Fizykoterapia w chorobach zwyrodnieniowych stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawów

(

łac

arthrosis deformans, osteoarthrosis,

osteoarthritis

)

•

Według najnowszych ustaleń choroba

zwyrodnieniowa stawów nie jest jednolitą

jednostką chorobową, natomiast wspólną nazwą

określającą szereg współistniejących procesów

patologicznych dotyczących poszczególnych

elementów stawowych.

•

U ich podłoża leży zaburzenie równowagi

pomiędzy rozpadem a syntezą chrząstki stawowej

i podchrzęstnej tkanki kostnej, które prowadzą

do destrukcji chrząstki i charakterystycznych

zmian w kości podchrzęstnej

Laseroterapia

Efekty kliniczne laseroterapii

►

poprawa mikrokrążenia – przepływ tętniczy,

włośniczkowy, żylny – lepsze dotlenienie tkanek

►

wzrost drenażu limfatycznego

►

ograniczenie obrzęku: stymulacja aktywnego transportu

K i Na, poprawa drenażu

►

działanie przeciwbólowe : włókna A>C

►

aktywacja limfocytów T-supresorów (CD8) oraz inhibicja

T-helperów (CD4) : działanie przeciwzapalne

►

aktywacja błony komórkowej, zmiany wydzielania PG –

w większym stopniu aktywowane są PG p/zapalne.

Leczenie NLPZ i laseroterapia nie wyklucza się.

►

zmiany syntezy ATP

►

uwolnienie mediatorów: aktywne polipeptydy, endorfiny

►

ograniczenie aktywności zapalnej

Metodyka

Chcąc zadziałać na struktury

stawowe:

►

wybieramy dłuższe długości fali,

które penetrują głębiej (810, 820,

830nm, 904nm)

►

działamy punktowo, aplikując

wiązkę promieniowania w szczeliny

stawowe

Działając na obrzęk:

►

wybieramy krótsze długości fali,

które penetrują płycej (670,

680,632,8nm)

►

działamy punktowo, aplikując wiązkę

promieniowania na okolicę obrzęku

►

W przypadkach obrzęków możemy

użyć technikę punktową z uciskiem.

Energię zawsze dostosowujemy

indywidualnie, mając na

uwadze:

►

Wiek pacjenta

►

Okolicę ciała

►

Etap choroby (ostry, podostry, przewlekły)

►

Stopień uwodnienia tkanki, grubość powłoki

tłuszczowej, wielkość obrzęku.

►

W pracy impulsowej ( 904nm) dostosowujemy

częstotliwość impulsów do aktualnego stanu

chorego:

w stanach ostrych stosujemy mniejsze

częstotliwości, które działają przeciwbólowo,

natomiast w przewlekłych wskazane jest

stosowanie wyższych częstotliwości

działających regeneracyjnie

i przeciwzapalnie.

Magnetoterapia

Efekty kliniczne magnetoterapii



przeciwbólowe



uspokajające



przeciwzapalne,



przeciwobrzękowe



zwiększenie procesów utylizacji tlenu i

oddychania tkankowego



zwiększenie przepływu krwi w naczyniach

tętniczych i w kapilarach

Metodyka zabiegu

CZĘSTOTLIWOŚĆ IMPULSÓW

w stanach ostrych (1 – 5)Hz

w stanach podostrych (5 – 20)Hz

w stanach przewlekłych (20 – 50)Hz

INDUKCJA POLA MAGNETYCZNEGO

w stanach ostrych (z dużą bolesnością) B



3mT

w stanach podostrych B



5mT

w leczeniu schorzeń przewlekłych B



5mT.

KSZTAŁT POLA

impulsy prostokątne są zalecane w schorzeniach i

urazach narządu ruchu

Zabiegi w fazie przewlekłej

choroby

►

Sonoterapia (fonoforeza)

►

Elektroterapia (prądy diadynamiczne,

jonoforeza, TENS, prądy interferencyje)

►

Pole elektromagnetyczne wielkiej

częstotliwości (diatermia krótkofalowa)

►

Promieniowanie IR (lampa Sollux)

►

Parafinoterapia

►

Borowina

Sonoterapia

Biologiczne działanie fali

ultradźwiękowej jest

wypadkową działania mechanicznego,

termicznego i fizykochemicznego.

