PRZEPUKLINY BRZUSZNE

OGÓLNA DEFINICJA
PRZEPUKLINY



Przepuklina

- przemieszczenie trzew

do nieprawidłowego uchyłka jamy

ciała albo do sąsiedniej jamy ciała.



Zazwyczaj słowa “przepuklina” używa się do

określenia przemieszczenia trzew jamy brzusznej

poza jej granice przez ubytek w ścianie brzucha -

jest to wtedy

przepuklina brzuszna zewnętrzna.

Istnieje jednak wiele innych rodzajów przepuklin,

np. przeponowa lub mózgowo-rdzeniowa.

MECHANIZM
POWSTAWANIA
PRZEPUKLIN



Częste zwyżki ciśnienia w jamie brzusznej

(wysiłek fizyczny,

(wysiłek fizyczny, zaparcia

, choroby układu

oddechowego)

Sprzyjające warunki anatomiczne

(mniej wartościowa budowa tkanki łącznej,

locus minoris resistentiae

)



Nagły jednorazowy wzrost ciśnienia

wewnątrzbrzusznego

(znaczny wysiłek fizyczny)

nawet bez predyspozycji anatomicznych

ELEMENTY
PRZEPUKLINY



Wrota przepukliny



Worek przepuklinowy



Zawartość (treść) worka

przepuklinowego

WROTA PRZEPUKLINY



Miejsca zmniejszonego oporu -

locus minoris resistentiae:



Naturalne otwory i kanały, przez które przechodzą

struktury anatomiczne - takie jak naczynia, pnie

nerwowe, powrózek nasienny, więzadło obłe macicy,

odbytnica lub przełyk



Wtórne ubytki w ścianie brzucha -

blizny pooperacyjne i pourazowe



Miejsca o słabszej budowie mięśniowo-powięziowej

WOREK
PRZEPUKLINOWY



Uchyłek rozciągniętej otrzewnej

ściennej, uwypuklający się przez

wrota na zewnątrz



Szyja worka

(część otoczona brzegami otworu lub kanałem)



Trzon worka



Dno worka

ZAWARTOŚĆ WORKA
PRZEPUKLINOWEGO



Najczęściej - część sieci większej lub pętle

jelita cienkiego



Zawartość przepukliny może być różna -

zależnie od położenia jej wrót.



W świetle worków przepuklin lub w ich

ścianach

(przepukliny ześlizgowe)

znajdowano już prawie wszystkie narządy

jamy brzusznej;

nigdy nie znaleziono jedynie trzustki.

ODMIANY PRZEPUKLIN



Wolna -

hernia libera (reponibilis)

(zawartość może swobodnie wracać do jamy

brzusznej)



Przyrośnięta -

hernia accreta

(zrosty wskutek

przewlekłego

odczynu zapalnego;

nie ma dysproporcji między średnicą wrót a

zawartością)



Uwięźnięta -

hernia incarcerata

(wtłoczona

nagle

do worka zawartość o zbyt dużej

objętości nie może cofnąć się przez wąskie wrota;

ucisk może stać się przyczyną

martwicy

)

PODZIAŁ PRZEPUKLIN
BRZUSZNYCH



Przepukliny brzuszne zewnętrzne

(wrota w ścianie jamy brzusznej; narządy jamy

brzusznej przemieszczają się poza jej granice

anatomiczne, pozostając

w worku z otrzewnej ściennej, pokrytym skórą)



Przepukliny przeponowe

(wrota w obrębie przepony; narządy jamy brzusznej

przemieszczają się do śródpiersia lub do jamy opłucnej)



Przepukliny brzuszne wewnętrzne

(wrota pomiędzy narządami jamy brzusznej; worek

przepuklinowy nie uwypukla się poza jamę brzuszną)

RODZAJE PRZEPUKLIN
BRZUSZNYCH
ZEWNĘTRZNYCH



PRZEPUKLINY O CZĘSTEJ LOKALIZACJI:



p. pachwinowa skośna

hernia inguinalis

obliqua



p. pachwinowa prosta

hernia inguinalis directa



p. udowa

hernia femoralis



p. pępkowa

hernia umbilicalis



p. w kresie białej

hernia lineae albae



p. w bliźnie pooperacyjnej

hernia in cicatricae

RODZAJE PRZEPUKLIN
BRZUSZNYCH
ZEWNĘTRZNYCH



PRZEPUKLINY O RZADKIEJ LOKALIZACJI:



p. zasłonowa

hernia obturatoria



p. kulszowa

hernia ischiadica



p. kroczowa

hernia perinealis



p. boczna brzucha

hernia semilunaris

Spigel

(p. kresy półksiężycowatej, p. Spigela)



p. lędźwiowa

hernia lumbalis

- p. Grynfelta (górna) i p. Petita (dolna)

