POWIKŁANIA 

ZNIECZULENIA 

PRZEWODOWEGO

 

 

Znieczulenie miejscowe 

to:

• Zn.powierzchnio

we

• zn.nasiękowe
• zn.nerwów 

obwodowych

• zn.splotów i
• zn.zwojów 

nerwowych

• Znieczulenie 

zewnątrzoponowe

• znieczulenie 

podpajęczynówko
we

 

 

Kwalifikacja do 

znieczulenia 

przewodowego

Przeciwskazania bezwzględne:
• zakażenie w miejscu planowanego 

nakłucia

• niewyrównana hipowolemia
• głębokie zaburzenia krzepnięcia
• nieprawidłowości anatomiczne

 

 

Kwalifikacja do 

znieczulenia 

przewodowego

Przeciwskazania względne:
• bakteriemia
• istniejące zmiany neurologiczne 

(np.:stwardnienie rozsiane)

• heparynizacja dawkami 

minimalnymi

 

 

Przygotowanie przed 

wykonaniem zn. 

przewodowego

• Zestaw do intubacji
• wlew kroplowy 
• leki do znieczulenia ogólnego
• lek p-drgawkowy
• przygotować pacjenta jak do 

znieczulenia ogólnego

 

 

Monitorowanie podczas 

znieczulenia  

przewodowego

• Czynność serca
• monitor ekg
• ciśnienie tętnicze krwi
• czynność oddechowa
• utrata krwi

 

 

Powikłania znieczulenia 

przewodowego dzielimy 

na:

• natychmiastowe
• wczesne
• późne

 

 

Powikłania 

natychmiastowe to:

• reakcje toksyczne
• spadek ciśnienia tętniczego
• porażenie oddychania 
• ból wywołany wstrzyknięciem

 

 

Reakcje toksyczne - 

przyczyny: 

• przypadkowe podanie leku dożylnie 

lub dotętniczo

• podanie maksymalnej dopuszczalnej 

dawki

• podanie w szybkim bolusie
• podanie prawidłowej dawki w 

bardzo dobrze lub nadmiernie 
ukrwione miejsce

 

 

Oznaki i objawy 

toksyczności

Środki znieczulenia miejscowego 

działają toksycznie na mózg i mięsień 
sercowy. Mózg jest bardziej wrażliwy 
niż serce i wszystkie wczesne oznaki i 
objawy związane są z działaniem 
toksycznym na OUN. Poważne 
uszkodzenie pracy serca występują 
przy bardzo wysokich stężeniach 
środka w osoczu.  

 

 

Objawy toksyczne ze 

strony OUN to:

• drętwienie warg i 

języka

• metaliczny smak w 

ustach

• zawroty głowy
• szum w uszach
• zaburzenia widzenia
• zaburzenia mowy
• kurcze mięśniowe

• utrata 

przytomności

• uogółnione 

drgawki

• śpiączka
• bezdech

 

 

Objawy toksyczne ze 

strony układu krążenia

• są spowodowane zwolnieniem 

przewodnictwa w miokardium

• prowadzą do depresji krążenia i 

rozszerzenia naczyń obwodowych

• depresja krążenia pojawia się zwykle 

przy dawce 2-4 krotnie większej niż ta 
przy której występują drgawki

• bupiwakaina jest dużo bardziej 

kardiotoksyczna niż lidokaina

 

 

Objawy toksyczne ze 

strony układu krążenia

• tachykardia lub bradykardia
• zaburzenia rytmu
• migotanie komór lub asystolia
• sinica
• spadek RR

 

 

Zasady leczenia reakcji 

toksycznych - 1

• natychmiast przerwać iniekcję ŚZM
• podanie tlenu a jeśli jest to konieczne - 

sztuczna wentylacja z użyciem worka 
ambu lub z intubacją (hiperwentylacja 
podwyższa próg drgawkowy)

• leczenie przeciwdrgawkowe jeślidrgawki 

trwają dłużej niż 15-20 sek; tiopental 
100-200mg i.v. lub diazepam 5-20mg i.v.; 
sukcynylocholina 50-100mg i.v.

