Nadmierne owłosienie
Dr Wacław Pawliszyn
Małopolska Wyższa Szkoła Zawodowa w
Krakowie
Nadmierne owłosienie
Dr Wacław Pawliszyn
Małopolska Wyższa Szkoła Zawodowa w
Krakowie
Nadmierne owłosienie
ze starych rycin
Ilustracje pochodzą z książki
dr Jenny Springer „Lekarz
ratujący zdrowie” wydanej w
Katowicach ponad 80 lat temu
Nadmierne
owłosienie
U przyczyny
tego stanu
rzeczy często
stoją defekty
genetyczne,
czasem
ujawniające
się bardzo
późno
Nadmierne
owłosienie
Przyczyną bywa też pozostanie owłosienia
płodowego (lanugo) i przekształcenie go
potem we włos dojrzały
Nadmierne owłosienie
wiadomości wstępne
Pod pojęciem
nadmiernego owłosienia
(hypertrichosis)
rozumiemy porost włosów
grubszych, dłuższych i występujących
obficiej
, niż normalnie u ludzi danej płci,
rasy i wieku
Ze względów czysto estetycznych problem
znacznie częściej postrzegany jest
u kobiet
Nadmierne owłosienie prawie zawsze
występuje u kobiet
białych
, znacznie
rzadziej u kobiet czarnych, u kobiet rasy
żółtej jest rzadkością
Nadmierne owłosienie
problem kosmetyczno-
estetyczny
O nadmiernym
przyroście włosów
u kobiety mówimy
wówczas, gdy
pojawia się ono
w
miejscach
dla niej
nietypowych
.
Zlokalizowany
jest natomiast
w
miejscach
typowych dla
mężczyzn
.
Nadmierne owłosienie
problem kosmetyczno-
estetyczny
Najczęściej są to takie okolice ciała jak
twarz, ramiona, klatka piersiowa.
Nadmierne owłosienie
podstawowy podział
kliniczny
Nadmierne owłosienie (hypertrichosis) może
występować jako:
Uogólnione (hypetrichosis generazizata)
Ograniczone (hypertrichosis localizata)
Nadmierne owłosienie uogólnione może
być:
Wrodzone (congenita)
Nabyte (acquisita)
Nadmierne owłosienie ograniczone może
być:
Wrodzone (congenita)
Nabyte (acquisita)
Nadmierne owłosienie
ograniczone wrodzone
Może występować jako
wada samoistna
Może być związane z innymi
wadami
rozwojowymi
(na przykład z wadami
kręgosłupa)
Najczęstsza lokalizacja:
Na plecach między łopatkami
W okolicy krzyżowo – lędźwiowej
U mężczyzn
często występuje
dziedzicznie
w lokalizacjach:
Nasada nosa lub koniec nosa
Małżowiny uszne
Grzbiet palców
Nadmierne owłosienie
ograniczone nabyte
Zwykle towarzyszy:
Zaburzeniom hormonalnym
Cukrzycy typu II
Zespołowi niedoboru pożywienia
Przewlekłym stanom zapalnym i urazom
Chorobom mózgu i przysadki mózgowej
Długotrwałemu przekrwieniu (także
stanom zastoinowym)
Miejscom repigmentacji i zmianom
skórnym
Działaniom niektórych leków
Nadmierne owłosienie
ograniczone nabyte:
Najczęstsza lokalizacja u kobiet:
Warga górna i broda
Policzki w części bocznej
Ramiona i przedramiona
Okolica mostkowa
Okolica krzyżowo – lędźwiowa
Sutki
Okolica odbytu
Uda i podudzia
Grzbietowa powierzchnia palców
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Pod pojęciem
hirsutyzmu
rozumiemy
nadmierne ograniczone owłosienie kobiet
pochodzenia
hormonalnego
(androgennego)
, czasami z towarzyszącymi
cechami
maskulinizacji
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Często obserwujemy zmiany nadnerczowego
pochodzenia (przerost kory nadnerczy, guzy
nadnerczy, zespół Cushinga) i jajnikowego
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Często też występuje hirsutyzm jako
efekt zażywania niektórych leków
Czasami pseudohermafrodytyzm
Często podłoże
genetyczne
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Przyczyną najczęściej jest podwyższony
poziom androgenów (męskich
hormonów)
Krańcowo nasilone działanie androgenów
na organizm kobiety powoduje zespół
objawów zwanych wirylizacją
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Wirylizm to choroba polegająca na
ujawnianiu się wtórnych cech męskich u
kobiet lub u chłopców przed pokwitaniem.
