Przykłady roli
Przykłady roli
biologicznej białek
biologicznej białek
Pielęgniarstwo, rok I, grupa I
Pielęgniarstwo, rok I, grupa I
Kamila Jaworska
Kamila Jaworska
Norbert Burzych
Norbert Burzych
Przykłady roli
Przykłady roli
biologicznej białek
biologicznej białek
Pielęgniarstwo, rok I, grupa I
Pielęgniarstwo, rok I, grupa I
Kamila Jaworska
Kamila Jaworska
Norbert Burzych
Norbert Burzych
Białka
Białka
►
Podstawowymi jednostkami
Podstawowymi jednostkami
strukturalnymi białek są aminokwasy
strukturalnymi białek są aminokwasy
►
Aminokwas jest zbudowany z :
Aminokwas jest zbudowany z :
grup karboksylowej
grup karboksylowej
grup aminowej
grup aminowej
atomu wodoru
atomu wodoru
grupy R- wiążącej się kowalencyjnie z
grupy R- wiążącej się kowalencyjnie z
atomem węgla określanym jako węgiel
atomem węgla określanym jako węgiel
alfa
alfa
Rola strukturalna
Rola strukturalna
Kolagen-
Kolagen-
to główne białko tkanki łącznej.
to główne białko tkanki łącznej.
•
Posiada ono bardzo wysoką odporność na
Posiada ono bardzo wysoką odporność na
rozciąganie i stanowi główny składnik ścięgien,
rozciąganie i stanowi główny składnik ścięgien,
kości
kości
•
Jest odpowiedzialny za elastyczność skóry.
Jest odpowiedzialny za elastyczność skóry.
•
Kolagen ma nietypowy skład aminokwasów.
Kolagen ma nietypowy skład aminokwasów.
•
Zawiera duże ilości glicyny i proliny oraz dwa
Zawiera duże ilości glicyny i proliny oraz dwa
aminokwasy nie pochodzące bezpośrednio z
aminokwasy nie pochodzące bezpośrednio z
translacji w rybosomach – hydroksyprolinę i
translacji w rybosomach – hydroksyprolinę i
hydroksylizynę, z czego tę pierwszą w dość dużych
hydroksylizynę, z czego tę pierwszą w dość dużych
ilościach.
ilościach.
•
Aminokwasy te są formowane z proliny i lizyny już
Aminokwasy te są formowane z proliny i lizyny już
w gotowym produkcie translacji w procesie
w gotowym produkcie translacji w procesie
enzymatycznym, która wymaga obecności witaminy
enzymatycznym, która wymaga obecności witaminy
C.
C.
Struktura jednostki
tropokolagenu - tzw. potrójna
helisa, złożona z trzech
łańcuchów polipetydowych.
Elastyna-
Elastyna-
białko strukturalne o budowie
białko strukturalne o budowie
fibrylarnej, należące do skleroprotein, które
fibrylarnej, należące do skleroprotein, które
występuje w tkance łącznej.
występuje w tkance łącznej.
•
Jest m.in. głównym składnikiem ścięgien,
Jest m.in. głównym składnikiem ścięgien,
więzadeł, tkanki płucnej oraz ścian
więzadeł, tkanki płucnej oraz ścian
większych naczyń krwionośnych,
większych naczyń krwionośnych,
zapewniając im sprężystość
zapewniając im sprężystość
•
Ze względu na obecność elastyny, tkanki w
Ze względu na obecność elastyny, tkanki w
nią obfitujące po rozciągnięciu lub
nią obfitujące po rozciągnięciu lub
ściśnięciu odzyskują swój pierwotny kształt
ściśnięciu odzyskują swój pierwotny kształt
i wielkość (np. skóra).
i wielkość (np. skóra).
•
Elastyna składa się z ok. 750 reszt
Elastyna składa się z ok. 750 reszt
aminokwasowych, z których (podobnie jak w
aminokwasowych, z których (podobnie jak w
kolagenie) znaczną zawartość stanowią prolina -
kolagenie) znaczną zawartość stanowią prolina -
13% i glicyna - 34%, jednak w odróżnieniu od
13% i glicyna - 34%, jednak w odróżnieniu od
kolagenu jest mało hydroksyproliny, a nie ma w
kolagenu jest mało hydroksyproliny, a nie ma w
ogóle hydroksylizyny.
ogóle hydroksylizyny.
