„MAŁA CHIRURGIA” INIEKCJA CEWNIKOWANIE ZGŁĘBNIKOWANIE

Cewnik

– delikatna rurka, którą

można wprowadzać do

organizmu (do pęcherza

moczowego, żył, jelit, żołądka lub

dróg żółciowych) celem

utworzenia dostępu do wewnątrz

i na zewnątrz. Szczególną

odmianą cewnika jest

dren i

zgłębnik

(sonda).

DRENY:

Dreny zapewniają komunikację pomiędzy wnętrzem

organizmu a środowiskiem zewnętrznym.

Dren wymaga zamocowania i zabezpieczenia przy pomocy

szwu, opatrunku lub przylepca.

Oprócz swoich celów mogą one stanowić również wrota

zakażenia organizmu. Celem zapobiegania zakażeniom,

niezbędne jest przestrzeganie zasad aseptyki i antyseptyki.

Cele założenia drenażu:



odbarczenie gazów,



płukanie jam ciała,



ewakuowanie treści ropnej,



podanie leków,



karmienie chorego

Najczęściej używane

dreny:

DREN REDONA



Jest to dren połączony z butelką plastikową

lub szklaną (wymieniany codziennie co 12

godzin lub w przypadku wypełnienia do

połowy, a także wówczas kiedy nie ssie).



Jest założony pod skórę, wzdłuż rany

pooperacyjnej, z licznymi otworami na

całej długości rany. Zamocowany poprzez

przyszycie do powierzchni skóry.



Działa na zasadzie wytwarzania próżni

Najczęściej używane

dreny:

DREN PENROS'A



Jest on zbudowany z tworzywa

sztucznego,



Założony jest w obszarze rany, leży w

jamie otrzewnej między narządami.



Przymocowany poprzez przyszycie do

skóry.



Koniec tego drenu odprowadzony jest

do worka lub w opatrunek.

Najczęściej używane

dreny:

CEWNIK Z TWORZYWA SZTUCZNEGO Z

PROWADNICĄ DO DRENAŻU

PRZEZSKÓRNEGO LUB IGŁA TYPU

TROKAR



Cewnik ten posiada różne rozmiary i długości.



Jest wykorzystywany do wykonywania

nakłucia jamy otrzewnej.



Zamocowany poprzez przyszycie do skóry

i/lub oklejony przylepcem.



Koniec tego cewnika jest odprowadzony do

naczynia zbiorczego z podziałką lub worka.

Najczęściej używane

dreny:

DREN KEHRA



Jest wykonany z gumy kształcie litery T.



Służy do drenowania przetok i dróg

żółciowych.



Zamocowany poprzez przyszycie do

powierzchni skóry.



Koniec odprowadzony jest do worka do

zbiórki moczu, stomijnego lub innego

naczynia zbiorczego

Najczęściej używane

dreny:

KRÓTKIE KANIULE TYPU „VENFLON”



Wykonane z tworzywa sztucznego.



Zaletami są: mała traumatyzacja naczynia,

możliwość długotrwałego utrzymania go w

świetle naczynia, bez konieczności

unieruchomienia chorego.



Umocowane przy pomocy przylepca lub

błon półprzepuszczalnych.



Umożliwia wykonywanie wlewów

dożylnych, podawanie leków

Cewnikowanie pęcherza (

kateteryzacja)-

wskazania:



retencja moczu (pooperacyjna, przerost gruczołu krokowego, zwężenie

cewki moczowej),



pozyskanie moczu pęcherzowego,



nietrzymanie moczu,



przygotowanie przed operacyjne,



pomiar diurezy godzinowej,



pomiar moczu zalegającego,



różnicujące czynnościowe próby nerkowe,



bilans płynów,



przepłukiwanie,



wlewki lecznicze



W celach leczniczych cewnikowanie jest potrzebne w przypadku

utrudnienia mikcji lub zatrzymania moczu.

