Badanie fizykalne brzucha

Badanie fizykalne

brzucha

Linie orientacyjne i okolice brzucha:

Nadbrzusze – okolica nadpępkowa i 2

podżebrowe

Śródbrzusze – okolica pępkowa, prawa i

lewa okolica brzucha

Podbrzusze – okolica łonowa, okolice

pachwinowe - prawa i lewa.

Badanie brzucha



1. Oglądanie



2. Obmacywanie – badanie dotykiem



3. Opukiwanie



4. Osłuchiwanie



Badanie wątroby, śledziony, żołądka, jelit,

wyrostka robaczkowego, trzustki.



Badanie odbytu i odbytnicy i przez odbytnicę



Guzy brzucha – umiejscowienie, ruchomość,

bolesność uciskowa spoistość, kształt, rozmiar.



Ilustracja – vide folie.

Na wejściu



Badanie przedmiotowe jest zwykle

opisywane jako oddzielna część badania

lekarskiego.



W rzeczywistości dobrze przeprowadzone

badanie należy rozpocząć od momentu

wejścia chorego do gabinetu.



Często wyniki tej obserwacji stwarzają

kontekst mającego się rozpocząć

wywiadu.



Na przykład:

przykłady



Czy pacjent wygląda na cierpiącego



Czy są widoczne zmiany na twarzy np..



Wytrzeszcz oczu w nadczynności tarczycy



Zażółcenie twardówek w żółtaczce



Czy jest wyniszczony czy otyły



Czy ma nienaturalnie duży obwód brzucha



W jaki sposób się porusza



Czy ma duszność lub zasinienie ust, nosa

Uwagi dla uczących się



Zarówno wywiad jak i badanie

przedmiotowe wymaga bardzo dużej

dociekliwości i dokładności, bowiem

wielokrotnie objawy stwierdzane w

badaniu przedmiotowym są zmianami

subtelnymi lub tylko jakościowymi

odchyleniami od stanu prawidłowego.



W nauce badania przedmiotowego nie

ma skrótów.



Tę umiejętność można zdobyć tylko

poprzez naukę i praktykę.

Uwaga – badanie

podmiotowe w schorzeniach

jamy brzusznej



Omówiono szczegółowo w wykładzie:



„

Dolegliwości ze strony układu

pokarmowego”



Oba wykłady składają się na całość

omawianego zagadnienia

Ostre choroby jamy

brzusznej



Ból



Brak łaknienia



Nudności



Gorączka



Wymioty



To objawy wskazujące na ostre procesy

zapalne toczące się w jamie brzusznej

Trzy rodzaje bólów

chucha



Trzewne



Somatyczne



Przeniesione - rzutowane

Ból trzewny - głęboki



Ból tępy – o trudnym do określenia

umiejscowieniu.



Zwykle w okolicy linii środkowej ciała.

Ból somotyczny

otrzewnowy



Ból ostry, o łatwiejszym do

określenia umiejscowieniu.



Pojawia się kiedy zmiany

patologiczne obejmują otrzewną i

krezkę

Ból przeniesiony -

rzutowany



Polega na odczuwaniu bodźców

sensorycznych w pewnej odległości od

miejsca ich powstawania



Np.. Ostre zapalenie pęcherzyka

żółciowego powoduje podrażnienie

przepony i pacjent odczuwa bóle w

okolicy łopatkowej.

Umiejscowienie bólu



Ważne – ustalenie miejsca powstania

bólu oraz czy ulega on

przemieszczeniu – taki stan ma

miejsce często przy ostrym zapaleniu

wyrostka robaczkowego.

Promieniowanie bólu



Np.. W kolce moczowodowej ból z

okolicy lędźwiowej promieniuje do

pachwiny



W kolce wątrobowej – ból pochodzący z

pęcherzyka żółciowego może

promieniować do barku prawego.

Charakter bólu



Zmiana charakteru bólu wskazuje na

postępujący proces patologiczny – np..



Przejście bólu kolkowego w ból stały w

ostrym zapaleniu wyrostka

robaczkowego świadczy o przejściu

procesu zapalnego z jelita na

otrzewną.

Badanie przedmiotowe



Ważne objawy to:



Bolesność i napięcie powłok



Zmiana charakteru perystaltyki jelit

Prawidłowe rozpoznanie



Zależy od:



Dokładności i staranności z jaka:



Zbiera się wywiad



Przeprowadza badanie

przedmiotowe

Wywiady



Określają kierunek poszukiwań a

badanie przedmiotowe dostarcza

rzeczowych danych, których

potwierdzeniem są:

wyniki badań laboratoryjnych

USG

badań radiologicznych

Początek bólów brzucha



Gdy wśród pełnego zdrowia, nagle

występuje obezwładniający ból, to

najbardziej prawdopodobnym

rozpoznaniem będzie albo



Przedziurawienie narządu trzewnego –

albo



Zaburzenia pochodzenia naczyniowego

Bóle o charakterze kolki



Kolka nerkowa i żółciowa



Mogą również pojawić się nagle, ale



Zazwyczaj nie powodują tak silnego i

skrajnie wyczerpującego bólu.

