Porządki 

architektoniczne

 

 

Porządek 

dorycki

• ciężkie, ‘męskie’ 

proporcje

• surowość i 

monumentalność

• ścisła zależność 

wszystkich 
elementów 
architektonicznyc
h

 

 

Kolumna dorycka

• trzon i głowica – brak bazy
• początkowo niska i krępa, z 

czasem stawała się wyższa i 

smuklejsza

• trzon przeważnie składał się z kilku 

bębnów, łączonych bez zaprawy

• entasis
• głowica: echinus (poduszka) i 

abakus (nakrywka)

• brak ornamentyki rzeźbiarskiej 

głowicy

• kolumny były lekko nachylone ku 

środkowi budowli

 

 

Architraw (epistyl)

• wsparty 

bezpośrednio na 
kolumnach

• gładki, nie 

dekorowany

 

 

Fryz tryglifowo-metopowy

• tryglify – 

rozmieszczone na osi 
kolumn i na osi 
międzykolumnowej

• skrajne tryglify 

mieściły się dokładnie 
na końcach fryzu

• metopa – kwadratowa, 

tło barwione na 
czerwona, zdobiona 
rzeźbą figuralną

 

 

Geison (gzyms wieńczący)

składa się z wąskich 

płyt

o prostokątnym
przekroju, częściowo
wychodzących poza 

lico

fryzu – ochrona przed
deszczem

 

 

Strop podcieniowy

• strop kasetonowy
• bogato barwiony 

z przewagą 
czerwieni i złota

 

 

Szczyt (fronton, 

przyczółek)

•

zwieńczenie obydwu frontów

•

tympanon – wewnętrzne pole trójkątne, zdobione 

rzeźbą figuralną

•

akroterion – zdobienia boków i wierzchołka frontonu w 

formie ornamentów palmetowych lub postaci 

figuralnych (gryfów)

 

 

Partenon (Akropol, Ateny)

 

 

Tezejon (agora ateńska)

 

 

Świątynia Zeusa w Olimpii

 

 

Porządek joński

• lekkie, smukłe, ‘kobiece’ 

proporcje

• duża ozdobność
• samodzielność, swobodne 

traktowanie szczegółów

 

 

Kolumna jońska

• baza, trzon i głowica
• idealnie pionowa
• trzon smukły, nieznaczna 

entasis, zbudowany z 
bębnów

• kanelowanie
• baza: wałek, żłobek i 

plinta

 

 

Głowica 

jońska

• echinus z jońskim 

klimationem 
(jajownikiem), 
poniżej astragal

• dekoracyjne woluty 

(ślimacznice)

• abakus wygięty, 

zdobiony 
klimationem

 

 

Belkowanie

• architraw podzielony 

na trzy pionowe pasy

• fryz gładki, zwykle 

zdobiony rzeźbą 
figuralną

• bogatsza forma 

gzymsu w Azji 
Mniejszej

 

 

Erechtejon (Akropol, 

Ateny)

 

 

Świątynia Nike Apteros 

(Akropol, Ateny)

 

 

Świątynia Ateny w Priene

 

 

Porządek 

koryncki

• wzbogacenia 

porządku 
jońskiego

• rozpowszechnion

y w czasach 
Aleksandra 
Wielkiego

 

 

Głowica koryncka

• koszykowy kształt
• kompozycja 

symetryczna

• dwie kondygnacje 

stylizowanych liści 
akantu, nad nimi 
ślimacznice i palmeta

• abakus zwieńczony 

klimationem

• z czasem większa 

dekoracyjność

 

 

Olimpiejon w Atenach