Działanie biologiczne

stanowi podstawę

postępowania terapeutycznego. Każda zmiana

parametrów fizycznych

t.j. częstotliwości, gęstości mocy, czasu zabiegu,

pociąga za sobą zmiany w działaniu

mechanicznym, termicznym i fizykochemicznym

oraz warunkuje zmienioną reakcję biologiczną

Skutki biologiczne wywołane przez falę

ultradźwiękową w organizmie to:

►

działanie przeciwbólowe

►

zmniejszenie napięcia mięśni

►

powstawanie związków aktywnych biologicznie

►

wpływ na enzymy ustrojowe

►

rozszerzenie naczyń krwionośnych

►

stabilizacja układu współczulnego

►

hamowanie procesów zapalnych

►

przyspieszenie wchłaniania tkankowego

►

uwalnianie substancji histaminopodobnych w

ilościach aktywnych biologicznie

Parametry zabiegu

Częstotliwość fali

►

W oparciu o znajomość wartości głębokości

połówkowej wybrane zostały dwie

częstotliwości fali ultra-dźwiękowej stosowane

do terapii:

►

Energia fali o częstotliwości

Energia fali o częstotliwości 1MHz

1MHz

jest powoli

pochłaniana przez tkanki i stosowana jest do

leczenia schorzeń zlokalizowanych na

głębokości do 3 cm

►

Szybka absorpcja energii fali o częstotliwości

3MHz

jest wykorzystywana do terapii schorzeń

zlokalizowanych do 1 cm

Fala ciągła-impulsowa

►

Fala ciągła o ile dawka jest duża wytwarza

dużą ilość ciepła.

►

Fala ciągła o tej samej mocy ma mniejsza

moc średnią, więc mniejszy efekt termiczny,

a czasem do pominięcia (np. 0.5 W/cm

impulsie 1:4 dostarcza tej samej energii co

0.1 W/cm

w trybie ciągłym.

►

decyzja o wyborze – jak ostry jest proces

chorobowy (w stanach ostrych aby uniknąć

ogrzania stosuje się falę impulsową)

Gęstość mocy fali

ultradźwiękowej

►

W stanach podostrych stosuje się

dawki słabe

(0,05-0,5 W/cm2)

►

W stanach przewlekłych dawki

średnie

(0,5-1 W/cm2).

Fonoforeza

Fonoforeza jest to zabieg polegający na

wprowadzaniu leku za pomocą

ultradźwięków do tkanek leżących pod

skórą. Efekt leczniczy zależy nie tylko od

wpływu ultradźwięków, ale również od

rodzaju zastosowanego leku. Najczęściej

stosowanymi lekami są preparaty o

działaniu przeciwzapalnym,

przeciwbólowym i poprawiającym ukrwienie

Elektroterapia

Jonoforeza

Za pomocą prądu stałego

możemy

wprowadzić do tkanek jony

leków

o działaniu przeciwbólowym

i przeciwzapalnym.

Prądy diadynamiczne

Działanie prądów diadynamicznych

polega na efektach przeciwbólowych

(analgetycznych) oraz specyficznym

dynamizmie w powstawaniu reakcji

fizjologicznych w tkankach

►

Prądy DF, CP, LP działają przeciwbólowo.

►

Prąd CP zwiększa ukrwienie.

►

Prądy CP i LP działają troficznie i

sprzyjają resorpcji.

►

Praktyczne zastosowanie teorii

kontrolowanego przepustu

rdzeniowego doprowadziło, na polu

kontroli bólu, do badań nad

znalezieniem metod stymulacji

najodpowiedniejszych dla modulacji

bólu. Stymulacja taka była

identyfikowana impulsami

elektrycznymi, które ogólnie nazwano

TENS

TENS (Przezskórna elektrostymulacja

(Przezskórna elektrostymulacja

nerwów).