Gdy ból pojawia się nagle

– jest początkowo miernie

nasilony, a następnie

gwałtownie narasta



Trzeba brać pod uwagę:



Ostre zapalenie trzustki



Zakrzep naczyń krezkowych



Skręt jelita cienkiego

Stopniowe pojawianie się i

powolne narastanie bólu są

znamienne dla zapalenia lub

zakażenia otrzewnej



Często w ten sposób rozpoczyna się



zapalenie wyrostka robaczkowego lub



uchyłków

Rodzaj bólu

należy dokładnie określić



Ból rozdzierający, który nie ustępuje po

wstrzyknięciu leków narkotycznych,

wskazuje na proces naczyniowy np.



Rozległy zawał jelita - lub



Pęknięcie tętniaka brzusznego

Bardzo silny ból, lecz

ustępujący stopniowo

pod wpływem działania

leków



Jest bardziej typowy dla



ostrego zapalenia trzustki - lub



Zapalenia otrzewnej, któremu

towarzyszy zapalenie trzewi.

Przerywane bóle

kurczowe



Stwierdza się często przy nieżycie

żołądkowo-jelitowym.



Ból nawracający w regularnych

odstępach czasu, dając bezbólowe

przerwy – najbardziej prawdopodobnym

rozpoznaniem jest



Mechaniczna niedrożność i zatkanie

jelita cienkiego

Brak łaknienia, nudności i

wymioty



Często są wspólnymi objawami ostrych

chorób narządów jamy brzusznej.



Staranna analiza rodzaju tych objawów

może mieć duże znaczenie w uzyskaniu

prawidłowego rozpoznania.

Charakter wymiotów



Krwiste



Żółciowe



Fusowate



Kałowe

Biegunka - zaparcia



W większości przypadków ostrych, nagłych

chorób narządów jamy brzusznej ulegają

zmianie czynności jelit.



Różnorodność ich jest znaczna.



Jeżeli można z pewnością ustalić, że chory

nie oddaje gazów i nie miał wypróżnienia

przez 24-48 h to cierpi z powodu

niedrożności jelit.



Tym okolicznościom towarzyszyć będzie

wyraźnie wzdęcie lub utrzymujące się

wymiotyty

Zmiana rytmu

wypróżnień



Może wskazywać na poważne zmiany

patologiczne w obrębie jelita:



Rak



Choroby zapalne jelit

Biegunka



Jest klasycznym objawem nieżytu

żołądkowo-jelitowego, ale może

również być objawem dominującym w

zapaleniu wyrostka robaczkowego

położonego w miednicy.



Krwawa i powtarzająca się biegunka

wskazuje na owrzodzenie okrężnicy.



Krwawa biegunka bywa też objawem

niedokrwienia okrężnicy.

Gorączka i dreszcze



W większości ostrych chorób

chirurgicznych występuje

podwyższenie temperatury ciała.



Bardzo wysoka gorączka z objawami

otrzewnowymi u kobiety bez

uchwytnej ogólnej choroby układowej

jest charakterystyczna dla procesu

zapalnego w miednicy małej.

Badanie przedmiotowe

jamy brzusznej



Po dokonaniu oceny możliwości

rozpoznawczych na podstawie

zebranych wywiadów przystępujemy do

badania przedmiotowego.



Musi ono być pełne, ze szczególnym

uwzględnieniem brzucha.



Dokładne badanie jamy brzusznej ma

zasadnicze znaczenie zarówno dla

chirurga jak i internisty nie mówiąc o

ratowniku który pełni podwójną rolę.

Przygotowanie pacjenta



Dobre oświetlenie



Odsłonięcie powierzchni ciała od linii

brodawek sutkowych do kolan.



Dobrze jest mieć pod ręką np. koc,

koszulę, do okrycia pacjenta



Ułożenie pacjenta we właściwej,

wygodnej dla niego pozycji



Zachowanie intymności - parawan



Badanie oglądaniem



Ręce



Uważne obejrzenie rąk ma duże

znaczenie w badaniu jamy

brzusznej i może dać istotne

wskazówki, pomocne w

rozpoznaniu.

Zanotuj obecność



Drżeń grubofalistych (asterixis):



Mogą wskazywać na:



encefalopatię wątrobową



Retencję dwutlenku węgla



mocznicę

Objaw przewlekłej

choroby wątroby



Obejrzyj i zbadaj obie ręce, aby

stwierdzić czy występują:



Rumień dłoni



Białe zabarwienie paznokci

(leukonychia)



Pajączki skórne



Palce pałeczkowate

Niedokrwistość



Przy znacznej niedokrwistości

występuje



Bladość bruzd na skórze dłoni



Koilonychia – wygięcie płytki

paznokciowej w kształcie łyżki



Może to wskazywać na niedokrwistość

z niedoboru żelaza.