Przeciwwskazania:



1. Urazowe uszkodzenie cewki

moczowej - może się objawiać

krwawieniem z cewki moczowej

(najczęściej w przypadku urazu

krocza, miednicy lub tępego urazu

brzucha).



2. Krwiak okolicy krocza

Rodzaje cewników:

Cewniki produkuje się obecnie z różnych mas

plastycznych, które nadają im odpowiednią

elastyczność takich jak:



masy poliuretanowe,



lateks



sylikon.

Cewniki sylikonowe lub pokrywane warstwą

sylikonu służą do długotrwałego utrzymywania

w pęcherzu



nie powodują inkrustacji i

odczynów uczuleniowych ( drogie!).

Coraz częściej obserwuje się odczyny

uczuleniowe na lateks, nawet u dzieci

najmłodszych.



Produkowane obecnie cewniki służą

do jednorazowego użytku.



Rozmiar cewników (tab.) podaje się

wg skali French (F), która określa

obwód cewnika w milimetrach



1 F = 0,33 mm (np.: cewnik 9 F = 3

mm)

Wiek

Chłopc

Dziewczyn

Rodzaj cewnika

Noworodk

4 F

4-6 F

cewniki do karmienia

noworodków

Nelaton

1-2 lata

6 F

6-8 F

Nelaton

Foley

Tiemann

3-5 lat

8 F

8-10 F

jak wyżej

6-10 lat

8-10 F

10-12 F

jak wyżej

>10 lat

12 F

12-14 F

jak wyżej



Cewnik Nelatona

(

rys. 1a.

) z

jednym bocznym otworem- prosto

zakończony, jeden z najczęściej

używanych



Cewnik ten jest stosowany zarówno

do jednorazowego cewnikowania, jak

również może być utrzymywany

przez okres kilku dni w pęcherzu, a

wówczas należy go odpowiednio

przymocować do skóry prącia lub

sromu (u dziewczynek).



Cewnik Couvelaire'a

(

rys. 1b.

) -

prosty z otworem bocznym i na

końcu.



Służy do odprowadzania moczu z

pęcherza przez okres kilku dni w

przypadkach krwawienia, które

wymaga płukania pęcherza.



Cewnik ten lepiej niż inne rodzaje

umożliwia odpływ moczu.



Cewnik Tiemanna

z zagiętą

końcówką (

rys. 1c.

) jest polecany

przede wszystkim u chłopców,

zwłaszcza z zastawką cewki tylnej, u

których istnieje nie tylko zwężenie w

obrębie zastawki, ale przerośnięta i

uniesiona ku górze szyja pęcherza

moczowego utrudnia wprowadzenie

prostego cewnika do pęcherza.



Cewniki Malecota i Pezzera

(

rys. 1d. i 1e.

) - służą głównie do

zabezpieczenia prawidłowego

odprowadzenia moczu u chorych po

zabiegach operacyjnych.



Cewnik Foley'a

(

rys. 1f.

) jest

najwygodniejszym, samoutrzymującym się

cewnikiem do długotrwałego drenowania

pęcherza.



Balonik umieszczony powyżej otworu

zewnętrznego cewnika należy wypełnić

jałowym płynem (

najlepiej wodą do

wstrzyknięć, a nie roztworem NaCl (sól

może krystalizować uniemożliwiając

usunięcie roztworu z balonika, a przez to

wyciągnięcie cewnika z pęcherza),

dzięki

czemu utrzymuje się on w pęcherzu bez

dodatkowego przymocowania plastrami.



Najczęściej jest wykonywany z lateksu lub

sylikonu, bądź pokrywany jest warstwą

sylikonową.

Przygotowanie pacjenta:



Okolicę ujścia zewnętrznego cewki moczowej

należy umyć zgodnie z zasadami chirurgicznego

przygotowania pola operacyjnego do zabiegu

instrumentalnego. Do mycia używa się 0,5%

wodnego roztworu chlorheksydyny, roztworu

jodopowidonu lub innego odpowiedniego

preparatu.



