Osłuchiwanie serca

Osłuchiwanie serca

III rok, Wydział Lekarski 

III rok, Wydział Lekarski 

U.M.Poznań

U.M.Poznań

Tony serca

Tony serca



Ton pierwszy- powstaje na początku 

Ton pierwszy- powstaje na początku 

skurczu komór, gdy ciśnienie w obu 

skurczu komór, gdy ciśnienie w obu 

komorach przewyższa ciśnienie w 

komorach przewyższa ciśnienie w 

przedsionkach, następuje zamknięcie 

przedsionkach, następuje zamknięcie 

zastawek przedsionkowo-komorowych, 

zastawek przedsionkowo-komorowych, 

jest dość cichy, nieco dłuższy niż ton 

jest dość cichy, nieco dłuższy niż ton 

drugi, jest równoczesny z uderzeniem 

drugi, jest równoczesny z uderzeniem 

koniuszkowym, najlepiej słyszalny nad 

koniuszkowym, najlepiej słyszalny nad 

koniuszkiem.

koniuszkiem.

Tony serca

Tony serca



Ton drugi- powstaje na początku 

Ton drugi- powstaje na początku 

rozkurczu komór, fala krwi cofająca się z 

rozkurczu komór, fala krwi cofająca się z 

dużych naczyń napina w kierunku komór- 

dużych naczyń napina w kierunku komór- 

zamyka zastawki aorty i tętnicy płucnej, 

zamyka zastawki aorty i tętnicy płucnej, 

ton jest krótszy i nieco głośniejszy od 

ton jest krótszy i nieco głośniejszy od 

pierwszego, najlepiej słyszalny w II i III 

pierwszego, najlepiej słyszalny w II i III 

międzyżebrzu po obu stronach mostka,    

międzyżebrzu po obu stronach mostka,    

we wdechu składowa aortalna wyprzedza 

we wdechu składowa aortalna wyprzedza 

płucną, w wydechu łączą się w jeden ton.

płucną, w wydechu łączą się w jeden ton.

       

       

Tony wypełniania komór

Tony wypełniania komór



Ton trzeci- bierne wypełnienie komór, po 

Ton trzeci- bierne wypełnienie komór, po 

drugim tonie, występuje fizjologicznie u 

drugim tonie, występuje fizjologicznie u 

dzieci, u osób młodych po wysiłku fizycznym, 

dzieci, u osób młodych po wysiłku fizycznym, 

ma niską częstotliwość- jest głuchy.

ma niską częstotliwość- jest głuchy.



 

 



Ton czwarty( ton przedsionkowy)- skurcz 

Ton czwarty( ton przedsionkowy)- skurcz 

przedsionków, dodatkowy ton przed 

przedsionków, dodatkowy ton przed 

pierwszym tonem, może być słyszalny, 

pierwszym tonem, może być słyszalny, 

często jednak łączy się z tonem pierwszym.

często jednak łączy się z tonem pierwszym.

Cwał przedsionkowy

Cwał przedsionkowy



Wysłuchiwany nad koniuszkiem lub 

Wysłuchiwany nad koniuszkiem lub 

na lewo od wyrostka 

na lewo od wyrostka 

mieczykowatego, zwiększa się w 

mieczykowatego, zwiększa się w 

wydechu i w pozycji siedzącej, ma 

wydechu i w pozycji siedzącej, ma 

duże znaczenie kliniczne- występuje 

duże znaczenie kliniczne- występuje 

w przeciążeniu skurczowym jednej z 

w przeciążeniu skurczowym jednej z 

komór ( HA, PH, AoS, PAS, AP, MI, 

komór ( HA, PH, AoS, PAS, AP, MI, 

CMP )

CMP )

Cwał komorowy

Cwał komorowy



Wysłuchiwany nad lewym brzegiem 

Wysłuchiwany nad lewym brzegiem 

stłumienia bezwzględnego serca, lub na 

stłumienia bezwzględnego serca, lub na 

wysokości wyrostka mieczykowatego (RV). 

wysokości wyrostka mieczykowatego (RV). 

Powstaje na skutek nagłego zwolnienia 

Powstaje na skutek nagłego zwolnienia 

szybkości wczesnego wypełniania komór, 

szybkości wczesnego wypełniania komór, 

w związku ze zmianami mięśnia komory, 

w związku ze zmianami mięśnia komory, 

jest wyrazem rozkurczowego przeciążenia- 

jest wyrazem rozkurczowego przeciążenia- 

częściej w HF niż cwał przedsionkowy, 

częściej w HF niż cwał przedsionkowy, 

także w HA, AP, CMP, MI, TrI, wady 

także w HA, AP, CMP, MI, TrI, wady 

przeciekowe lewo-prawo.

przeciekowe lewo-prawo.

