ENDOSKOPIA

 PRZEWODU 

POKARMOWEGO 

Bydgoszcz 
2000

Dariusz Bujalski

SPRZĘT 

ENDOSKOPOWY 

rodzaje

• gastroskop

• duodenoskop

• sigmoidoskop

• kolonoskop

• cholangioskop

diagnostyczny

operacyjny

SPRZĘT 

ENDOSKOPOWY 

charakterystyka

• średnica wziernika od 

5,5 - 13 mm

• kanały:

– robocze
– woda
– gaz
– ssanie

SPRZĘT ENDOSKOPOWY 

charakterystyka

• ruchomość końcówki wziernika

• rozwartość kąta widzenia

• rodzaj optyki (osiowa, skośna)

WSKAZANIA DO 

ENDOSKOPII

• podejrzenie patologii 

(klinika, RTG)

• krwawienie

• ciała obce

PRZECIWSKAZANIA

 DO ENDOSKOPII

• oparzenia 

• zaburzenia krzepnięcia

• perforacja przewodu pokarmowego

• brak współpracy ze strony chorego

POWIKŁANIA PO 

ENDOSKOPII

• 0,013% - znieczulenie miejscowe
• 0,06% - perforacje przewodu 

pokarmowego /uchyłki, ch. zapalne 
i nowotworowe/

• śmiertelność - 0 - 0,005%

sprzęt

endoskopi
sta

RODZAJE ENDOSKOPII

• diagnostyczna

• zabiegowa

ENDOSKOPIA 

DIAGNOSTYCZNA

• ocena makroskopowa  +  zapis

• pobranie materiału do 

badania 

ENDOSKOPIA 

DIAGNOSTYCZNA

lokalizacja

• przełyk
• żołądek
• XII-ca
• drogi żółciowe
• drogi trzustkowe
• jelito grube
• jelito cienkie ?

ENDOSKOPIA 

ZABIEGOWA

procedury

• tamowanie krwawienia z przewodu 

pokarmowego

• polipektomia
• sfinkterotomia
• usuwanie ciał obcych
• usuwanie złogów z dróg żółciowych
• protezowanie (dr.żółciowe, przełyk, 

wpust)

• gastrostomia

PRZEŁYK

• długość – 20 cm

– od linii zębów do wpustu – 40 cm

• trzy przewężenia

• nabłonek wielowarstwowy płaski

DIAGNOSTYKA 

PRZEŁYKU

• uchyłki przełyku

• e tractione
• e pulsione

• kurcz wpustu
• nowotwory łagodne i złośliwe
• zapalenie i owrzodzenia przełyku 

(zarzucanie)

• poparzenia
• przełyk Barreta
• żylaki przełyku

UCHYŁKI PRZEŁYKU

KURCZ WPUSTU

ŻYLAKI PRZEŁYKU

podział wq Paluszkiewicza

Stopie

ń

Przebie

g

Obwód

Zabarwie

nie

Błona 

śluzow

a

Widocz

ne

Wysoko

ść

I

pojedync

ze, o 

krętym 

lub 

prostym 

przebieg

u

pojedync

ze

różowe

gruba

wyraźniej 

podczas 

ucisku

okolica 

wpustu

II

kolumny 

o krętym 

przebieg

u

zajmują 

częściow

o obwód

różowo - 

sine

miejsco

wo 

ścieńcza

ła

stale

do 1/3 

dolnej 

przełyku

III

układ 

kolumn 

zatarty

zajmują 

cały 

obwód

sine

ścieńcza

ła

stale

do 

połowy 

przełyku

DIAGNOSTYKA ŻOŁĄDKA 

I DWUNASTNICY

• wrzody żołądka i dwunastnicy
• zapalenie żołądka i dwunastnicy
• nowotwory łagodne i złośliwe 

żołądka

• zespół Mallory’ego i Weissa
• żylaki żołądka

NOWOTWORY ZŁOŚLIWE 

ŻOŁĄDKA

Podział wq 
Brodmanna

Typ I

Typ II

Typ III

Typ IV

rak

ECPW

• zaklinowanie złogu 
• guz brodawki Vatera
• diagnostyka trzustki
• hemobilia

ECPW - anatomia

fałd 
poprzeczny

brodawka 
Vatera

PŻW

przewód 
trzustkowy
PŻW 
śródściennie

Fałd 
podłuźny

Cholangiopankreatografia

wsteczna

• diagostykaRTG
• pobranie wycinka 
• nacięcie brodawki
• usunięcie złogów
• założenie protezy

