LECZENIE ŻYWIENIOWE

NIEDOŻYWIENIE

• Około

50%

chorych przyjmowanych do

oddziału chirurgicznego wykazuje cechy

niedożywienia

• U

30%

prawidłowo odżywionych chorych

niedożywienie rozwija się w szpitalu

• U

70%

niedożywionych chorych ulega ono

dalszemu pogłębieniu w trakcie pobytu

w szpitalu

PRZYCZYNY

• Niedostateczne odżywianie doustne

• Zwiększona utrata subst.odżywczych

(zaburzenia trawienia, wchłaniania, przetoki)

• Zwiększone zużycie i zapotrzebowanie –

hiperkatabolizm (urazy, posocznica)

• Leki (antybiotyki, chemioterapia)

NASTĘPSTWA NIEDOŻYWIENIA

• Spadek masy ciała
• Osłabienie siły mięśniowej
• Zaburzenia odporności
• Niedokrwistość niedobarwliwa
• Obniżenie stężenia białek w surowicy
• Zaburzenia gospodarki wodno - elektrolitowej
• Zmniejszenie masy narządów
• Zanik błony śluzowej jelita cienkiego
• Zaburzenia trawienia i wchłaniania
• Kolonizacja bakteryjno - grzybicza

p.pokarmowego

NASTĘPSTWA NIEDOŻYWIENIA

• Zwiększona częstość powikłań pooperacyjnych

(upośledzenie gojenia ran, zakażenia ran,
występowanie przetok przewodu pokarmowego
itp.)

• Większa śmiertelność okołooperacyjna

• Przedłużony pobyt w szpitalu

• Zwiększone koszty leczenia

NASTĘPSTWA NIEDOŻYWIENIA

- zmiany w przewodzie pokarmowym

• Upośledzenie

wchłaniania

i trawienia

substancji
odżywczych –

z powodu obrzęku

na skutek spadku
stężenia albumin,
atrofii śluzówki,
proliferacji bakterii

NASTĘPSTWA NIEDOŻYWIENIA

- zmiany w przewodzie pokarmowym

• Czynność immunologiczna

- niedobór jelitowej IgA,
zmiany jelitowej tkanki
limfoidalnej związane z
niedożywieniem białkowo-
energetycznym, niedobór
wit.A,

niedobór glutaminy

ZABURZENIA
ODPORNOŚCI

NASTĘPSTWA NIEDOŻYWIENIA

- zmiany w przewodzie pokarmowym

• Upośledzenie metabolizmu leków (niedobór

cytochromu p-450)

• Zwiększona przepuszczalność –
upośledzenie bariery jelitowej
translokacja jelitowa? – komórki

odpowiedzi immunologicznej i toksyny (przy

wstrząsie, posocznicy, urazie,chemioterapii)

• Upośledzenie gojenia zespoleń jelitowych

NIEDOŻYWIENIE A POWIKŁANIA

• Powikłania – 20 razy częściej u

chorych niedożywionych

• U ponad 40% chorych z ciężkim

niedożywieniem występują
powikłania

np.stężenie albumin < 2,5g%
- powikłania pooperacyjne 4-krotnie częstsze
- śmiertelność pooperacyjna 6-krotnie wyższa

OCENA STANU ODŻYWIENIA

• Wywiad żywieniowy
• BMI
• Skale oceny niedożywienia (np.SGA)
• badanie fizykalne
• badania antropometryczne
• oznaczanie białek somatycznych
• oznaczanie białek trzewnych
• badania immunologiczne

WSKAZANIA DO LECZENIA

ŻYWIENIOWEGO

• Utrata > 10% zwykłej masy ciała ok. 3

m-cy przed przyjęciem do szpitala

• Stężenie albumin w surowicy krwi <

30g/l

• Limfocytopenia < 1000 limfocytów/ml

krwi obwodowej

Cel leczenia żywieniowego

• przywrócenie do stanu prawidłowego stężenia i składu

białek ustrojowych

• Zwiększenie podaży substancji odżywczych

• Zapobieganie

zaburzeniom i niedoborom

• Zapobieganie utracie masy ciała
• Utrzymanie zasobów białka
• Przywrócenie prawidłowej masy komórkowej

Wybór rodzaju leczenia

żywieniowego

POZAJELITOWO? DOJELITOWO?

Czy przewód pokarmowy jest wydolny?

TAK

NIE

<21 dni >21 dni <14 dni

>14dni

Sonda

stomia

obwód centralne

jeśli możliwe –

dodatkowe żywienie

dojelitowe

Żywienie pozajelitowe

należy rozpocząć u chorych,

którzy

nie chcą, nie mogą,

bądź nie powinni być

żywieni drogą przewodu

pokarmowego

Leczenie żywieniowe można

rozpocząć po wyrównaniu

zaburzeń wodno-

elektrolitowych i kwasowo-

zasadowych

(np. po wyprowadzeniu

chorego ze wstrząsu i

wczesnego okresu

pooperacyjnego)

Żywienie pozajelitowe

• Gotowe worki dwu-, trzykomorowe

zawierające aminokwasy, węglowodany i

emulsje tłuszczowe

• Dodatki: witaminy, pierwiastki śladowe,

substancje o szczególnym znaczeniu –np.

immunomodulujące-zawierające omega-

3,omega-6,omega-9 kw.tłuszczowe,

glutaminę,argininę i in.

• Worki przygotowywane z pojedyńczych

składników specjalnie dobrane dla

indywidualnego pacjenta

Standardowy program ŻP:

•

0,15-0,25 gN/kg m.c./d

•

20-30 kcal/kg m.c./d

•

Ok. 150 kcal/1gN

•

70% energii z węglowodanów

•

30% energii z tłuszczu

•

Dobowe zapotrzebowanie na

witaminy, pierwiastki śladowe, wodę

•

Insulina 1j. na ok.10g glukozy

Żywienie dojelitowe

• Doustne
• przez zgłębniki do żołądka,jelita
• przez stomie (gastro-,jejuno-, PEG)

• Diety standardowe; specjalne – np.

cukrzyca, immunomodulujące (omega-3,
glutamina)

LECZENIE ŻYWIENIOWE

• Zmniejsza odsetek powikłań

pooperacyjnych u ch.niedożywionych

• Poprawia odpowiedź immunologiczną
• Umożliwia stosowanie bardziej

agresywnych metod leczenia
(szczególne znaczenie w onkologii i
int.terapii)

WPROWADZENIE ŻYWIENIA

POZAJELITOWEGO

[LECZENIA ŻYWIENIOWEGO]

JEST CZWARTYM KAMIENIEM

MILOWYM W CHIRURGII

PO WPROWADZENIU ZASAD

ASEPTYKI, ZNIECZULENIA

OGÓLNEGO

I ANTYBIOTYKOTERAPII

Stevens J.C. JAMA 1972

Document Outline