•
Łańcuchy polipeptydowe elastyny łączą się ze
Łańcuchy polipeptydowe elastyny łączą się ze
sobą za pomocą wiązań pomiędzy resztami lizyny
sobą za pomocą wiązań pomiędzy resztami lizyny
(katalizuje oksydaza lizylowa) w sąsiadujących
(katalizuje oksydaza lizylowa) w sąsiadujących
cząsteczkach elastyny w elastyczną sieć.
cząsteczkach elastyny w elastyczną sieć.
•
Cząsteczki elastyny mają charakter hydrofobowy.
Cząsteczki elastyny mają charakter hydrofobowy.
►
Keratyna
Keratyna
- białko fibrylarne
- białko fibrylarne
(nierozpuszczalne
w
wodzie,
(nierozpuszczalne
w
wodzie,
cząsteczki
białka
tworzą
cząsteczki
białka
tworzą
włókna).
włókna).
►
W
komórkach
nabłonkowych
W
komórkach
nabłonkowych
człowieka
zidentyfikowano
człowieka
zidentyfikowano
dwadzieścia izoform cytokeratyn,
dwadzieścia izoform cytokeratyn,
natomiast w komórkach innych
natomiast w komórkach innych
ssaków
wykazano
około
ssaków
wykazano
około
dziesięciu izoform tzw. keratyn
dziesięciu izoform tzw. keratyn
twardych,
obecnych
w
twardych,
obecnych
w
wytworach
skóry:
piórach,
wytworach
skóry:
piórach,
wełnie, rogach, paznokciach i
wełnie, rogach, paznokciach i
innych.
innych.
►
Białka keratynowe cechują się
Białka keratynowe cechują się
wysoką
zawartością
wysoką
zawartością
aminokwasów
siarkowych:
aminokwasów
siarkowych:
cysteina (17%) metionina (0,5%).
cysteina (17%) metionina (0,5%).
Podjednostki keratyn zbudowane
Podjednostki keratyn zbudowane
są według wspólnego planu.
są według wspólnego planu.
►
Wyróżnia się w nich alfa-
Wyróżnia się w nich alfa-
helisową domenę centralną oraz
helisową domenę centralną oraz
globularne domeny N- i C-
globularne domeny N- i C-
terminalne.
terminalne.
►
Fibroina
Fibroina
to białko z grupy białek fibrylarnych.
to białko z grupy białek fibrylarnych.
Stanowi główny składnik budulcowy naturalnych
Stanowi główny składnik budulcowy naturalnych
włókien jedwabiu oraz pajęczyny. Fibroinę tworzą
włókien jedwabiu oraz pajęczyny. Fibroinę tworzą
łańcuchy zbudowane w przeważającej części z
łańcuchy zbudowane w przeważającej części z
takich aminokwasów jak: alanina, glicyna, seryna
takich aminokwasów jak: alanina, glicyna, seryna
i tyrozyna
i tyrozyna
Przykładowy fragment łańcucha fibryny
Gly-Ser-Gly-Ala-Gly-Ala
Rola katalityczna
Rola katalityczna
Prawie wszystkie reakcje zachodzące w
Prawie wszystkie reakcje zachodzące w
organizmach
żywych
zachodzą
przy
organizmach
żywych
zachodzą
przy
udziale
udziale
enzymów
enzymów
–
czyli
silnych
–
czyli
silnych
katalizatorów.
katalizatorów.
Ich działanie polega na zwiększeniu
Ich działanie polega na zwiększeniu
szybkości reakcji (zwykle zwiększają
szybkości reakcji (zwykle zwiększają
szybkość reakcji ok milion razy)
szybkość reakcji ok milion razy)
anhydraza
węglanowa
anhydraza
węglanowa
(dehydrataza
(dehydrataza
węglanowa)
węglanowa)
występująca w erytrocytach
występująca w erytrocytach
ssaków
ssaków
,
,
która katalizuje odwracalną reakcję
która katalizuje odwracalną reakcję
powstawania
jonu
wodorowęglanowego
powstawania
jonu
wodorowęglanowego
(HCO
(HCO
3
3
-
-
) z wody (H
) z wody (H
2
2
O) i dwutlenku węgla
O) i dwutlenku węgla
(CO
(CO
2
2
).