Jeśli u pacjenta podejrzewa się zwężenie, w celu

znieczulenia należy przed cewnikowaniem

wprowadzić do cewki moczowej lidokainę w

postaci 2% żelu (5 ml). U innych pacjentów

preparat ten nakłada się bezpośrednio na koniec

cewnika.

Wykonanie cewnikowania:

Wykonuje chirurg w jałowych rękawiczkach.



Chory na wznak z rozchylonymi nogami



Lewą ręką ujmuje się członek, zsuwając napletek

z żołędzia prącia uwidaczniając ujście cewki



Koniec cewnika nawilża się jałowym olejem

parafinowym lub żelem ksylokainowym



W chwili przedostawania się cewnika przez

zwieracz cewki wyczuwa się opór, pokonujemy go

popychaniem delikatnym cewnik



Po wprowadzeniu do pęcherza z cewnika wypływa

mocz.

INIEKCJA:



wprowadzenie roztworu (najczęściej

leku) do tkanki za pomocą strzykawki

z igłą.

Rodzaje:



Iniekcje podskórne



Iniekcje śródskórne



Iniekcje domięśniowe



Iniekcje dożylne

Iniekcje podskórne:



Wykonuje się:

- w ramię,

- brzuch,

- udo

- okolicę łopatki.

Maksymalnie można podać 2 ml roztworu.

Igłę wprowadza się pod kątem 45-90° we wcześniej

utworzony wzgórek skórny.



Najczęściej podawanymi lekami w iniekcji podskórnej

są insuliny i heparyny drobnocząsteczkowe.



Dość często zleca się pacjentom samodzielne

wykonywanie iniekcji podskórnych po krótkim

przeszkoleniu.

Iniekcje śródskórne :



Wykonuje się w grzbietową część

przedramienia.



Maksymalnie można podać 0,1 ml

roztworu.



Igłę wprowadza się pod kątem 5-10°



Iniekcje śródskórne stosuje się przy

testach uczuleniowych lub próbie

tuberkulinowej.

Iniekcje domięśniowe:



Wykonuje się w duże mięśnie, dobrze ukrwione,

słabo unerwione, najczęściej są to:

- mięsień pośladkowy wielki,

- mięsień czworogłowy uda,

- mięsień trójgłowy ramienia.

Można podać maksymalnie do 20 ml (2 razy po 10 ml

ze zmianą miejsca wkłucia). Igłę wprowadza się pod

kątem 90° po poprzednim naciągnięciu skóry. Przed

podaniem leku należy wykonać próbę aspirowania,

aby upewnić się, że koniec igły nie jest położony w

świetle naczynia.



Iniekcje domięśniowe są najczęściej wykonywanymi.

Stosuje się je podczas podawania wielu leków.



Postać leku: wodna, oleista, zawiesina. Stężenie:

izotoniczne

Iniekcje dożylne:



Iniekcje dożylne wykonuje się w większe żyły:

- najczęściej w okolicach zgięcia łokciowego,

- nadgarstka,

- grzbietowej części dłoni,

- czasami nakłuwa się żyły na grzbietowej części

stopy. Nie ma maksymalnej ilości roztworu jaką

możemy podać w iniekcji dożylnej. Igłę

wprowadza się w światło żyły i wolno wprowadza

się roztwór.



Najczęściej do iniekcji dożylnej stosuje się

wenflon

, który zapewnia stały kontakt z żyłą i

ułatwia podawanie leku.

Najczęstsze zagrożenia

podczas wykonywania

iniekcji:



Wprowadzenie drobnoustrojów do organizmu,

powodujące zakażenie miejscowe lub uogólnione.



Wprowadzenie leku do krwioobiegu podczas

iniekcji domięśniowej (zapobiega się poprzez

aspirowanie).



Wprowadzenie leku do tkanki tłuszczowej lub

podskórnej przy wykonywaniu iniekcji

domięśniowych (zapobiega się poprzez stosowanie

dłuższych igieł).



Wprowadzenie powietrza do krwi przy iniekcjach

dożylnych, powodujące zator powietrzny.



