Konflikt
y
Konflikt
y
Od początku swojego istnienia kontynent europejski borykał
się z wieloma problemami związanymi z różnorodnymi
dziedzinami życia. Dzisiejsze problemy w przeważającej
większości spowodowały zmiany jakie zaszły na Starym
Kontynencie w ostatnich kilkudziesięciu latach a szczególnie
trwający kilkadziesiąt lat podział Europy. Po II wojnie
światowej ożywiły się ruchy narodowo-wyzwoleńcze.
Żywiołowy proces dekolonizacyjny wpłynął na zmianę
nazewnictwa geograficzno-politycznego. Z mapy politycznej
zniknęły takie nazwy jak: imperium czy kolonia. Zmieniły się
nazwy wielu krajów, miast a nowo powstałe niezależne
państwa wracały do nazw narodowych z okresu
przedkolonialnego. Jednak wiele z tych zmian było
poprzedzone krwawymi konfliktami zbrojnymi i okupione
śmiercią tysięcy bojowników a nierzadko niewinnych cywili.
Konflikty zbrojne nie omijają także dzisiejszej, zdawało by się
tak dobrze rozwiniętej, cywilizacyjnie Europy. W ciągu
ostatnich dwóch dekad kontynent europejski był świadkiem
kilku poważnych konfliktów zbrojnych.
Wojna chorwacka 1991-
1995
Pierwszym konfliktem na który
należało by zwrócić uwagę to
wojna chorwacka w latach 1991-
1995. Po II wojnie światowej
Jugosławia była państwem
federacyjnym obejmującym 6
republik (Serbia, Chorwacja,
Bośnia i Hercegowina,
Macedonia, Słowenia,
Czarnogóra) i 2 prowincje
autonomiczne w ramach Serbii
(Wojwodina i Kosowo). Przyjęty
model ustrojowy zakładał
szeroką samorządność w ramach
ustroju socjalistycznego i
federalizm.
Zwieńczeniem tych tendencji była konstytucja Jugosławii z 1974
roku nadająca republikom bardzo szeroką autonomię, włącznie z
teoretycznym prawem wystąpienia z federacji. Federacyjny
ustrój Jugosławii nie zapobiegł powstawaniu tendencji
odśrodkowych. W największej skali występowały one w
Chorwacji, która w okresie II wojny światowej miała epizod
własnej państwowości jako marionetkowego reżimu
kolaborującego z III Rzeszą. Wyraźne tendencje separatystyczne
były też wśród Albańczyków z Kosowa, gdzie nawoływano
zarówno do połączenia się z niepodległą Albanią jak i do
islamskiego radykalizmu. Do 1980 roku jedność Jugosławii
utrzymywała się w dużej mierze dzięki niekwestionowanemu
autorytetowi prezydenta - marszałka Josipa Broz Tito -
przywódcy partyzantów z okresu II wojny światowej. Po jego
śmierci (4 maja 1980) napięcia etniczne i polityczne wystąpiły z
nową siłą. Dodatkowo pogłębiał je narastający kryzys
gospodarczy, w wyniku którego inflacja sięgnęła w w 1989 roku
aż 2000%. Jesienią 1989 roku w Słowenii i Chorwacji powstały
pierwsze niekomunistyczne partie polityczne, a rok później
wygrały one w lokalnych wyborach.
2 lipca 1990 roku rząd Słowenii ogłosił suwerenność,
potwierdzoną 23 grudnia w referendum. W dniach 20-21
lutego 1991 roku Chorwacja i Słowenia wprowadziły w
swych konstytucjach poprawki umożliwiające secesję. 19
maja 1991 roku w Chorwacji odbyło się referendum w
którym 94% głosujących opowiedziało się za
niepodległością. Na terenie obu republik, a zwłaszcza
Chorwacji, narastały napięcia etniczne, dochodziło do
rozlewu krwi, nakręcającego spiralę nienawiści. Kwestią
wywołującą głębokie spory była interpretacja zawartego w
konstytucji federalnej prawa do secesji. Secesjoniści
uważali, iż z federacji występować mogą poszczególne
republiki w całości, natomiast Serbowie (którzy stanowili
znaczną część ludności każdej z republik) twierdzili, że
prawo to przysługuje poszczególnym nacjom. Zgodnie z tą
interpretacją np. Chorwaci mieli prawo wystąpić z federacji
jugosłowiańskiej, ale z kolei terytoria zamieszkane przez
mniejszość serbską miały prawo do secesji z państwa
chorwackiego. Spór ten był podstawową przyczyną
krwawych walk, które toczyły się w latach 1991-1995.