 

 

Zasady leczenia reakcji 

toksycznych - 2

• przy spadku RR - płyny i leki 

pobudzające receptory alfa i beta 
np.:efedryna 10-30 mg

• przy NZK - reanimacja z 

zastosowaniem defibrylacji 
elektrycznej

 

 

Zapobieganie objawom 

toksycznym - 1

• premedykacja lekiem o 

właściwościach przeciwdrgawkowych 
np.: diazepam, dormicum

• stosowanie zawsze zalecanych 

dawek, tzn.dla 
lidokainy(xylocain,lignocainum):

– 200mg bez adrenaliny
– 500mg z adrenaliną

 

 

Zapobieganie objawom 

toksycznym - 2

• maksymalne dawki bupiwakainy 

(bupivacain, marcain):

– 150mg  bez adrenaliny lub z 

adrenaliną

• przed podaniem środka należy 

zawsze zaaspirować

• zaastosować dawkę próbną 

zawwierającą adrenalinę

 

 

Zapobieganie objawom 

toksycznym - 3

• jeśli konieczne jest stosowanie dużych 

dawek lub środek jest podawany 
dożylnie celowo to trzeba stosować 
środki o mniejszej toksyczności i 
podawać je w małych podzielonych 
dawkach

• zawsze podawać środek powoli (nie 

szbciej niż 10 ml/min) i utrzymywać 
stały kontakt z pacjentem

 

 

Reakcje uczuleniowe

• niezmiernie rzadkie w przypadku 

amidowych ŚZM ale wystepują 
czasami w przypadku estrów

• może wystąpić alergia na 

dodatkowy składnik

 

 

Reakcje uczuleniowe - 

objawy

• zaczerwienienie
• świąd
• duszność
• wstrząs anafilaktyczny

 

 

Reakcje uczuleniowe 

-postępowanie

• przerwać podawanie ŚZM
• podać tlen
• kontrolować RR,HR, oddychanie
• sterydy
• płyny
• leki p-histaminowe

 

 

Spadek ciśnienia 

tętniczego-1

• zwykle jest związany z rozległą 

blokadą podpajęczynówkową lub 
zewnatrzoponową

• jedynie w około 25% przypadków 

spadek ciśnienia skurczowego jest 
większy niż 30mmHg

 

 

Spadek ciśnienia 

tętniczego-2

Dodatkowymi czynnikami wzmagającymi 

spadek ciśnienia są:

• spadek objętości krwi(hipowolemia)
• omdlenie spowodowane odruchem 

naczyniowym z nerwu błędnego

• zamknięcie lub zwężenie światła ż.gł. 

dolnej w późnym okresie ciąży czy przez 
obecność dużego guza jamy brzusznej

 

 

Zapobieganie hipotensji-1

• ograniczenie poziomu blokady, tak aby 

nie objęła ona włókien współczulnych 
zaopatrujących serce (Th1-5)

• ułożenie pacjenta z lekkim 

opuszczeniem wezgłowia (5-10stp.), co 
istotnie poprawia powrót krwi żylnej

• wstępne obciążenie krążenia 

podaniem 500-1000 ml krystaloidów  

 

 

Zapobieganie hipotensji-2

• Przełożenie pacjenta na lewy bok 

lub przemieszczenie ciężarnej 
macicy na lewą stronę

 

 

Porażenie oddychania

• Może wystąpić w związku z 

niezamierzonym wstrzyknięciem 
dużej ilości ŚZM do przestrzeni 
p.p. zamiast do przestrzeni z.o.

 

 

Ból wywołany 

wstrzyknięciem

• ostry ból wskazuje na 

wstrzyknięcie donerwowe

• wstrzykiwanie powinno być 

natychmiast przerwane, ponieważ 
może wystąpić uszkodzenie nerwu

 

 

Zapobieganie uszkodzeniu 

nerwu

• stymulator nerwu
• ultradźwięki
• unieruchomienie igły
• kontrola rtg

 

 

Powikłania wczesne

• zatrzymanie moczu
• porażenie ruchowe

 

 

Zatrzymanie moczu

Pęcherz moczowy unerwiony jest 

przez nerwy rdzeniowe 
S2,S3,S4,Th1-L2. Tak więc 
blokada podpajęcza lub 
zewnątrzoponowa na tych 
poziomach może powodować 
zatrzymanie moczu i wymaga 
cewnikowania.