►

Dla impulsów poniżej 200 μs można

wybiórczo pobudzać włókna grube (A), w

szerokim zakresie natężeń, unikając

pobudzenia włókien cienkich. Rola jaką

odgrywa częstotliwość bodźców na efekt

przeciwbólowy nie wyjaśniono w pełni;

jednakże, według autorów, niskie

częstotliwości (do 10 Hz), zgodne z

technikami akupunktury) wydają się

determinować opóźnioną, mniej intensywną,

lecz bardziej trwałą odpowiedź.

►

Dla TENS o niskiej częstotliwości

została zaproponowana przez

Eriksona i Sjolunda nazwa BURST

(ciąg impulsów o dużym natężeniu).

Zgodnie z ich hipotezą ból przewlekły

jest ściśle związany z hipoaktywnością

systemu kontroli uwalniania endorfin

lub ze wzrostem zużycia uwolnionych

endorfin.

►

Technika BURST jest metodą

agresywną i nie jest wskazana u osób

z przeczulicą , czy u pacjentów w

ostrej fazie bólu. W ciągu impulsów

częstotliwość jest raczej duża,

ponieważ niska częstotliwość może

wywoływać nie do końca

kontrolowaną stymulację (ciągi o

różnej ilości impulsów).

►

Odnośnie kształtu fali, obecnie uważa

się, że impulsy dwukierunkowe

prostokątne są lepiej tolerowane.

Ponadto, gdy wskazana jest

długotrwała stymulacja, impulsy

symetryczne (zero wartością średnią)

zapobiegają przed efektami

polaryzacji pod elektrodami, jak

również z problemami polaryzacji przy

ułożeniu elektrod.

►

Dokładny wybór miejsca przyłożenia elektrod

jest prawdopodobnie najważniejszym

czynnikiem w osiągnięciu sukcesu w terapii

TENS.

►

Najczęściej wybieranym rozwiązaniem jest

ułożenie elektro blisko punktu, gdzie

zlokalizowany jest ból. Taka technika

zapewnia zwykle dobre rezultaty.

►

Jeżeli elektroda jest umiejscowiona

bezpośrednio nad punktem bólu, osiągnięte

efekty są przypisywane (przynajmniej w

części) stymulacji leżącego w tym miejscu

dermatomu, punktu spustowego bólu (trigger

point), czy punktu akupunkturowego.

Prądy interferencyjne

►

Leczenie prądami interferencyjnymi jest

głównie zorientowane na terapię

przeciwbólową. Jednakże ich wpływ na

krążenie sprawia, że skuteczne są również w

leczeniu obrzęków.

►

Ich efekt fizjologiczny wywierany na tkanki

różni się w zależności od kilku czynników:



średniej częstotliwości nośnej



modulacji częstotliwości i zakresu zmiany

częstotliwości



natężenia prądu

►

Programy o większej częstotliwości dają

efekty przede wszystkim przeciwbólowe.

►

Prąd zdaje się oddziaływać na zakończenia

nerwów czuciowych z natychmiastowym

efektem przeciwbólowym.

►

Jednakże, ponieważ okres refrakcji włókna

nerwowego wynosi około 1 ms,

powtarzający się prąd o średniej

częstotliwości przypada na okres refrakcji,

powodując natychmiastową adaptację.

Objawy

►

Początek choroby jest dyskretny a pierwszymi objawami mogą być

osłabienie kończyny dolnej i uczucie zmęczenia.

►

Najwcześniejszym objawem choroby jest ból biodra, początkowo

zaostrzające się podczas ruchu lub przy obciążaniu stawu, a ustępują

lub zmniejszają się po odpoczynku.

►

W miarę postępu choroby ból staje się ciągły zarówno w ciągu dnia

jak i nocy, zmuszający chorego do przyjmowania leków

przeciwbólowych. Zmniejsza się ruchomość stawów oraz pojawiają

się przykurcze zgięciowe, stawy stają się bolesne przy dotyku, a w

czasie ruchu zauważalne jest trzeszczenie lub "tarcie".

►

U niektórych pacjentów choroba objawia się bólem kolana, co wynika

z podrażnienia zakończeń nerwu zasłonowego znajdujących się w

torebce stawu biodrowego.