).
Działanie anhydrazy węglanowej jest jedną z
Działanie anhydrazy węglanowej jest jedną z
najszybszych reakcji enzymatycznych – w
najszybszych reakcji enzymatycznych – w
ciągu jednej sekundy cząsteczka tego
ciągu jednej sekundy cząsteczka tego
enzymu potrafi uwodnić
enzymu potrafi uwodnić
10
10
6
6
cząsteczek
cząsteczek
dwutlenku węgla.
dwutlenku węgla.
►
Liazy
Liazy
-katalizują reakcje przekształcenia
-katalizują reakcje przekształcenia
substratu , którym towarzyszy powstawanie
substratu , którym towarzyszy powstawanie
bądź zanik podwójnego wiązania
bądź zanik podwójnego wiązania
Rola transportująca
Rola transportująca
►
Hemoglobina
Hemoglobina
-przenosi ona tlen oraz dwutlenek
-przenosi ona tlen oraz dwutlenek
węgla
węgla
Znajduje się w krwinkach czerwonych.
Znajduje się w krwinkach czerwonych.
Każda podjednostka zawiera jako grupę niebiałkową
Każda podjednostka zawiera jako grupę niebiałkową
cząsteczkę hemu.
cząsteczkę hemu.
Cząsteczka hemu zawiera położony centralnie atom
Cząsteczka hemu zawiera położony centralnie atom
żelaza (Fe
żelaza (Fe
2+
2+
) umożliwiający jej wiązanie cząsteczek
) umożliwiający jej wiązanie cząsteczek
tlenu (O
tlenu (O
2
2
).
).
Jedna cząsteczka hemoglobiny może przyłączyć od
Jedna cząsteczka hemoglobiny może przyłączyć od
jednej do czterech cząsteczek tlenu, co powoduje
jednej do czterech cząsteczek tlenu, co powoduje
że hemoglobina może występować albo w stanie
że hemoglobina może występować albo w stanie
"odtlenowanym" (deoxyHb) lub w różnym stopniu
"odtlenowanym" (deoxyHb) lub w różnym stopniu
"utlenowania" (oxyHb).
"utlenowania" (oxyHb).
Hem nadaje białku (i krwi) czerwony kolor.
Hem nadaje białku (i krwi) czerwony kolor.
Transferyna
Transferyna
- białko regulujące stężenie jonów
- białko regulujące stężenie jonów
żelaza w osoczu krwi. Białko to transportuje
żelaza w osoczu krwi. Białko to transportuje
żelazo do większości komórek w organizmie.
żelazo do większości komórek w organizmie.
Jedna cząsteczka transferyny jest w stanie
Jedna cząsteczka transferyny jest w stanie
transportować jednocześnie dwa atomy żelaza.
transportować jednocześnie dwa atomy żelaza.
Struktura przestrzenna
transferyny. Czerwone punkty
oznaczają atomy żelaza.
Transferyna może ich wiązać, co
najwyżej dwa.
A
A
lbuminy
lbuminy
- transportują niektóre hormony, kwasy
- transportują niektóre hormony, kwasy
tłuszczowe, barwniki żółciowe, leków, wiązanie i
tłuszczowe, barwniki żółciowe, leków, wiązanie i
transport dwutlenku węgla oraz działanie
transport dwutlenku węgla oraz działanie
buforujące pH
buforujące pH
.
.
Ludzka albumina osocza krwi
Rola
Rola
magazynująca
magazynująca
►
Ferrytyna
Ferrytyna
– jest to białko, które
– jest to białko, które
magazynuje w wątrobie żelazo w
magazynuje w wątrobie żelazo w
nieszkodliwej formie jonów Fe
nieszkodliwej formie jonów Fe
2+
2+
Mioglobina
Mioglobina
- magazynuje tlen w mięśniach czerwonych
- magazynuje tlen w mięśniach czerwonych
(poprzecznie prążkowanych).