Typowe objawy:
męskie owłosienie twarzy, tułowia i części
płciowych
przerost łechtaczki
atletyczna budowa ciała
sutki w stadium zaniku
silny rozwój mięśni szkieletowych
zwiększony poziom 17-ketosterydów w
moczu
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Czasami hirsutyzm pojawia się po
długotrwałym podawaniu leków (głównie
sterydów)
Poziom androgenów we krwi może być
prawidłowy, natomiast obserwuje się
nadmierną reakcję mieszków włosowych
na androgeny
Lokalizacja owłosienia:
Owłosienie
typu męskiego
na twarzy,
tułowiu i na kończynach
Owłosienie
typu żeńskiego
na głowie
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Typowy hirsutyzm
Kobieta, 39 lat
Zwraca uwagę
owłosienie na
brzuchu, odach i
podudziach
Utrzymany układ
owłosienia
płciowego typu
żeńskiego
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Hirsutyzm
Wiek 18 lat
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Hirsutyzm
Wiek: 18 lat
Włos dojrzały,
lokalizacja
typowa dla
owłosienia typu
męskiego
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Hirsutyzm
Wiek 48
lat
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Metody fizyczne usuwania włosa są takie
same, jak w przypadku zbędnego owłosienia
Dodatkowo czasem stosuje się wspomaganie
farmakologiczne:
Antyandregeny
przeciwdziałające
hormonom męskim powodują, że wzrost
włosa jest
wolniejszy
, włos jest
cieńszy
i
mniej
widoczny
. Poprawa jest widoczna po 6
– 12 miesiącach, cały okres leczenia wynosi
kilka lat
Spironolacton
(50 – 200 mg dziennie)
zmniejsza nadmierny wzrost włosów
Nadmierne owłosienie
hirsutyzm
Dodatkowo czasem stosuje się wspomaganie
farmakologiczne (ciąg dalszy):
Doustne środki antykoncepcyjne
, szczególnie
Diane 35, również działające antyandrogenicznie.
Tego typu postępowanie powinno być dodatkowo
skonsultowane z ginekologiem. Diane 35 czasem
łączy się ze spironolactonem lub cyproteronem
Cyproterone
(50 – 200 mg przez 10 dni każdego
cyklu) , zwłaszcza w połączeniu z pigułka
antykoncepcyjną jest bardzo skuteczną metodą
leczenia hirsutyzmu (ubocznie:
wzrost wagi,
depresje, utrata libida)
Nadmierne owłosienie
zbędne owłosienie
Pod pojęciem tym rozumiemy
nadmiar
włosów w miejscach, które kobieta
wolałaby mieć nieowłosione
Zwyczaj są to:
twarz, przedramiona,
nogi, brzuch, pachwiny i piersi
Najczęstsze przyczyny zbędnego
owłosienia, to:
wpływy hormonalne,
ciąża, menopauza, zaburzenia czynności
jajników, czynniki genetyczne, starzenie
się, czasami też niektóre leki
Nadmierne owłosienie
zbędne owłosienie
Metody czasowego usuwania zbędnych
włosów:
Rozjaśnianie
Golenie
Ścieranie
Depilacja chemiczna
Woskowanie
Wyskubywanie
Każda z tych metod ma swoje zalety i wady
Metody stałego usuwania owłosienia:
Elektroliza
Diatermokoagulacja
Depilacja laserowa
Nadmierne owłosienie
rozjaśnianie
Największą zaletą jest
prostota metody
Rozjaśnianie powoduje przesuszenie i
czasowe osłabienie włosa, czasami
wykruszającego się
Pozwala w łatwy sposób
ukryć
niepożądane
owłosienie
Przydatne na większych obszarach skóry
Polega na utlenianiu melaniny (włosy
ciemniejsze) lub feomelaniny (włosy
jaśniejsze) do związków bezbarwnych
Zwykle stosuje się: Rp.: Perhydroli 10,0 –
30,0, Ammoni hydroxydati 5,0, Aq.dest ad