Słowenia ogłosiła niepodległość 25 czerwca 1991 roku,
jednocześnie z Chorwacją. Aby zapobiec secesji republiki,
władze federalne w Belgradzie zdecydowały o użyciu wojska
(Jugosłowiańskiej Armii Ludowej). Przeciwko 35 tysiącom
żołnierzy armii federalnej (liczącej łącznie 180 tysięcy
żołnierzy) stanęło ok. 26 tysięcy członków obrony
terytorialnej (rezerwowej formacji paramilitarnej) i
policjantów. Walki w Słowenii trwały do 7 lipca 1991 roku,
gdy pod naciskiem Wspólnoty Europejskiej zawarto
trzymiesięczne zawieszenie broni i zamrożono deklaracje
niepodległościowe Słowenii i Chorwacji. Stan ten trwał do 8
października, gdy pod wpływem sytuacji w sąsiedniej
Chorwacji, Słowenia ponownie zadeklarowała swą
niepodległość. Jak już wspomniano, Chorwacja ogłosiła
niepodległość 25 czerwca 1991 roku. Doprowadziło to do
wybuchu starć pomiędzy Chorwatami a miejscowymi
Serbami, którym poparcia udzielała armia federalna. Trzonem
sił chorwackich były oddziały policji i obrony terytorialnej,
pośpiesznie wzmacnianej sprzętem zdobytym w magazynach
armii federalnej.
We wrześniu 1991 roku
walki wybuchły na nowo,
zwłaszcza w Sławonii
(północno-wschodnia
Chorwacja) i Dalmacji, zaś 8
października 1991 roku
Chorwacja ponownie
zadeklarowała
niepodległość. Walki na
terenie Chorwacji miały
bardzo ciężki przebieg, zaś
ludność cywilna poniosła
wysokie straty, zarówno w
trakcie działań bojowych,
jak i w wyniku czystek
etnicznych dokonywanych
przez obie strony.
Do najcięższych walk w wojnie o niepodległość Chorwacji
doszło podczas oblężenia Vukovaru (sierpień - listopad
1991) i Dubrownika (październik 1991 - maj 1992). 19
grudnia chorwaccy Serbowie proklamowali niepodległość
Republiki Serbskiej Krajiny, opowiadającej się za
związkiem z Jugosławią. W styczniu 1992 roku weszło w
życie zawieszenie broni, do strefy walk wkroczyły oddziały
pokojowe ONZ, zaś armia federalna wycofała się z
Chorwacji. Republika Serbskiej Krajiny pozostała jednak
faktycznie niezależna.
Wejście w życie zawieszenia broni nie spowodowało
całkowitego zaprzestania walk, które toczyły się wciąż na
niewielką skalę. Wojska chorwackie interweniowały też
kilkakrotnie w wojnie w sąsiedniej Bośni i Hercegowinie.
W 1994 miały miejsce, zakończone niepowodzeniem,
negocjacje pomiędzy władzami Chorwacji i Republiki
Serbskiej Krajiny.
W maju 1995 roku wojska chorwackie
przeprowadziły "Operację Błysk" w wyniku
której zajęły zachodnią część Sławonii, W
sierpniu miała miejsce "Operacja Burza",
która doprowadziła do upadku Republiki
Serbskiej Krajiny i exodusu Serbów z
Chorwacji.
Wojna w Bośni 1992-
1995
Kolejny konflikt warty zaznaczenia to wojna
w Bośni i Hercegowinie w latach 1992-1995.