Uszkodzenie nerwu kulszowego podczas iniekcji

domięśniowej w mięsień pośladkowy większy.

ZGŁĘBNIKOWANIE ŻOŁĄDKA



Badanie polega na

wprowadzeniu (przez

usta lub nos)

specjalnego zgłębnika i

pobraniu soku

żołądkowego (przez

zassanie)



Pobrany materiał

można poddać analizie

biochemicznej,

cytologicznej (ocena

jakościowa i ilościowa

komórek) oraz

bakteriologicznej.

ZGŁĘBNIKOWANIE

ŻOŁĄDKA- CZEMU SŁUŻY

BADANIE?

Zgłębnikowanie żołądka służy przede wszystkim

ocenie jego czynności wydzielniczej, która wyraża

się między innymi produkcją kwasu solnego.

W badaniu określane są:



podstawowe wydzielanie kwasu solnego

- BAO

(z angielskiego Basal Acid Output),



maksymalne i ewentualnie szczytowe

wydzielanie kwasu solnego -

MAO

PAO

angielskiego Maximal Acid Output i Peak Acid

Output).

MAO i PAO ocenia się po wstrzyknięciu substancji

pobudzających wydzielanie soku żołądkowego.

ZGŁĘBNIKOWANIE

ŻOŁĄDKA-WSKAZANIA:



Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

oporna na leczenie farmakologiczne.



Ocena skuteczności chirurgicznego leczenia

choroby wrzodowej, polegającego na przecięciu

gałęzi nerwu błędnego unerwiającej żołądek.



Diagnostyka zatruć drogą doustną (z wyjątkiem

podejrzenia zatrucia środkami żrącymi) - z

reguły badanie łączy się z płukaniem żołądka (w

celu eliminacji substancji toksycznej).

ZGŁĘBNIKOWANIE ŻOŁĄDKA



BADANIA POPRZEDZAJĄCE

Zwykle pacjent ma wykonane badanie

gastroskopowe,, ewentualnie badanie radiologiczne

górnego odcinka przewodu pokarmowego.



SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA

Pacjent powinien być na czczo. Na 48 godzin przed

badaniem nie powinien zażywać żadnych leków (w

przypadkach wątpliwych decyduje lekarz

prowadzący).

Badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym



CZAS

Badanie trwa zwykle do 2,5 godziny

OPIS BADANIA



Pacjent do badania przyjmuje pozycję siedzącą. Badający znieczula

gardło pacjenta środkiem znieczulającym w postaci aerozolu w celu

zniesienia odruchu wymiotnego.



Po kilku minutach badający wprowadza zgłębnik (zależnie od typu

zgłębnika i warunków anatomicznych) przez usta albo przez nos do

żołądka. Po opróżnieniu żołądka z zalegającej treści zbiera się sok

żołądkowy produkowany w ciągu godziny (przez odessanie) - ta

porcja służy do określenia

BAO.



Następnie, po wstrzyknięciu jednego z następujących preparatów:

1) histaminy lub histamolu (podskórnie),

2) pentagastryny (podskórnie lub domięśniowo),

3) insuliny (podskórnie albo dożylnie), zbiera się sok przez

godzinę w czterech 15-minutowych porcjach - te porcje służą do

określania

MAO i PAO.

MAO

oblicza się przez zsumowanie całkowitej ilości kwasu (objętość

odessanego soku żołądkowego razy stężenie kwasu solnego) jaka

została wydzielona w ciągu 1 godziny po wstrzyknięciu środka

wydzielniczego. Wskaźnik ten wyraża się w mEq/godz.

PAO

oblicza się przez zsumowanie ilości kwasów wydzielonych w ciągu

dwóch 10 minutowych okresów i pomnożeniu wartości wyrażonej w

mEq/godz przez 3, lub można wziąć pod uwagę okres 15 minutowy,

ale uzyskaną z zsumowania wartość trzeba pomnożyć przez 2.

Document Outline