Narażenie na zatrucie 
metalami ciężkimi w 
Polsce

Anna Gumola
Alicja Olichwer-Mościchowska

 

 

Metale ciężkie są szkodliwe szczególnie dla 

ludzi, w mniejszym stopniu dla roślin. Ich 

toksyczne działanie na organizm człowieka 

jest różnorodne.



Narządami wyjątkowo narażonymi na 

zatrucie są:



mózg



nerki



wątroba



szpik kostny



Objawami zatrucia są najczęściej zaburzenia 

układów:



krążenia 



oddechowego 



nerwowego 

 

 



szczególnie niebezpieczne jest 
rakotwórcze działanie metali 
ciężkich.



 Według WHO około 80% metali 
ciężkich przenika do organizmu 
człowieka drogą pokarmową, a 20% 
drogą oddechową



każda ilość takich metali jak ołów, 
kadm czy rtęć jest szkodliwa dla 
zdrowia ze względu na kumulowanie 
się ich w organizmie.

 

 

   Źródła metali ciężkich



antropogeniczne:



przemysł, zwłaszcza metalurgiczny (huty, odlewnie, 

galwanizernie itp.),



motoryzacja i transport,



spalanie węgla (elektrownie, kotłownie, paleniska 

domowe),



stosowanie w ogrodnictwie i rolnictwie osadów 

ściekowych, niektórych nawozów mineralnych i 

preparatów ochrony roślin,



niewłaściwe składowanie odpadów.



naturalne:



erupcje wulkaniczne, pyły kosmiczne, pyły eoliczne oraz 

klęski żywiołowe (pożary lasów).

 

 

 

zanieczyszczenia:



powietrza



szczególnie niebezpieczne, jego 
skutkiem jest wtórne zanieczyszczenie 
wód, gleb i upraw



największe zanieczyszczenie pyłami

występuje w województwach: 

katowickim (ok. 27% emisji krajowej), 
jeleniogórskim (8%), krakowskim (ok. 
6%), bielskim (ok. 5%).

 

 



wody



zanieczyszczenia



przemysłowe



komunalne

jedynie 2,9% spełnia wymogi stawiane 

wodom I klasy czystości, 20,3% należy do 
wód II klasy, 33,8% - III klasy czystości, 
43% stanowią wody pozaklasowe; wg 
kryterium biologicznego brak wód I klasy, 
3,7% należy do II, 11% do III klasy 
czystości, 85,1% to wody pozaklasowe

 

 



gleby



imisja zanieczyszczeń z powietrza 

atmosferycznego



najmniej zanieczyszczone gleby w 

białostockim, lubelskim, olsztyńskim, 

rzeszowskim i skierniewickim



najbardziej w katowickim, bielskim i 

wałbrzyskim, a także w niektórych 

rejonach opolskiego i krakowskiego



metale ciężkie zalegają w glebie 

nawet setki lat, przez co sukcesywnie 

się kumulują

 

 

Metale ciężkie a 
żywność



Szczególnie narażone na zakażenie toksycznymi 

metalami są warzywa takie, jak: marchew, 

buraki, seler, sałata zielona, pietruszka



Szczególnie zanieczyszczone są uprawy z 

własnych ogródków położonych przy 

ruchliwych arteriach lub w aglomeracjach 

(np. katowickiej)



Sporo metali ciężkich zbiera się w nasionach 

zbóż, zwłaszcza uprawianych na terenach 

narażonych na skażenia przemysłowe. 

 

 

       Jak się uchronić



nie kupować żywności ani 
przedmiotów stykających się z nią 
niewiadomego pochodzenia (źródłem 
skażenia metalami ciężkimi może być 
np. nieodpowiednio barwiony plastik, 
garnek gliniany, czy metalowy)



Wszystkie produkty należy 
dokładnie myć 

 

 



owoce w miarę możliwości obierać 
ze skórki, gdyż wiele 
zanieczyszczeń zbiera się na 
powierzchni warzyw i owoców



Jednym ze skutecznych 
sposobów uchronienia 
organizmu przed zatruciem 
ołowiem, kadmem, i innymi 
metalami ciężkimi może być 
suplementacja magnezem