(poprzecznie prążkowanych).
►
Podczas
nadmiernego
wysiłku,
kiedy
ciśnienie
Podczas
nadmiernego
wysiłku,
kiedy
ciśnienie
cząsteczkowe tlenu spada w mięśniach do bardzo niskiej
cząsteczkowe tlenu spada w mięśniach do bardzo niskiej
wartości 5 mm Hg, mioglobina uwalnia zmagazynowane
wartości 5 mm Hg, mioglobina uwalnia zmagazynowane
cząsteczki O
cząsteczki O
2,
2,
jest silnie upakowaną, w przybliżeniu kulistą
jest silnie upakowaną, w przybliżeniu kulistą
cząsteczką. Około 75% jej łańcucha występuje w formie
cząsteczką. Około 75% jej łańcucha występuje w formie
ośmiu prawoskrętnych helis
ośmiu prawoskrętnych helis
α
α
o długości 7 - 20
o długości 7 - 20
aminokwasów.
aminokwasów.
►
Grupę prostetyczną mioglobiny stanowi hem, w którego
Grupę prostetyczną mioglobiny stanowi hem, w którego
centrum znajduje się związane żelazo w formie jonu Fe
centrum znajduje się związane żelazo w formie jonu Fe
2+
2+
.
.
Cząsteczka
mioglobiny.
Różne kolory
oznaczają
poszczególne
helisy alfa
budujące
pojedynczą
cząsteczkę
mioglobiny
Rola wiązania wody
Rola wiązania wody
►
Hydrofilny charakter większości białek
Hydrofilny charakter większości białek
sprawia, że są one podstawowym
sprawia, że są one podstawowym
czynnikiem wiążącym wodę w organizmie
czynnikiem wiążącym wodę w organizmie
►
Regulują rozmieszczenie wody pomiędzy
Regulują rozmieszczenie wody pomiędzy
osoczem krwi krążącej i przestrzenią
osoczem krwi krążącej i przestrzenią
pozanaczyniową oraz wnętrzem komórek i
pozanaczyniową oraz wnętrzem komórek i
przestrzenią pozakomórkową
przestrzenią pozakomórkową
Rola ruchu
Rola ruchu
uporządkowanego
uporządkowanego
Białka są głównym składnikiem mięśni.
Białka są głównym składnikiem mięśni.
Przesunięcie się względem siebie dwóch
Przesunięcie się względem siebie dwóch
włókien mięśniowych prowadzi do skurczu
włókien mięśniowych prowadzi do skurczu
mięśnia. W skali mikroskopowej białka
mięśnia. W skali mikroskopowej białka
odpowiadają za ruchy uporządkowane
odpowiadają za ruchy uporządkowane
(rezultaty działania białkowych układów
(rezultaty działania białkowych układów
kurczliwych) takie jak na przykład:
kurczliwych) takie jak na przykład:
Przemieszczanie
się
chromosomów
Przemieszczanie
się
chromosomów
podczas mitozy
podczas mitozy
Przykładem białek odpowiadających za
Przykładem białek odpowiadających za
ruchy
uporządkowane
mięśni
mogą
ruchy
uporządkowane
mięśni
mogą
być:aktyna i miozyna.
być:aktyna i miozyna.
Aktyna
Aktyna
- białko wchodzące w skład kurczliwych
- białko wchodzące w skład kurczliwych
filamentów aktynowych, stanowiących obok
filamentów aktynowych, stanowiących obok
mikrotubul i filamentów pośrednich cytoszkielet
mikrotubul i filamentów pośrednich cytoszkielet
komórki eukariotycznej. Aktyna występuje w
komórki eukariotycznej. Aktyna występuje w
dwóch postaciach: globularnej (
dwóch postaciach: globularnej (
aktyna G)
aktyna G)
i
i
fibrylarnej (
fibrylarnej (
aktyna F
aktyna F
).
).
Cząsteczka G-aktyny zawiera miejsca przyłączania
Cząsteczka G-aktyny zawiera miejsca przyłączania
miozyny.
miozyny.
Stanowi ok. 25% białek mięśnia.
Stanowi ok. 25% białek mięśnia.