Oczy



Obejrzyj twardówki pod katem

żółtaczki



Przyjrzyj się dolnej powiece w

poszukiwaniu cech niedokrwistości

Twarz



Zwróć uwagę na nieprawidłowe

zabarwienie w okolicy ust



Zapalenie kątów ust



Występują w wielu chorobach

zwłaszcza w



Niedokrwistości z niedoboru żelaza



Zespół złego wchłaniania



Infekcjach jamy ustnej

Jama ustna



Przykry zapach z ust spowodowany:



Niedostateczną higieną



Infekcją



Foetor hepaticus



W mocznicy



W cukrzycy

Jama ustna – stany

zapalne



Pleśniawkowe zapalenie jamy ustnej –



Po antybiotykoterapii



W cukrzycy



Przy niedoborach odporności



Owrzodzenia



związane z chorobami zapalnymi jelit,



chemioterapią

Powiększenie węzłów

chłonnych

nadobojczykowych



Należy zwrócić szczególną uwagę na

lewą okolicę nadobojczykową-



Węzły chłonne Virchowa



Jest to objaw Troisiera



Obecność wyczuwalnego węzła

chłonnego nadobojczykowego strony

lewej z jednoczesnym występowaniem

raka żołądka i raka jajnika

Badanie brzucha

pamiętaj o kolejności;

oglądanie

badanie palpacyjne

opukiwanie

osłuchiwanie



Kształt brzucha, symetria,

nieprawidłowe tętnienie

5 czynników mogących

powodować powiększenie

brzucha



Otyłość – fat



Wodobrzusze – fluid – ascites



Zaparcia – faeces



Wzdęcia – flatus



Ciąża - fetus

Blizny



Cięcie skośne prawe – Kochera – pod prawym

łukiem żebrowym – cholecystectomia



Prawe podbrzusze – appendectomia



Lewa lub prawa okolica lędźwiowa –

nefrectomia



Nad więzadłem pachwinowym – operacja

przepukliny



W linii środkowej ciała – lub w okoli

nadłonowej (poprzeczne) - laparotomia

W bliznach i nie tylko



Torbiele – wywołane przez przetrwały

materiał do szycia



Przetoki



Poszerzone żyły



Podskórne wynaczynienia po bokach

tułowia (w ostrym zapaleniu trzustki)



Widoczna perystaltyka jelit –

spowodowana niedrożnością jelit

Zapytaj chorego



Czy może wskazać miejsce odczuwania

bólu – samoistne, przy kaszlu, jeśli tak

to w której okolicy



Czy towarzyszy temu ból – może to

wskazywać na podrażnienie otrzewnej



Zwróć uwagę na przepukliny:



Pachwinowa, udowa, pępkowa, w

bliźnie pooperacyjnej

Badanie dotykiem -

palpacyjne



Pamiętaj!!!



Badanie dotykiem by wniosło

informacje musi być



Delikatne



Należy w pierwszej kolejności badać te

okolice które wg wstępnego rozeznania

nie sprawia choremu bólu.

Trzy etapy badania

palpacyjnego jamy

brzusznej



Badanie powierzchowne



Badanie głębokie



Badanie dotykiem poszczególnych

narządów jamy brzusznej

Badanie powierzchowne



Rozpoczynamy jak najdalej od miejsca

w którym pacjent odczuwa ból.



Badamy systematyczne wszystkie

okolice brzucha.



Uwaga – wstęp – okolice slaid 1



Zapis stwierdzanych zmian z

uwzględnieniem wspomnianych okolic

Badanie powierzchowne

służy



Ujawnieniu miejsc o wzmożonej

bolesności lub



Obronie mięśniowej



Pozyskanie zaufania pacjenta i

nawiązaniu kontaktu

Badanie dotykiem

głębokim



Należy uprzedzić pacjenta, że siła

ucisku się zwiększy



Zastosuj nieco bardziej energiczny

ucisk i staraj się wyczuć ewentualne

opory patologiczne lub guzy.



Przyporządkuj je do określonych okolic

topograficznych



Jeśli stwierdzisz jakieś zmiany zawsze

staraj się je dokładnie opisać

Badanie dotykiem

narządów jamy brzusznej



Wątroba



Śledziona



Nerki



Aorta brzuszna

Wskazania do wykonania

ultrasografii jamy brzusznej



Bóle brzucha o ostrym i przewlekłym

charakterze



Powiększenie obwodu jamy brzusznej



Urazy jamy brzusznej



Żółtaczka



Krwawienie z:



Przewodu pokarmowego



Układu moczowego



Dróg rodnych

USG cd.



Utrudnienie w oddawaniu moczu i

stolca



Wymioty



Biegunki



Zakażenia układu moczowego



Utrata wagi ciała



Anemia



Utrzymująca się podwyższona ciepłota

ciała o niejasnej etiologii



Podwyższone OB

USG.CD



Zaburzenia miesiączkowania



Przedwczesne i opóźnione dojrzewanie

płciowe



Ciąża – prawidłowa i patologiczna, w

tym ocena śmierci płodu i niektóre

wady rozwojowe płodu



Bezpłodność



Inne – celem wyjaśnienia

nieprawidłowych wyników klinicznego

badania jamy brzusznej czy badań

dodatkowych.

Miejsce laparoskopii we

współczesnym

postępowaniu

diagnostycznym

Document Outline