 

 

Porażenie ruchowe

Jeśli występuje ono w obrębie pola 

operacyjnego jest korzystne. Jest 
ono jednak powikłaniem przy 
blokadzie stowanej do 
przedłużonego znoszenia bólu 
np.:podczas porodu czy w okresie 
pooperacyjnym

 

 

Powikłania późne

• uszkodzenie neurologiczne
• PDPH
• odma opłucnowa

 

 

Uszkodzenie 

neurologiczne

• neuropatianewu rdzeniowego
• z.tętnicy rdzeniowej przedniej
• zarostowe zapalenie pajęczynówki
• aseptyczne lub bakteryne zapalenie 

opon

• z.ogona końskiego
• ropień w przestrzeni z.o.
• bóle pleców i krzyża

 

 

Popunkcyjne bóle głowy 

(PDPH)

Jest to najczęstsze powikłanie znieczulenia 

podpajęczynówkowego.

Są to:
• bóle o charakterze posturalnym, 

zwwiązane z utratą pł.m-rdz.

• Rozpoczynają się gdy pacjent siada lub 

przyjmuje postawę pionową

• nasila je kaszel i nagłe ruchy
• ustępują w ułożeniu na plecach

 

 

PDPH-obraz kliniczny-1

• ból o charakterze tępego ucisku lub 

uczucia ciężaru w okolicy 
potylicznej

• o różnym nasileniu
• pojawia się zwykle w pierwszych 48 

godz. okresu pooperacyjnego

• trwają od kilku dni do wielu 

miesięcy(przy braku leczenia)

 

 

PDPH-obraz kliniczny-2

• towarzyszą mu różne objawy 

m.in.: nudności, wymioty, 
depresja, zaburzenia widzenia, 
zaburzenia słuchu

• szczególnie zagrożone są:osoby 

młodsze, kobiety, ciężarne

 

 

PDPH-etiologia

• ubytek płynu m-rdz.
• drażnienie przez płyn m-rdz. 

Receptorów okołonaczyniowwych

• pociąganie struktur 

anatomicznych wrażliwych na ból

• rozszerzenie naczyń mózgowych

 

 

PDPH-leczenie

• zachowawcze

– ułożenie pacjenta w łóżku na wznak
– nawodnienie dożylne i doustne
– paracetamol, NLPZ
– kofeina

• wlew 0.9% NaCl do z.o.
• zewnątrzoponowa “łata” z krwi ( 10-20 

ml krwi pacjenta z szybkością 1ml/3-4 
sek.

 

 

Zapobieganie PDPH-1

• średnica igły jak najmniejsza

– 20G (14-33% PDPH)
– 25G (0.2-3.5% PDPH)
– 29G -32G (min%)

• kierunek ustawienia ostrza igły-

identyfikacja igłą o ostrzu ustawionym 
równolegle do włókien opony twardej 
daje najmniejsze uszkodzenie opony

 

 

Zapobieganie PDPH-2

• konstrukcja igły-lepsze są igły zakończone 

stożkowaato, tzw.”pencil point”

• wprowadzenie igły- im mniejszy kąt 

wkłucia tym mniejszy wypływ płynu

• pozycja pacjenta-preferowana jest pozycja 

“wygodnie neytralna” od nadmiernego 
zgięcia

• dodatki-glukaza zwiększa częstość a 

adrenalina i fentanyl zmniejszają

 

 

Odma opłucnowa

Może być powikłaniem blokady 

n.międzyżebrowego i blokady 
splotu ramiennego z dostępu 
nadobojczykowego. Leczenie 
będzie zależało od ilości powitrza 
w jamie opłucnowej i właściwej 
czynności oddechowej.

 

 

Powikłania analgezji p.p.

• uogólniona reakcja 

toksyczna

• spadek RR
• całkowite 

zn.rdzeniowe

• uszkodzenie 

tętnic,żył, nerwów w 
z.o.

• uszkodzenie rdzenia 

i nerwów rdz.

• zapalenie opon
• bóle głowy 

retencja moczu

• trwałe 

neurologiczne 
powikłania

• z.ogona końskiego
• zlepne 

zap.pajęczynówki

 

 

Powikłania analgezji z.o.

• reakcja toksyczna
• spaddki RR
• nakłucie opony 

twardej

• niezamierzona 

analgezja p.p.

• nakłucie naczyń i 

krwiak

• całkowita 

analgezja z.o.

• bóle pleców
• przejściowe 

porażenie

• trwałe porażenie

 

 

Powikłania blokady splotu 

ramiennego

• reakcj toksyczna
• krwiak
• odma opłucnowa
• znieczulenie p.p
• znieczulenie z.o.
• porażenie 

przepony