Miozyna
Miozyna
- białko wchodzące w skład kurczliwych włókien
- białko wchodzące w skład kurczliwych włókien
grubych w komórkach, zwłaszcza w mięśniach. Bierze
grubych w komórkach, zwłaszcza w mięśniach. Bierze
udział w konstrukcji sarkomeru składającego się z włókien
udział w konstrukcji sarkomeru składającego się z włókien
cienkich (zawierających aktynę), grubych i elastyny.
cienkich (zawierających aktynę), grubych i elastyny.
Podobne białkowe włókna biorą też udział w procesie
Podobne białkowe włókna biorą też udział w procesie
kariokinezy, separując chromosomy przyczepione do
kariokinezy, separując chromosomy przyczepione do
telomerów w kierunku centromerów. Miozyna jest złożona
telomerów w kierunku centromerów. Miozyna jest złożona
z dwóch łańcuchów polipeptydowych.
z dwóch łańcuchów polipeptydowych.
Rola ochronna
Rola ochronna
Immunoglobuliny
Immunoglobuliny
-Białka wpływają na zdolność
-Białka wpływają na zdolność
organizmu do obrony przed intruzami (bakterie,
organizmu do obrony przed intruzami (bakterie,
wirusy, grzyby, alergeny i inne substancje obce).
wirusy, grzyby, alergeny i inne substancje obce).
Wyłapują one nieproszonych gości, łączą się z nimi i w
Wyłapują one nieproszonych gości, łączą się z nimi i w
ten sposób chronią nas przed różnymi chorobami.
ten sposób chronią nas przed różnymi chorobami.
Budowa przeciwciał wszystkich klas jest podobna. Są to
Budowa przeciwciał wszystkich klas jest podobna. Są to
białkowe cząsteczki o kształcie zbliżonym do litery
białkowe cząsteczki o kształcie zbliżonym do litery
"Y", złożone z czterech łańcuchów peptydowych.
"Y", złożone z czterech łańcuchów peptydowych.
Dwa z tych łańcuchów, określane mianem łańcuchów
Dwa z tych łańcuchów, określane mianem łańcuchów
ciężkich
ciężkich
(H, od ang. Heavy )są dłuższe i związane ze sobą
(H, od ang. Heavy )są dłuższe i związane ze sobą
wiązaniami
dwusiarczkowymi.
Pozostałe
dwa
wiązaniami
dwusiarczkowymi.
Pozostałe
dwa
łańcuchy, nazywane lekkimi (L, od ang. Light )są
łańcuchy, nazywane lekkimi (L, od ang. Light )są
związane z łańcuchami ciężkimi również za pomocą
związane z łańcuchami ciężkimi również za pomocą
mostków dwusiarczkowych.
mostków dwusiarczkowych.
Obydwa łańcuchy ciężkie w danej cząsteczce są
Obydwa łańcuchy ciężkie w danej cząsteczce są
identyczne, podobnie jest z łańcuchami lekkimi.
identyczne, podobnie jest z łańcuchami lekkimi.
Region,
w
którym
występują
wiązania
Region,
w
którym
występują
wiązania
dwusiarczkowe pomiędzy H nazywamy regionem
dwusiarczkowe pomiędzy H nazywamy regionem
zawiasowym, gdyż warunkuje on tzw. zmienność
zawiasowym, gdyż warunkuje on tzw. zmienność
segmentalną, czyli możliwość rozchylania się
segmentalną, czyli możliwość rozchylania się
ramion przeciwciała.
ramion przeciwciała.
Schemat przeciwciała:
1. fragment wiążący antygen
niebieskie – łańcuchy ciężkie
żółte – łańcuchy lekkie
ciemnoniebieskie/żółte – regiony
zmienne
jasnoniebieskie/żółte – regiony stałe
szare – mostki dwusiarczkowe
Interferony-
Interferony-
to białka wytwarzane i uwalniane
to białka wytwarzane i uwalniane
przez komórki ciała, jako odpowiedź na obecność
przez komórki ciała, jako odpowiedź na obecność
patogenów wewnątrz organizmu.
patogenów wewnątrz organizmu.