100,0
Utleniacz
może uczulać
Nadmierne owłosienie
rozjaśnianie
Główne przeciwwskazania do
rozjaśniania włosów:
Zakażenia skóry
Rany i pęcherze na skórze
Świeże oparzenia
Znamiona i brodawki
Skóra wrażliwa
Skóra dojrzała
Skóra sucha
Nadmierne owłosienie
golenie
Jest to usuwanie włosa
na poziomie skóry
Daje nieprzyjemny,
szczeciniasty odrost
włosa
Musi być często powtarzane
Przy wykształceniu klasycznego zarostu
męskiego czasami istnieje konieczność
golenia nawet dwa razy dziennie
Może się zdarzyć, ze po stałym goleniu włosy
stają się
grubsze i mocniejsze
(ale nie ma co
to tego żadnej pewności)
Przy ciemnych grubych włosach mogą być
widoczne „cienie włosa” poniżej miejsca
zgolenia
Nadmierne owłosienie
wyskubywanie
Dotyczy raczej pojedynczych włosów
Często używany jako metoda usuwanie
pojedynczo wyrastających włosów obok okolicy
porośniętej włosami lub do
korygowania
kształtu
brwi
Odrost nowego włosa zawsze jest
przedłużony
Często zdarza się, że odrastający włos jest
słabszy
Nie powinno stosować się tej metody do
włosków w nosie – istnieje duża możliwość
infekcji i duża bolesność zabiegu
Obserwowano przypadki wrastającego włosa
lub zmiany jego struktury
Nadmierne owłosienie
ścieranie
Usuwanie włosa
ruchami okrężnymi
na
poziomie skóry
Ścieranie nie osłabia włosa – odrost jest
normalny, ale nie tak szczeciniasty, jak po
goleniu
Metoda bardzo przydatna do usuwania
włosów z większych powierzchni,
szczególnie z nóg
Może być stosowana jako metoda
uzupełniająca, pomiędzy jednym a drugim
woskowaniem lub goleniem
Nie stosować na skórze twarzy, ramion i w
okolicy pachwin
Nadmierne owłosienie
epilady
Mechaniczne usuwanie włosa przez
podciągnięcie i ucięcie
Dzięki takiemu postępowaniu odrost
włosa jest znacznie opóźniony
Wymaga ciągłego powtarzania zabiegu
Metoda bardzo bezpieczna, do
przeprowadzania bezpośrednio w domu
przez same zainteresowane
Niezwykle popularna na całym świecie
Nadmierne owłosienie
depilacja chemiczna
Najczęściej używa się
śmietanek
depilacyjmych
(lub kremów depilacyjnych)
Zaletą metody jest jej całkowita
bezbolesność i możliwość
przeprowadzenia depilacji w każdych
warunkach
Ładny efekt utrzymuje się najwyżej przez
kilka dni
Mogą wystąpić objawy
podrażnienia skóry
,
szczególnie u osób wrażliwych. Należy
bardzo
uważać
na oczy!
Prostota i niski koszt metody
Może uczulać
Depilacja chemiczna
Chemiczne środki do depilacji działają
na włosy poprzez uszkadzanie wiązań
dwusiarczkowych
Ponieważ łodyga włosa jest bogatsza
niż naskórek w aminokwasy
zawierające siarkę doprowadza to do
oddzielenia się włosa od mieszka
włosowego
Nadmierne owłosienie
woskowanie
Popularna, od dawna używana metoda,
łatwa do wykonania
Szybka i możliwa do wykonania w
warunkach domowych
Usuwa włosy
z mieszka,
ale
nie uszkadza
korzenia włosa
Usunięcie włosów ma tylko charakter
czasowy
Istnieje kilka odmian woskowania
Część zabiegów można bezpiecznie
wykonywać w domu
woskowanie
Zabiegi te polegają na nakładaniu na
skórę owłosioną płynnego wosku lub
półpłynnego zimnego wosku , który po
zestaleniu odrywa się szybkim ruchem w
stronę przeciwną do kierunku wzrostu
włosów
woskowanie
Jednak warunkiem skuteczności tej
metody jest odpowiednia długość
włosów.