Sytuacja w Republice Bośni i Hercegowiny
była tym bardziej skomplikowana, że
zamieszkiwały ją trzy grupy etniczne -
Bośniacy (muzułmanie, 43% populacji),
Serbowie
(31%)
i
Chorwaci
(17%).
Społeczności Serbów i Chorwatów ciążyły ku
swym ojczystym terytoriom, zaś społeczność
muzułmańska dążyła do niepodległości.
W dniach 29 luty - 1 marca 1992 roku odbyło się
referendum w sprawie niepodległości,
zbojkotowane w większości przez bośniackich
Serbów, w którym większość głosujących
opowiedziała się za niepodległością. Niepodległość
Bośni i Hercegowiny została proklamowana 5
marca 1992 roku.
Podjęta w marcu 1992 roku przez Wspólnotę
Europejską próba zapobieżenia wybuchowi
konfliktu zbrojnego zakończyła się niepowodzeniem
wobec sprzeciwu przywódcy bośniackich
muzułmanów Aliji Izetbegovića. Doprowadziło to
ostatecznie do wybuchu konfliktu zbrojnego w
Bośni na przełomie marca i kwietnia 1992 roku.
W kwietniu 1992 roku Bośnia i Hercegowina
została uznana przez społeczność
międzynarodową, oraz podjęto decyzję o
skierowaniu do nowego państwa oddziałów
rozjemczych pod egidą ONZ. W lipcu 1992 roku
Chorwaci powołali w Bośni tzw. Chorwacką
Republikę Herceg-Bośni, a miesiąc później
Serbowie utworzyli Republikę Serbską. Te quasi-
państwa otrzymywały wsparcie ze swych
macierzystych terytoriów, których przywódcy -
prezydent Serbii Slobodan Milošević i prezydent
Chorwacji Franjo Tudjman - uzgodnili potajemnie
podział Bośni i Hercegowiny. Poparcie dla
bośniackich Muzułmanów wyrażały państwa
islamskie, w tym Iran
Wojna w Bośni i Hercegowinie była niezwykle
brutalna. Wszystkie strony stosowały na
szeroką skalę czystki etniczne. Symbolami
wojny stały się: trwające 3 i pół roku oblężenie
przez Serbów Sarajewa i przeprowadzona
(także przez Serbów) masakra Muzułmanów w
Srebrenicy, której dokonano przy całkowitej
bezczynności broniących miasta wojsk ONZ.
Pod wpływem wiadomości o zbrodniach
wojennych
popełnianych
w
Bośni
i
Hercegowinie, w październiku 1992 roku ONZ
powołało komisję ds. zbadania zbrodni
wojennych. 22 stycznia 1993 roku powstał
specjalny
trybunał
ONZ
do
osądzenia
zbrodniarzy wojennych w byłej Jugosławii.
18 marca 1994 roku pod
naciskiem społeczności
międzynarodowej
przedstawiciele
Chorwatów i
Muzułmanów zawarli
porozumienie o
utworzeniu federacji.
Starano się jednocześnie
wywrzeć presję na
bośniackich Serbów,
czemu służyły m.in.
ataki lotnicze
wykonywane przez
samoloty państw NATO.
Ostatecznie 8 września 1995 roku w Genewie
rozpoczęły
się
rozmowy
pokojowe
pod
patronatem Stanów Zjednoczonych pomiędzy
delegacjami Bośni, Chorwacji i tzw. Nowej
Jugosławii (federacji Serbii i Czarnogóry).
Negocjacje, przeniesione następnie do Dayton
w Stanach Zjednoczonych, doprowadziły do
podpisania przez Slobodana Miloševića, Franjo
Tudjmana i Aliję Izetbegovića 14 grudnia 1995
roku układu pokojowego (tzw. porozumienie z
Dayton). Układ z Dayton kończący wojnę w
Bośni i Hercegowinie zakładał utrzymanie
podziału tego kraju na dwie części: federację
chorwacko-muzułmańską i część serbską, oraz
nadzór, w tym wojskowy, ze strony ONZ.