Fibryna
Fibryna
- białko proste, wytrącające się z osocza
- białko proste, wytrącające się z osocza
krwi podczas procesu krzepnięcia krwi. Tworzy
krwi podczas procesu krzepnięcia krwi. Tworzy
rusztowanie skrzepu krwi. Powstaje z
rusztowanie skrzepu krwi. Powstaje z
fibrynogenu w wyniku działania trombiny
fibrynogenu w wyniku działania trombiny
Rola wytwarzania i
Rola wytwarzania i
przekazywania impulsów
przekazywania impulsów
nerwowych
nerwowych
Rodopsyna-
Rodopsyna-
nazywana
też
purpurą
wzrokową.
nazywana
też
purpurą
wzrokową.
To
To
światłoczuły barwnik występujący w narządzie wzroku
światłoczuły barwnik występujący w narządzie wzroku
(dokładniej w siatkówce) głowonogów, stawonogów i
(dokładniej w siatkówce) głowonogów, stawonogów i
kręgowców. Rodopsyna składa się z białka opsyny, które
kręgowców. Rodopsyna składa się z białka opsyny, które
wiązaniem kowalencyjnym łączy się z kofaktorem 11-cis
wiązaniem kowalencyjnym łączy się z kofaktorem 11-cis
retinalem (retinenem), który pełni rolę chromoforu (części
retinalem (retinenem), który pełni rolę chromoforu (części
lub motywu strukturalnego cząsteczki odpowiedzialnego za
lub motywu strukturalnego cząsteczki odpowiedzialnego za
jej barwę). Pod wpływem światła docierającego do
jej barwę). Pod wpływem światła docierającego do
znajdującej się w pręcikach rodopsyny (wystarczy 1 foton)
znajdującej się w pręcikach rodopsyny (wystarczy 1 foton)
dochodzi do izomeryzacji formy 11-cis retinalu w drugi
dochodzi do izomeryzacji formy 11-cis retinalu w drugi
izomer – formę all-trans. Rodopsyna jest białkiem
izomer – formę all-trans. Rodopsyna jest białkiem
transbłonowym złożonym z 7 helikalnych łańcuchów i
transbłonowym złożonym z 7 helikalnych łańcuchów i
zmiana konformacyjna rodopsyny, powoduje aktywację
zmiana konformacyjna rodopsyny, powoduje aktywację
związanego z nią białka G, transducyny, a następnie
związanego z nią białka G, transducyny, a następnie
inicjację sygnału komórkowego.
inicjację sygnału komórkowego.
Rola
Rola
hormonalna
hormonalna
►
Insulina i glukagon
Insulina i glukagon
- główne regulatory przemian
- główne regulatory przemian
węglowodanowych
węglowodanowych
Insulina
Insulina
– to anaboliczny hormon peptydowy o działaniu
– to anaboliczny hormon peptydowy o działaniu
ogólnoustrojowym, odgrywający zasadniczą rolę przede
ogólnoustrojowym, odgrywający zasadniczą rolę przede
wszystkim w metabolizmie węglowodanów, lecz także
wszystkim w metabolizmie węglowodanów, lecz także
białek i tłuszczów. Składa się z 2 łańcuchów
białek i tłuszczów. Składa się z 2 łańcuchów
polipeptydowych A i B połączonych ze sobą dwoma
polipeptydowych A i B połączonych ze sobą dwoma
mostkami disiarczkowymi: łańcuch A zawiera 21, a
mostkami disiarczkowymi: łańcuch A zawiera 21, a
łańcuch B - 30 aminokwasów. Insulina produkowana
łańcuch B - 30 aminokwasów. Insulina produkowana
jest przez komórki β (komórki beta) wysp trzustki
jest przez komórki β (komórki beta) wysp trzustki
(wyspy Langerhansa). Najważniejszym bodźcem do
(wyspy Langerhansa). Najważniejszym bodźcem do
produkcji insuliny jest poposiłkowe zwiększenie
produkcji insuliny jest poposiłkowe zwiększenie
stężenia glukozy we krwi. Dzięki zwiększeniu
stężenia glukozy we krwi. Dzięki zwiększeniu
wytwarzania insuliny i jej wpływowi na komórki
wytwarzania insuliny i jej wpływowi na komórki
efektorowe (miocyty, adipocyty, hepatocyty) zwiększa
efektorowe (miocyty, adipocyty, hepatocyty) zwiększa
się transport glukozy do wnętrza komórek, co obniża
się transport glukozy do wnętrza komórek, co obniża
poziom glukozy we krwi. Działanie insuliny podlega
poziom glukozy we krwi. Działanie insuliny podlega
homeostatycznej
kontroli
licznych
mechanizmów,
homeostatycznej
kontroli
licznych
mechanizmów,
głównie hormonalnych. Wpływa między innymi na
głównie hormonalnych. Wpływa między innymi na
czynność jajników.