Stosując tę metodę uważać należy, by
nie poparzyć skory zbyt gorącym
woskiem
Dostępne zimne woski są równie
skuteczne, jednak są one droższe i nie
mogą być używane powtórnie
Skuteczność tych zabiegów jest lepsza
niż wcześniej opisane metody a efekt
utrzymuje się przez około 4-6 tygodni
Nadmierne owłosienie
elektroliza
Metoda usuwania owłosienia na stałe,
wymaga nabrania wprawy i pewnego
treningu, znana od ponad 100 lat
Metalowy próbnik wsuwa się (nie
wkłuwa) do mieszka włosowego, stanowi
on elektrodę, a
przepływający prąd
niszczy obszar brodawki
włosa
Nadmierne owłosienie
elektroliza
Czasami zabieg może być bolesny, a przy
konieczności usunięcia większej ilości
włosów również nużący dla pacjenta
Konieczność powtórzenia zabiegu
stwierdzano w 7 do 10% przypadków
W dużej mierze powodzenie zależy od
umiejętności wykonującego zabieg
elektroliza
Przepływający pomiędzy elektrodą i skórą prę
uszkadza naczynia brodawki, powodując powstanie
mikroblizny w okolicy opuszki mieszka włosowego
W ten sposób uszkodzone włosy są łatwo usuwane
pęsetą
W metodzie elektrolizy wykorzystuje się prąd stały
o niskim napięciu i natężeniu, który przepływając
przez tkankę wywołuje reakcję chemiczną, w
wyniku której dochodzi do wytworzenia
wodorotlenków i uszkodzenia opuszki mieszka
włosowego
Zabieg ten jest jednak bardzo czasochłonny, gdyż
do usunięcia jednego włosa potrzeba ok. 1 minuty
termoliza
Technika elektrokoagulacji(diatermii)
wykorzystuje prąd zmienny o wysokiej
częstotliwości i niskim napięciu
Prąd o takiej charakterystyce
wywołuje znaczny miejscowy wzrost
temperatury, niszcząc strukturę
opuszki mieszka włosowego
Stąd właśnie zabieg ten określa się
czasem mianem termolizy
Nadmierne owłosienie
microliza
Połączenie typowej elektrolizy prądami o niskim
napięciu z bioaktywnym żelem z ekstraktami
roślinnymi i z olejkami aromatoterapeutycznymi
Jednorazowo usuwa się około 30 – 40%
owłosienia, zabieg powtarza się 3 – 4 razy w
odstępach około miesięcznych
Często nie likwiduje całkowicie zbędnego
owłosienia, ale porastający kolejny włos ma
wybitnie dystroficzny charakter
Zaburzenia hormonalne, stresy, nerwice bardzo
często obniżają założona skuteczność zabiegu
Zabieg jest bardzo mało bolesny
Mikroliza
Zabiegi te są prowadzone przy użyciu prądu o
niskim woltażu i natężeniu
Elektrodą jest nie jak w przypadku elektrolizy
igła, a specjalny żel rozprowadzany na
powierzchni skóry
Zabiegi są miernie bolesne a zastosowanie żelu
umożliwia szybkie wykonanie zabiegu na dużych
powierzchniach
Ze względu na brak fachowego piśmiennictwa o
skuteczności tej metody, trwałości jej efektów i
bezpieczeństwa stosowania należy ostrożnie
podchodzić do gwarancji udzielanych przez
producenta i zakłady kosmetyczne
Nadmierne owłosienie
fotoepilacja
Używa się lampy ksenonowej o niebieskozielonym
świetle, o czasie błysku około 3 milisekundy i mocy 9 –
10 J / cm
2
Sondę umieszcza się bezpośrednio ponad mieszkiem
włosowym
Energia świetlna (a dokładniej: energia cieplna)
trwałe uszkadza brodawkę włosa
Zabieg jest znacznie mniej bolesny, niż elektroliza
Metoda znana od roku 1969, pierwszy aparat
(Omicron) powstał w roku 1972, ostatnio używany jest
ThermaLight 2000, skonstruowany w USA w 1999
roku
Urządzenie nie zawsze usuwa włosy w sposób
jednoznacznie trwały
Nadmierne owłosienie
mikrofale
Promieniowanie mikrofalowe jest emitowane
przez niewielką ręczną lampę i wnikając w