Konflikty w byłej Jugosławii zapisały się w historii
jako najkrwawszy konflikt zbrojny w Europie po II
wojnie światowej. Śmierć w tych wojnach poniosło
około 130 tysięcy ludzi (ok. 60 tysięcy Bośniaków,
35 tysięcy Serbów, 20 tysięcy Chorwatów, 10
tysięcy Albańczyków z Kosowa, 66 Macedończyków
i 18 Słoweńców) a liczba poszkodowanych w inny
sposób
(rannych,
zaginionych,
wypędzonych
podczas czystek etnicznych) sięga około miliona.
Wojny w byłej Jugosławii przyniosły ogrom
zniszczeń oraz położyły się ciężkim brzemieniem
na gospodarce zaangażowanych państw, zwłaszcza
Serbii, Bośni i Chorwacji. Pomimo upływu lat
sytuacja w byłej Jugosławii wciąż nie jest
pozbawiona napięć, zwłaszcza na tle etnicznym.
Konflikt w Kosowie
Kolejnym konfliktem, który opisze to
wojna w Kosowie rozgrywająca się w
latach 1996-1999 między siłami
jugosłowiańskimi a partyzantką albańską
(UCK) o zdobycie kontroli nad Kosowem
a także operacja ataku na cele lądowe w
Jugosławii pod kryptonimem Allied Force
przeprowadzonym przez siły NATO.
Oddziały UÇK rozpoczęły wojnę partyzancką,
przeprowadzając serię ataków partyzanckich na serbskie
siły porządkowe, reprezentantów władzy oraz zamachów
terrorystycznych wycelowanych w domniemanych
kolaborantów. W tej sytuacji w
na pomoc serbskiej
policji przyszła regularna armia jugosłowiańska,
przeprowadzając szeroko zakrojoną akcję zbrojną,
wymierzoną w UÇK. W przeciągu następnych kilku
miesięcy zginęły setki ludzi, a około 200 tysięcy uciekło z
miejsca zamieszkania; większość z nich stanowili
Albańczycy. Z drugiej strony, przemoc Albańczyków
skierowana była również wobec Serbów - raport
z
marca
informuje, że zostali oni usunięci z około 90
wiosek na terenie prowincji. Serbowie przemieszczali się
do innych części prowincji lub decydowali się na ucieczkę
do Serbii.
szacuje, że w
opisywanym okresie z miejsca zamieszkania uciekło około
30 tysięcy nie-Albańczyków.
W wyniku odrzucenia przez Serbów planu,
przygotowanego przez Grupę Kontaktową
na
,
r. wybuchła
. Atak
,
któremu nadano nazwę „Sojusznicza siła” (
) składał się z kilku faz, które
obejmowały szereg operacji zmierzających
do uzyskania pełnej kontroli nad terytorium
Kosowa. Rozkaz rozpoczęcia nalotów
uzależniony był od decyzji politycznych i
militarnych Rady Północnoatlantyckiej.
Operacja Allied Force podzielona została na
fazy
• FAZA 0 -
r., na podstawie
decyzji politycznej większości państw NATO,
siły powietrzne Sojuszu rozmieszczone
zostały na przewidzianych lotniskach, skąd
miały wziąć udział w nalotach.
• FAZA I - prowadzenie ograniczonych działań
powietrznych
przeciwko
z
góry
wytypowanym
celom
o
znaczeniu
militarnym. Faza ta rozpoczęła się
atakami wymierzonymi w jugosłowiańską
obronę
przeciwlotniczą
(wyrzutnie
rakietowe, punkty radarowe, urządzenia
kontrolne, lotniska i samoloty) na terenie
całej Jugosławii.