czynność jajników.
Glukagon
Glukagon
- jest polipeptydowym hormonem wytwarzanym
- jest polipeptydowym hormonem wytwarzanym
przez komórki A (α) wysp trzustkowych.
przez komórki A (α) wysp trzustkowych.
Hormon ten ma znaczenie w gospodarce węglowodanowej;
Hormon ten ma znaczenie w gospodarce węglowodanowej;
wykazuje działanie antagonistyczne w stosunku do insuliny,
wykazuje działanie antagonistyczne w stosunku do insuliny,
które przede wszystkim objawia się zwiększeniem stężenia
które przede wszystkim objawia się zwiększeniem stężenia
glukozy we krwi. Wzmaga on procesy glukoneogenezy i
glukozy we krwi. Wzmaga on procesy glukoneogenezy i
glikogenolizy
oraz
utleniania
kwasów
tłuszczowych.
glikogenolizy
oraz
utleniania
kwasów
tłuszczowych.
Cząsteczka glukagonu zbudowana jest z 29 aminokwasów.
Cząsteczka glukagonu zbudowana jest z 29 aminokwasów.
Glukagon wydzielony przez wysepki trzustkowe dostaje się do
Glukagon wydzielony przez wysepki trzustkowe dostaje się do
wątroby przez żyłę wrotną i tam prawie całkowicie jest
wątroby przez żyłę wrotną i tam prawie całkowicie jest
pochłaniany, a do krwi krążenia ogólnego przedostaje się
pochłaniany, a do krwi krążenia ogólnego przedostaje się
tylko jego niewielka ilość.
tylko jego niewielka ilość.
W stanie głodu zwiększa się wydzielanie glukagonu, co
W stanie głodu zwiększa się wydzielanie glukagonu, co
powoduje zachowanie prawidłowego stężenia glukozy we
powoduje zachowanie prawidłowego stężenia glukozy we
krwi, co jest niezwykle ważne dla zachowania właściwego
krwi, co jest niezwykle ważne dla zachowania właściwego
funkcjonowania mózgu.
funkcjonowania mózgu.
Glukagon i insulina należą do podstawowych regulatorów
Glukagon i insulina należą do podstawowych regulatorów
przemian węglowodanowych w organizmie, wpływają na
przemian węglowodanowych w organizmie, wpływają na
aktywny transport przez błonę komórkową i biosyntezę
aktywny transport przez błonę komórkową i biosyntezę
białek i tłuszczów w komórkach.
białek i tłuszczów w komórkach.
►
Hormon wzrostu
Hormon wzrostu
- pobudzanie wzrostu
- pobudzanie wzrostu
masy ciała i wzrost
masy ciała i wzrost
Regulacja
Regulacja
genowa
genowa
►
Histony-
Histony-
udział w organizacji nici DNA
udział w organizacji nici DNA
(H2A, H2B, H3 i H4 –rdzeń nukleosomu, H1
(H2A, H2B, H3 i H4 –rdzeń nukleosomu, H1
- łącznikowy
- łącznikowy
)
)
Bibliografia
Bibliografia
►
E.Bańkowski, Bichemia podręcznik dla
E.Bańkowski, Bichemia podręcznik dla
studentów uczelni medycznych wyd II,
studentów uczelni medycznych wyd II,
wyd Elsevier Urban &Partner,2008
wyd Elsevier Urban &Partner,2008
►
L. Stryer,Biochemia, wyd PWN 2003
L. Stryer,Biochemia, wyd PWN 2003