JELITO GRUBE

DIAGNOSTYKA JELITA 

GRUBEGO

• polipy
• nowotwory złośliwe
• uchyłki
• choroby niezakaźne

KRWAWIENIA Z 

PRZEWODU 

POKARMOWEGO

G Ó R N Y   O D C I N E K

8 0 %

D O L N Y   O D C I N E K

2 0 %

K R W A W I E N I A   Z   P R Z E W O D U   P O K A R M O W G O

KRWAWIENIA Z  

GÓRNEGO ODCINKA 

PRZEWODU 

POKARMOWEGO

• choroba wrzodowa - 50 -75%
• nieżyt krwotoczny - 10 -20 %
• żylaki przełyku - 3 -10%
• z. Mallory- Weissa - 3 -%
• nowotwory żołądka - 2 -5%

KLASYFIKACJA  

FORRESTA

• 1a - tryskający wypływ krwi
• 1b - sączące krwawienie
• 2a - widoczne naczynie bez 

krwawienia

• 2b - świeży skrzep
• 2c - zmiana pokryta hematyną
• 3 - zmiana bez cech krwawienia

KRWAWIENIA Z  

DOLNEGO ODCINKA 

PRZEWODU 

POKARMOWEGO

• uchyłkowatość jelita
• angiodysplazja
• proces 

nowotworowy

• polipy
• choroba zapalna 

jelita

• uchyłek Meckela
• wgłobienie jelita

Dorośli

Dzieci

KRWAWIENIA Z 

DOLNEGO ODCINKA 

PRZEWODU 

POKARMOWEGO

0

10

20

30

40

1. Kw

nowotwory

zm.naczyniowe

ch.uchyłkowa

nierozpoznane

inne

• w 74% udało się 

ustalić miejsce 
krwawienia:

- 20 - 30% 

malformacje 
naczyniowe

- 17 – 20 % ch. 

uchyłkowa

- 11% 

nowotwory 
jelita 
grubego

METODY 

ENDOSKOPOWEGO 

TAMOWANIA 

KRWAWIENIA

 Metody termiczne

•niekontaktowe 

•fotokoagulacja laserowa

– laser Nd-Yag –  
– podczerwień  -  wysoka cena, 

skomplikowana obsługa

– Argon – światło niebiesko-

zielone -   bezpieczna i prosta

METODY ENDOSKOPOWEGO 

TAMOWANIA KRWAWIENIA

 

Metody termiczne

– Kontaktowe :
– Elektrokoagulacja

- monopolarna
- multipolarna
- eletrohydrotermiczna 

multipolarna

- mikrofalowa

METODY ENDOSKOPOWEGO 

TAMOWANIA KRWAWIENIA

 

Metody nietermiczne

– .

injekcje:

- Epinephryna 1:10000 – 10-

20 ml

- Polidocanol
- Alkohol absolutny - 0,1 – 

0,2 ml /max-1 –2ml/

WSKAZANIA DO 

DORAŹNAEGO 

ZABIEGU 

OPERACYJNEGO

• Krwawienie tętnicze, które nie 

może być leczone endoskopowo

• nieskuteczne zabiegi 

endoskopowe

• brak źródła krwawienia u 

chorego po przetoczeniu 6 j. 
krwi

WSKAZANIA DO 

WCZESNEGO ZABIEGU 

OPERACYJNEGO

• Krwawienie  Forrest 1a, 2a.
• Wysokie ryzyko krwawienia
• więcej niż jedno źródło 

krwawienia?

POLIPEKTOMIA 

ENDOSKOPOWA

• po uzyskaniu wyniku badania 

hist. pat.+ polip uszypułowany do 
20 mm średnicy

• każdy polip 

– pewny wynik badania hist.pat. 
– doszczętność onkologiczna = 85 -90%
– powikłania podobne

POLIPEKTOMIA 

ENDOSKOPOWA

1024

 

98%  

polipektomia   

   

endoskopowa

2%  

zabieg 

operacyj

ny

Powikłania     /
0,53%/

GASTROSTOMIA

• Wskazania

– przetoka „karmiąca” zaburzenia 

połykania bez zaburzeń drożności 
przewodu pokarmowego

– przetoka „odbarczjąca”