głąb skóry powoduje
termiczne uszkodzenie
brodawki włosa
Istnieje poważne niebezpieczeństwo, że
metoda nie jest
wybiórcza
i promieniowanie
może uszkadzać inne komórki, leżące w
okolicy mieszka i brodawki włosa
Zaletą jest, że promieniowanie mikrofalowe
niszczy wszystkie włosy, bez względu na ich
kolor (także włosy siwe)
Brak jednoznacznych dowodów wskazujących
na wyższość tej metody nad innymi
Nadmierne owłosienie
światło pulsacyjne (IPL)
Stosuje się
światło niekoherentne
(czyli o pełnym
spektrum) wraz
z frakcją IR
, filtrowane następnie do
odpowiedniego zakresu fal, tak dobranych, aby
uszkodzić wyłącznie strukturę brodawki włosa,
bez
uszkodzenia sąsiadujących z włosem tkanek
Najlepsze rezultaty osiąga się u ludzi z ciemnymi
włosami, znacznie gorsze w przypadku włosów
rudych i blond. Słabo przydatny przy włosach
siwych
Metoda bardzo wygodna w przypadku konieczności
depilowania dużych powierzchni, jak tułów czy nogi
Może powodować lokalne przebarwienia skóry
światło pulsacyjne IPL
Ponieważ urządzenia emitujące ten rodzaj
światła wykorzystują różne długości fali
elektromagnetycznej uszkadza ono wybiórczo
mieszki włosowe nie absorbując się nadmiernie
w ciemnej skórze
W ostatnich latach do usuwania nadmiernego
owłosienia wykorzystuje się także metodę
fotodynamiczną z miejscowym stosowaniem ALA
(kwasu delta-aminolewulinowego)
Polega ona na naświetlaniu skóry posmarowanej
uprzednio żelem zawierającym ALA, który
wbudowuje się wybiórczo w mieszki włosowe.
Pod wpływem światła czerwonego ALA wytwarza
wolny tlen uszkadzając komórki macierzy włosa
Nadmierne owłosienie
depilacja laserowa
Metoda została omówiona
na wykładzie
laseroterapia
Wprowadza się wiązkę
światła laserowego (czyli
w pełni koherentnego
światła) o mocy około 10
J / cm
2
W ten sposób niszczy się
całkowicie cebulkę włosa
Wymaga kilku zabiegów
W większości słabo działa
na włosy siwe
Depilacja laserowa
Dzięki laserom możliwe stało się usuwanie
owłosienia z dużych powierzchni skóry, w krótszym
czasie i mniej boleśnie niż w przypadku elektrolizy
i diatermii
Rozwój techniki laserowej umożliwił
konstruowanie aparatów o wysokiej selektywności
i swoistości emitowanego światła
Tą metodą najefektywniej usuwa się włosy u osób z
jasną, nieopaloną skórą (I lub II fototypem) i z
ciemnymi włosami
U pacjentów z ciemniejszą skórą i jasnych włosach
zabiegi te nie dają już tak dobrych efektów, a
ponieważ skóra zawierająca dużo melaniny
intensywnie absorbuje energię wiązki laserowej, są
oni bardziej podatni na oparzenia w trakcie
zabiegu i wystąpienie przebarwień po laseroterapii
Depilacja laserowa
Wiązka laserowa jest dzięki odpowiedniej
długości fali absorbowana tylko przez ciemne
struktury włosa, powodując zjawisko
fototermolizy
Polega ona na tym że światło laserowe dociera
do wybranego mieszka włosowego, gdzie jest
absorbowane przez ziarna melaniny
Kumulująca się energia cieplna uszkadza nie
tylko samą melaninę, ale przenosi się także na
komórki rozrodcze włosa trwale je uszkadzając
Stosowane dodatkowo schłodzone żele lub
chłodzące końcówki zmniejszają ryzyko
uszkodzenia termicznego naskórka.
Nadmierne owłosienie
zakończenie
Pomimo całego szeregu
metod pozwalających na
redukcję niepożądanego
owłosienia, do dzisiaj nie
ma metody idealnej,
którą można zastosować
jednorazowo
Skuteczność nie została
jednoznacznie
udowodniona wobec
wszystkich metod
Reklamie nie należy
wierzyć do końca