►

W przebiegu choroby zwyrodnieniowej dochodzi do powiększanie się i

zniekształcenie obrysów stawów co jest wywołane rozrostem

chrząstki, kości, więzadeł, ścięgien i torebek oraz przewlekłym

stanem zapalnym błony maziowej.

►

Ograniczenie ruchów biodra dotyczy przede wszystkim odwiedzenia i

rotacji wewnętrznej.

►

Oszczędzanie chorej kończyny doprowadza do zaników mięśniowych

w obrębie uda i pośladka. W przebiegu choroby zwyrodnieniowej

stawu biodrowego może występować skrócenie kończyny i utykanie

podczas chodzenia.

Zalecenia

►

Dobre efekty uzyskuje się

przy zastosowaniu światła

podczerwonego

►

Dawka energii: 8-12 J/cm

►

Moc promieniowania:

500mW

►

Ilość zabiegów: codziennie,

10x w serii

►

Technika zabiegu: sonda

ręczna, kontaktowo (z

uciskiem)

Magnetoterapia

``Charakterystyczną cechą pola

magnetycznego jest

magnetycznego jest PRZENIKANIE

PRZENIKANIE

bez zmiany natężenia i kierunku,

zarówno przez wszystkie struktury

organizmu (inne postacie energii

ulegają pochłonięciu przez tkanki na

określonej głębokości), dlatego

stosowanie go w schorzeniach leżących

głęboko jest w pełni uzasadnione.

Krioterapia

Efekty miejscowe

►

poprawa ukrwienia

►

działanie przeciwbólowe

►

poprawa rozciągliwości kolagenowej

tkanki łącznej

►

poprawa lepkości mazi stawowej

►

poprawa trofiki tkanek

►

zwiększenie fagocytozy

Bardzo dobre efekty przynosi zastosowanie

krioterapii bezpośrednio przed kinezyterapią!

Prądy interferencyjne

Zalecenia

►

Technika 4-polowa

►

Można użyć elektrod

podciśnieniowych

►

Częstotliwość 50-100

Hz lub 0-100 Hz

►

Czas 15 min

W okresach wolnych od zaostrzeń

bardzo dobre efekty uzyskuje się po

zastosowaniu różnych form

ciepłolecznictwa:

►

Stosowanie promieniowania IR

►

Ultradźwięki (fonoforeza)

►

Prądy wielkiej częstotliwości
(DKF-fala ciągła i impulsowa)

►

Borowina

►

Parafina

►

Parafango

Cechy charakterystyczne:



Bolesność papacyjna



Obrzęki



Ograniczenie ruchomości



Deformacje!

dużo łatwiej zauważalne niż w wypadku

chorób dużych stawów

- guzki Heberdena

- guzki Boucharda

Postępowanie fizykalne

W fazie ostrej choroby:

►

Krioterapia

►

Magnetoterapia

►

Laseroterapia

W fazie przewlekłej i podoostrej:

►

Promieniowanie IR

►

Diadynamik

►

Jonoforeza

►

Ultradźwięki

►

Balneoterapia

W przypadku ciężkich zmian

zniekształcających przeciwwskazane są

zabiegi wywołujące głębokie

przegrzanie, takie jak:

►

gorące kąpiele,

►

zabiegi borowinowe,

►

zabiegi parafinowe lub z masy Fango,

►

diatermia krótkofalowa,

►

diatermia mikrofalowa.

Zabiegi te wzmagają istniejącą

osteoporozę oraz mogą przez wywołanie

przekrwienia pobudzać procesy

ziarninowania i odczyny osteofityczne.

►

Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa

(

spondyloarthrosis

) polega na przedwczesnym

zużyciu i zwyrodnieniu tkanek tworzących

staw (chrząstki stawowej, warstwy

podchrzęstnej kości, płynu stawowego, torebki

stawowej, więzadeł i mięśni).

►

W przebiegu choroby dochodzi do uszkodzenia

chrząstki stawowej, przebudowy kości z

tworzeniem wyrośli kostnych (tzw. osteofitów),

stwardnienia warstwy podchrzęstnej oraz do

powstawania torbieli podchrzęstnych.