Miejsca osłuchiwania tonów 

Miejsca osłuchiwania tonów 

serca

serca



    

    

Okolica uderzenia koniuszkowego        

Okolica uderzenia koniuszkowego        

Na prawym brzegu mostka, w miejscu 

Na prawym brzegu mostka, w miejscu 

przyczepu czwartej chrząstki żebrowej       

przyczepu czwartej chrząstki żebrowej       

                                    

                                    

Miejsca osłuchiwania tonów

Miejsca osłuchiwania tonów



W drugiej przestrzeni międzyżebrowej przy 

W drugiej przestrzeni międzyżebrowej przy 

prawym brzegu mostka, oraz punkt Erba

prawym brzegu mostka, oraz punkt Erba



W drugiej przestrzeni międzyżebrowej przy 

W drugiej przestrzeni międzyżebrowej przy 

lewym brzegu mostka

lewym brzegu mostka

Zmiany w nasileniu tonów 

Zmiany w nasileniu tonów 

serca

serca



Ogólne wzmożenie tonów

Ogólne wzmożenie tonów



Ogólne osłabienie tonów

Ogólne osłabienie tonów



Wzmożenie głośności I tonu

Wzmożenie głośności I tonu



Wzmożenie głośności II tonu

Wzmożenie głośności II tonu



Osłabienie I tonu

Osłabienie I tonu



Osłabienie II tonu

Osłabienie II tonu

Tony dodatkowe

Tony dodatkowe



Rozszczepienie I tonu-  fizjologicznie , 

Rozszczepienie I tonu-  fizjologicznie , 

w warunkach patologicznych: w 

w warunkach patologicznych: w 

przeroście LV w HA lub AoS (nad 

przeroście LV w HA lub AoS (nad 

aortą), lub w PH (nad tętnicą płucną)

aortą), lub w PH (nad tętnicą płucną)



Rozszczepienie II tonu- fizjologicznie, 

Rozszczepienie II tonu- fizjologicznie, 

w warunkach patologicznych: ASD, 

w warunkach patologicznych: ASD, 

RBBB

RBBB

Szmery wewnątrzsercowe

Szmery wewnątrzsercowe



Szmery wsierdziowe organiczne: skurczowe         

Szmery wsierdziowe organiczne: skurczowe         

                             rozkurczowe                              

                             rozkurczowe                              

               wczesno skurczowe- protosystoliczne     

               wczesno skurczowe- protosystoliczne     

   wczesno rozkurczowe – protodiastoliczne    

   wczesno rozkurczowe – protodiastoliczne    

przez cały okres skurczu- holo/pansystoliczne       

przez cały okres skurczu- holo/pansystoliczne       

                       przez cały okres rozkurczu- 

                       przez cały okres rozkurczu- 

holo/pandiastoliczne                                  w 

holo/pandiastoliczne                                  w 

połowie skurczu- mezosystoliczne                  w 

połowie skurczu- mezosystoliczne                  w 

połowie rozkurczu- mezodiastoliczne            na 

połowie rozkurczu- mezodiastoliczne            na 

końcu skurczu- telesystoliczne                      na 

końcu skurczu- telesystoliczne                      na 

końcu rozkurczu- telediastoliczne

końcu rozkurczu- telediastoliczne

Szmery pozasercowe

Szmery pozasercowe



Szmer tarcia osierdziowego- 

Szmer tarcia osierdziowego- 

słyszalny przy lewym brzegu mostka, 

słyszalny przy lewym brzegu mostka, 

zwiększa się przy ucisku słuchawki, 

zwiększa się przy ucisku słuchawki, 

głośnieje we wdechu, synchroniczny 

głośnieje we wdechu, synchroniczny 

z uderzeniem serca, 

z uderzeniem serca, 



Tarcie osierdziowo-opłucnowe, 

Tarcie osierdziowo-opłucnowe, 

słyszalny wzdłuż granic serca

słyszalny wzdłuż granic serca

Tętno

Tętno



Falisty ruch tętnic zależny od 

Falisty ruch tętnic zależny od 

czynności serca i elastyczności 

czynności serca i elastyczności 

tętnicy

tętnicy



Badamy układając opuszki II, III, IV 

Badamy układając opuszki II, III, IV 

palca nad tętnicą promieniową 

palca nad tętnicą promieniową 

Właściwości tętna

Właściwości tętna



Częstość- zwolnienie , przyspieszenie

Częstość- zwolnienie , przyspieszenie



Wypełnienie- duże, małe, dziwaczne, 

Wypełnienie- duże, małe, dziwaczne, 

naprzemienne

naprzemienne



Napięcie- twarde, miękkie

Napięcie- twarde, miękkie



Chybkość- chybkie, leniwe

Chybkość- chybkie, leniwe



Miarowość- niemiarowość :             

Miarowość- niemiarowość :             

oddechowa                                   

oddechowa                                   

ekstrasystoliczna                                 

ekstrasystoliczna                                 

       zupełna

       zupełna