OBJAWY PRZEPUKLINY



Uwypuklenie - miękkie, cofające się



Często bez żadnych dolegliwości



Uczucie napięcia, pieczenie, ciągnący ból -

głównie w czasie chodzenia i pracy fizycznej



Czasem zaparcia



Niekiedy lekarz wykrywa małą przepuklinę

przy okazji badania z innego powodu



Zadawniona przepuklina nie daje się

odprowadzić (hernia accreta); może

powodować odparzenia skóry i odleżyny

BADANIE PRZEPUKLINY



Badamy chorego na stojąco i na leżąco. Dla

uwidocznienia przepukliny pacjent napina brzuch lub

kaszle. Oceniamy:



Okolicę, w której znajduje się przepuklina



Rozmiary worka przepuklinowego



Zawartość worka przepuklinowego (sieć, jelita)



Odprowadzalność



Ewentualną bolesność



Lokalizację wrót i ich wielkość (dokładnie można

ocenić dopiero po odprowadzeniu)



W przypadku przepukliny pachwinowej u mężczyzny -

obecność jąder w mosznie

RÓŻNICOWANIE
PRZEPUKLIN W OKOLICY
PACHWINOWEJ



Powiększony węzeł chłonny

(zapalny lub nowotworowy)



Ropień



Tłuszczak



Wodniak jądra



Niezstąpione jądro (wnętrostwo)



Tętniak tętnicy udowej



Żylak powrózka nasiennego



Żylak żyły odpiszczelowej

LECZENIE



Lekarz pierwszego kontaktu

powinien

rozpoznać

przepuklinę

(lub ją podejrzewać

- tzw. przepukliny o rzadkiej lokalizacji

bywają bardzo trudne do rozpoznania)



Potwierdzenie rozpoznania i

decyzja o

sposobie leczenia

(również o rezygnacji z

leczenia operacyjnego) należy do

chirurga



Leczenie przepuklin jest z zasady

operacyjne

LECZENIE
ZACHOWAWCZE



Tylko przepukliny wolne!



Małe dzieci - przepuklina pępkowa może ustąpić

po leczeniu przylepcem (pachwinowa nie!)



Osoby starsze, z poważnymi schorzeniami - gdy

ryzyko zabiegu (znieczulenia oraz zmniejszenia

wydolności oddechowej) znacznie przewyższa

dolegliwości, uciążliwość i ryzyko powikłań samej

przepukliny



Pas przepuklinowy, unikanie wysiłku, zaparć i

kaszlu

LECZENIE OPERACYJNE



Ogólna nazwa:

plastyka przepukliny



Istnieje kilkaset metod operacji przepuklin

(zwłaszcza pachwinowych); obecnie stosuje się

ich kilkanaście

(m. in. Bassiniego, Girarda, Kirschnera-

Postempskiego)



Żadna metoda nie daje 100% gwarancji, że nie

będzie nawrotu



Nawroty zdarzają się w kilku - kilkunastu

procentach przypadków



Ryzyko nawrotu zależy przede wszystkim od

budowy tkanki łącznej oraz trybu życia chorego

OBJAWY UWIĘŹNIĘCIA



Nagłe wystąpienie bólu



Przepuklina nie daje się odprowadzić



Bolesność przepukliny przy palpacji



Z czasem mogą wystąpić objawy

niedrożności przewodu pokarmowego

i zapalenia otrzewnej

PRZEPUKLINA
UWIĘŹNIĘTA
– POSTĘPOWANIE



Od razu skierować chorego na ostry dyżur chirurgiczny



Ważne, by pacjent nic nie jadł i nie pił od chwili

rozpoznania

(opóźniłoby to operację; możliwa niedrożność

jelit)



W ciągu kilku godzin od uwięźnięcia można podjąć próbę

odprowadzenia - powinien to zrobić chirurg, mający duże

doświadczenie

(przy odprowadzaniu “na siłę” istnieje

możliwość uszkodzenia ściany jelita lub wepchnięcia

przepukliny do jamy brzusznej “

en bloc

” wraz z uciskającym

pierścieniem)



Odwlekanie operacji o kilkanaście godzin może grozić

martwicą jelita



Stwierdzenie przy operacji zmian martwiczych stwarza

konieczność wycięcia zmienionego odcinka jelita lub sieci

PO OPERACJI
PRZEPUKLINY



Wczesne uruchamianie pacjentów

(zmniejsza ryzyko powikłań, nie grozi nawrotem)



Pobyt w szpitalu - około 1 tygodnia



Zwolnienie z pracy - długość zależy od rodzaju

pracy i wielkości przepukliny



Unikanie wysiłków fizycznych angażujących

mięśnie brzucha - ok. 3-6 miesięcy (do 1 roku)

(czas potrzebny na wytworzenie pełnego zrostu

powięzi)



Po miesiącu (i w razie dolegliwości) kontrola

u chirurga

Document Outline