►

W obrębie kręgosłupa zmiany zwyrodnieniowe

mogą dotyczyć:

- krążka międzykręgowego

- trzonów kręgowych - spondyloza

- stawów międzykręgowych - spondyloartroza

Postacie kliniczne

Zmiany zwyrodnieniowe w kręgosłupie mogą dotyczyć

różnych elementów, a przez to powodować różne objawy.

Uszkodzone mogą być:

►

stawy pomiędzy wyrostkami stawowymi kręgów, co wywołuje

tępe bóle głównie w pozycji stojącej i u chorych z pogłębioną

lordozą lub spłyconą kyfozą

►

stawy na tylno-bocznych powierzchniach, trzonach kręgów

szyjnych (zwane stawami Luschki) – charakterystyczne są

tutaj bóle karku podczas ruchów obrotowych głową (tzw.

„objaw wstecznego biegu”);

►

trzony kręgów i łuki kręgowe, co powoduje dolegliwości przy

staniu i chodzeniu;

►

stawy pomiędzy żebrami a wyrostkami poprzecznymi kręgów

– w tym schorzeniu typowe są przewlekłe tępe bóle pleców;

►

trzony kręgowe, tworzące duże zmiany wytwórcze w postaci

„dziobów papuzich” lub „ściekającej stearyny”, co powoduje

istotne zmniejszenie elastyczności kręgosłupa, rzadziej

przewlekłe umiarkowane bóle;

►

wyrostki kolczyste;

►

więzadła, które ulegają wapnieniu i kostnieniu

Inne objawy:

Inne dolegliwości w chorobie

zwyrodnieniowej kręgosłupa to:

►

bóle promieniujące wzdłuż kończyny

(zespół szyja-bark, rwa kulszowa)

►

bóle opasujące,

►

bóle w klatce piersiowej,

►

bóle i zawroty głowy oraz szum w uszach

w przypadku zmian w kręgach szyjnych,

►

zaniki i niedowłady mięśniowe.

Zmiany zwyrodnieniowe odcinka

szyjnego kręgosłupa

Jeśli proces dotyczy odcinka szyjnego

kręgosłupa - dochodzi do ucisku na naczynia

krwionośne, co może powodować:

►

zawroty głowy,

►

zaburzenia świadomości

►

przewlekłe bóle barku, a przepuklina krążka

wywołuje ucisk na nerwy, objawiający się

bólami promieniującymi do ręki (rwa

ramienna).

Postępowanie fizykalne

Faza ostra

►

laseroterapia

►

magnetoterapia

►

jonoforeza

W bólu promieniującym:

►

galwanizacja podłużna, anodowa, zstępująca

►

TENS

►

Prądy interferencyjne (IF-Vector; 50-100Hz,

90-100 Hz, 0-100 Hz) )

Faza przewlekła

►

Zabiegi cieplne

parafina

borowina

ultradźwięki (fonoforeza)

ultradźwięki (fonoforeza) (nie

(nie

wykonujemy zabiegu powyżej C

!!!)

lampa sollux (IR)

Zmiany zwyrodnieniowe odcinka

lędźwiowego kręgosłupa

Faza ostra

►

laseroterapia

►

magnetoterapia

►

jonoforeza

►

krioterapia

W bólu promieniującym:

►

galwanizacja podłużna, anodowa, zstępująca

►

TENS

►

Prądy interferencyjne (IF-Vector; 50-100Hz,

90-100 Hz, 0-100 Hz) )

Faza przewlekła

►

Zabiegi cieplne

parafina

borowina

ultradźwięki (fonoforeza)

DKF (fala ciągła i impulsowa)

lampa sollux (IR)

elektrostymulacja osłabionych mięśni

Postępowanie fizykalne

W nerwobólu międzyżebrowym:

►

galwanizacja anodowa, podłużna

►

TENS

►

laseroterapia

►

magnetoterapia

►

lampa Sollux (filtr niebieski)

Zabiegi na odcinek Th

kręgosłupa

►

galwanizacja podłużna

►

jonoforeza z leków przeciwbólowych

►

TENS

►

prądy interferencyjne

►

parafina, borowina, parafango

►

lampa Sollux, filtr czerwony

►

DKF (fala ciągła i impulsowa)

►

krioterapia

►

laseroterapia

►

magnetoterapia

Document Outline