Zjawiska krasowe i suffozja. 

 

 

Krasowienie
Proces polegający na rozpuszczaniu i 

wymywaniu skał węglanowych przez 
wody zawierające dwutlenek węgla, 
poszerzaniu szczelin i spękań w skale 
oraz wytrącaniu węglanów wapnia 
(aragonitu i kalcytu) i osadzaniu ich na 
powierzchni skały w postaci nacieków. 
Efektem krasowienia jest powstawanie 
rzeźby krasowej.

 

 

 

KRAS

Woda zawierająca CO

2

 rozpuszcza niektóre 

skały. Proces ten nazywamy krasem.

– Sole,
– Gipsy,
– Wapienie

H

2

O + CO

2 

 H

2

CO

3

  (kwas węglowy)

H

2

CO

3 

+ CaCO

3

  Ca(HCO

3

)

2

 

(kwaśny węglan wapnia)

 

 

W

 

zależności od rodzaju krążenia wody 

w rozpuszczanych skałach 
wyróżniamy:

• Kras wadyczny – wody płyną 

swobodnie w otwartych przewodach 
wskutek grawitacji;

• Kras freatyczny – wody wypełniają 

wszystkie szczeliny i poruszają się 
pod wpływem ciśnienia 
hydrostatycznego w przewodach 
zamkniętych

.

 

 

Krasowienie

Zwierciadło 
wody

 

 

Krasowienie

Zwierciadło 
wody

Zwierciadło 
wody

 

 

Krajobraz krasowy

 

 

Krajobraz krasowy

 

 

Krajobraz krasowy

 

 

Krajobraz krasowy

 

 

Krajobraz krasowy

 

 

Krajobraz krasowy

 

 

Krajobraz krasowy

 

 

Rozwój rzeźby krasowej

 

 

Rozwój rzeźby krasowej

 

 

Rozwój rzeźby krasowej

 

 

Formy rzeźby krasowej

Lej 
krasowy Dolina

ponor

doliny krasowe (polje)

łupki

piecza
ry

 

 

Lej krasowy, lejek krasowy, wertep 
krasowy, wertep krasowy, wklęsła 
forma terenu występująca na 
obszarach krasowych, o kształcie 
owalnym i głębokości mniejszej od 
średnicy. Lej krasowy powstaje 
niekiedy wskutek zapadania się 
stropów jaskiń krasowych i zwykle 
posiada podziemny odpływ. Może być 
wypełniony osadami.

 

 

Lej krasowy

 

 

Lej krasowy

 

 

Ponor, forma terenu właściwa 
obszarom krasowym, mająca postać 
otworu lub korytarza wydrążonego 
przez wodę. Miejsce wpływu wód 
krasowych w podziemne korytarze. 
Czasami całe rzeki płyną na pewnych 
odcinkach pod powierzchnią ziemi 
(np. Ljubljanica w Słowenii), a 
następnie wypływają na powierzchnię 
w wywierzysku. 

 

 

Ponory

 

 

Ponor

 

 

Wywierzysko 
Źródło krasowe (tzw. wokluzyjskie), 
stanowiące wypływ na powierzchnię 
ziemi cieków płynących w 
skrasowiałych skałach, najczęściej 
wapiennych. Cieki krasowe często 
wpływają pod ziemię ponorami , 
ponownie wypływając na jej 
powierzchnię w wywierzysku

. 

 

 

Wywierzyska

Wywierzys
ka

 

 

Wywierzyska

 

 

Dolina

 

 

Pieczary (jaskinie)

Leje krasowe

Kominy

 

 

Jaskinia

 

 

Jaskinia

 

 

Stalaktyty

 

 

Stalaktyty
Sopleńce, rodzaj nacieku 
krasowego w kształcie 
wydłużonego sopla, zwisającego 
ze stropu jaskini, najczęściej u 
wylotu szczelin. Stalaktyty 
powstają na skutek wytrącania 
się węglanu wapnia z wody 
spływającej ze stropu jaskini. 
Prędkość powstawania 
stalaktytów szacuje się na ok. 1 
mm rocznie

. 

 

 

Stalagmity
Rodzaj nacieków występujących w 
dnach jaskiń krasowych. Stalagmity 
mają kształty szerokich słupów, 
iglic, guzów, kopułek itp., 
powstałych z wytrącania się 
węglanu wapnia (kalcytu) z kropel 
wody, spadających ze stropu jaskini 
lub częściej ze stalaktytu. 
Stalagmit jest z reguły szerszy od 
stalaktytu. Proces powiększania 
stalagmitu i stalaktytu powoduje 
połączenie się ich ze sobą i 
powstanie jednej zrośniętej formy, 
nazywanej stalagnatem. 

 

 

Stalagmity

,

stalaktyty, 

stalagnaty

 

 

stalagnaty

 

 

© 2002, Nick Crawford                
             Center for Cave and 
Karst Studies

Osiadanie i 
zawały

 

 

From: USGS (2002) Exploring Caves, Washington, D.C., pp. 
61.

Kras a ścieki 
przemysłowe

 

 

© 2002, Nick Crawford                
             Center for Cave and 
Karst Studies

Kras a ścieki i odpady 
przemysłowe

 

 

Kras a ścieki i odpady 
przemysłowe

 

 

Kras a ścieki i odpady 
przemysłowe

 

 

Suffozja
Proces morfologiczny polegający na ługowaniu i 
wypłukiwaniu drobnych cząstek skalnych przez 
wodę opadową lub roztopową. Suffozja zachodzi w 
obrębie przepuszczalnych utworów pylastych, np. 
w lessie, oraz w skałach klastycznych 
(zlepieńcach, piaskowcach). Intensywność suffozji 
zależy od ilości wody, możliwości poruszania się 
jej pod powierzchnią ziemi (liczba szczelin, 
kanalików itp.) oraz od struktury warstw 
wypłukiwanych. Efektem działania suffozji, oprócz 
powstawania próżni w gruncie, są niekiedy 
zagłębienia na powierzchni Ziemi, będące efektem 
wymycia bądź zapadnięcia się gruntu nad 
podziemną próżnią suffozyjną. W Polsce suffozja 
zachodzi w różnych miejscach pasa wyżyn, a także 
w niektórych regionach Karpat.