokady okolicy kości krzyżowej i ogonowej
blokady okolicy kości krzyżowej i ogonowej
(nowokainą, kenalogiem, hydrocortyzonem)
(nowokainą, kenalogiem, hydrocortyzonem)
akupunktura
akupunktura
Terapia 3-4 dni, następnie 3-dniowa przerwa
Terapia 3-4 dni, następnie 3-dniowa przerwa
Kokcygodynia
Leczenie chirurgiczne
Coccygectomy
Coccygectomy
(całkowite lub częściowe wycięcie kości
(całkowite lub częściowe wycięcie kości
ogonowej)
ogonowej)
Obecnie zaleca się wycięcie
Obecnie zaleca się wycięcie
całkowite z wyłuszczeniem stawu
całkowite z wyłuszczeniem stawu
krzyżowo-ogonowego
krzyżowo-ogonowego
Zespół dźwigaczy
odbytu
(levator syndrome)
Objawia się bólem, dużym napięciem i
Objawia się bólem, dużym napięciem i
uczuciem
dyskomfortu
w
okolicy
uczuciem
dyskomfortu
w
okolicy
odbytu, krzyża i kości guzicznej.
odbytu, krzyża i kości guzicznej.
Dolegliwości
mają
charakter
Dolegliwości
mają
charakter
przewlekły, nasilają się w pozycji
przewlekły, nasilają się w pozycji
siedzącej. Mogą współistnieć zaparcia i
siedzącej. Mogą współistnieć zaparcia i
funkcjonalne nietrzymanie stolca.
funkcjonalne nietrzymanie stolca.
Zespół dźwigaczy odbytu
Patogeneza
Przyczyną jest skurcz mięśni dźwigaczy o
Przyczyną jest skurcz mięśni dźwigaczy o
nieznanej etiologii (stres?)
nieznanej etiologii (stres?)
Rozpoznanie
Rozpoznanie stawia się na podstawie
Rozpoznanie stawia się na podstawie
stwierdzenia napięcia i skurczu spastycznego
stwierdzenia napięcia i skurczu spastycznego
odpowiednich mięśni w badaniu
odpowiednich mięśni w badaniu
przedmiotowym
przedmiotowym
Badanie manometryczne
Badanie manometryczne
Zespół dźwigaczy odbytu
Leczenie
Z wyboru :
Z wyboru :
stymulacja elektrogalwaniczna mięśni
stymulacja elektrogalwaniczna mięśni
dźwigaczy prądem o wysokim napięciu
dźwigaczy prądem o wysokim napięciu
(EGS)
(EGS)
Wspomagająco :
Wspomagająco :
środki przeciwbólowe
środki przeciwbólowe
środki przeciwbiegunkowe
środki przeciwbiegunkowe
gimnastyka mięśni
gimnastyka mięśni
Zespół dźwigaczy odbytu
Leczenie
Inne metody leczenia :
Inne metody leczenia :
gorące kąpiele
gorące kąpiele
diatermie
diatermie
masaże
masaże
ostrzykiwanie mięśni dźwigaczy
ostrzykiwanie mięśni dźwigaczy
środkami
środkami
rozkurczającymi
rozkurczającymi
środki rozkurczające podawane ogólnie
środki rozkurczające podawane ogólnie
Napadowy ból odbytu
(proctalgia fugax)
ataki nagłego, ostrego bólu w okolicy odbytu
ataki nagłego, ostrego bólu w okolicy odbytu
czas trwania od kilku sekund do kilku minut
czas trwania od kilku sekund do kilku minut
częściej w nocy
częściej w nocy
przerwy między atakami nieregularne
przerwy między atakami nieregularne
(od kilku godzin do kilku miesięcy)
(od kilku godzin do kilku miesięcy)
na ogół bez zaburzeń czynnościowych jelit
na ogół bez zaburzeń czynnościowych jelit
Napadowy ból odbytu
Patogeneza
bezpośrednią przyczyną bólu może
bezpośrednią przyczyną bólu może
być napadowa hiperkineza odbytu
być napadowa hiperkineza odbytu
lub
lub
dysfunkcja zwieracza wewnętrznego
dysfunkcja zwieracza wewnętrznego
etiologia pozostaje nieznana
etiologia pozostaje nieznana
czynnikiem uspasabiającym jest stres
czynnikiem uspasabiającym jest stres
Napadowy ból odbytu
Patogeneza
w grupie pacjentów z zaparciami
w grupie pacjentów z zaparciami
występuje przerost zwieracza
występuje przerost zwieracza
wewnętrznego
wewnętrznego
miopatia dziedziczona autosomalnie
miopatia dziedziczona autosomalnie
dominująco
dominująco
histopatologicznie stwierdza się
histopatologicznie stwierdza się
nieprawidłowy układ włókien i
nieprawidłowy układ włókien i
wakuole we włóknach
wakuole we włóknach
Napadowy ból odbytu
Rozpoznanie
charakterystyczny wywiad
charakterystyczny wywiad
brak odchyleń w badaniu przedmiotowym
brak odchyleń w badaniu przedmiotowym
manometrycznie :
manometrycznie :
bez zmian
bez zmian
u chorych z przerostem zwieracza
u chorych z przerostem zwieracza
wewnętrznego wzrasta ciśnienie
wewnętrznego wzrasta ciśnienie
spoczynkowe
spoczynkowe
Napadowy ból odbytu
Leczenie zachowawcze
leki stosowane ogólnie
leki stosowane ogólnie
blokery kanału wapniowego np. Nifedypina
blokery kanału wapniowego np. Nifedypina
nitraty
nitraty
inhalacje Salbutamolu -
inhalacje Salbutamolu -
skracają czas trwania
skracają czas trwania
ataku
ataku
ciepłe kąpiele
ciepłe kąpiele
próby stosowania Klonidyny (2x150mg)
próby stosowania Klonidyny (2x150mg)
blokada górnego zwoju podbrzusznego pod
blokada górnego zwoju podbrzusznego pod
kontrolą tomografii komputerowej
kontrolą tomografii komputerowej
Napadowy ból odbytu
Leczenie chirurgiczne
Dotyczy pacjentów z dziedzicznym
Dotyczy pacjentów z dziedzicznym
przerostem zwieracza
przerostem zwieracza
Wycięcie części włókien zwieracza
Wycięcie części włókien zwieracza
wewnętrznego
wewnętrznego