• FAZA II - zaczęła się
na skutek braku reakcji
rządu jugosłowiańskiego, która do tego czasu nie podjęła
inicjatywy pokojowej. Cele nalotów zostały rozszerzone na
infrastrukturę wojskową oraz bezpośrednio w siły
wojskowe stacjonujące w Kosowie (główne kwatery
dowodzenia,
koszary,
instalacje
telekomunikacyjne,
magazyny broni i amunicji, zakłady produkcyjne i składy
paliw). Rozpoczęcie tej fazy operacji było możliwe dzięki
jednogłośnej
decyzji
członków
Paktu
Północnoatlantyckiego.
• FAZA III - hasłem do niej był szczyt NATO w Waszyngtonie
w kwietniu 1999 r. W fazie tej doszło do znacznego
rozszerzenia powietrznych działań przeciwko szczególnie
ważnym celom o znaczeniu wojskowym na północ od 44
równoleżnika na obszarze całej Jugosławii. Po miesiącu
powietrznej kampanii dla NATO stało się oczywiste, że
dotychczasowa strategia nie była skuteczna. W kwietniu
1999 r. na szczycie NATO w Waszyngtonie zdecydowano się
na większą elastyczność w atakowaniu nowych celów w
ramach fazy 1 i 2, które były konieczne, aby osiągnąć cele
taktyczne w Kosowie i strategiczne na terenie Jugosławii.
• FAZA IV - wsparcie działań stabilizacyjnych w Kosowie.
• FAZA V - przegrupowanie sił i powrót wojsk do baz.
Równocześnie na terenie Kosowa obie strony
prowadziły liczne działania zbrojne. Organizacje
międzynarodowe alarmowały głównie o czystkach
etnicznych prowadzonych przez Serbów. W wyniku tych
działań, szereg wysokich urzędników Jugosłowiańskich,
w tym prezydent Slobodan Milošević, zostało
postawionych
w
stan
oskarżenia
przez
Międzynarodowy Trybunał Karny ds. Zbrodni w Byłej Ju
(ICTY). Wiele z tych spraw przekazano pod
jurysdykcję
Międzynarodowego Trybunału Zbrodni Wojennych
w
. Porozumienie o warunkach wycofania wojsk
serbskich z Kosowa oraz wejścia do prowincji sił
międzynarodowych KFOR podpisano 9 czerwca 1999
roku w Kumanovie.
ONZ szacuje, że w czasie działań wojennych na
terenie Kosowa, w okresie od marca 1998 r. do
kwietnia 1999 r., z rejonu tego uciekło lub zostało
wypędzonych około 850 tysięcy Albańczyków.
Większość z nich udało się do Albanii, Czarnogóry
i Macedonii. Siły rządowe niszczyły dokumenty
tożsamości uciekającej ludności. Działania te
określane są dziś mianem czystki tożsamości. W
znacznym stopniu utrudniły one identyfikację i
kontrolę powracających po wojnie ludzi. Strona
serbska twierdzi, że od czasu zakończenia wojny,
na teren Kosowa przeniosło się około 300 tysięcy
ludzi, podających się za byłych mieszkańców
regionu. Z racji braku spisów śmierci i narodzin,
sprawa nie może być rozstrzygnięta.
Materialne
straty
poniesione
w
przeciągu 11 tygodni bombardowań
oceniono
na
większe
od
tych
poniesionych
podczas
II
wojny
światowej. Serbscy ekonomiści z tzw. G-
17 oszacowali szkody spowodowane
nalotami NATO na łączną kwotę 1,2 mld
dolarów, zaś straty ekonomiczne na
około 29,6 mld dolarów, choć oficjalne
źródła rządowe mówią nawet o 200 mld
dolarów.
Po zakończeniu działań wojennych w 1999,
albańskie siły UÇK rozpoczęły prowadzenie
czystek etnicznych na terenie Kosowa. Akcja
obejmowała niszczenie serbskich i romskich
wiosek, świątyń i pomników. W wyniku
przeprowadzonych akcji 300 tysięcy Serbów
i Cyganów zostało wypędzonych, reszta
pozostała w nielicznych, strzeżonych przez
NATO KFOR enklawach. Albańska UÇK
doprowadziła do zniszczenia ponad 150
świątyń
prawosławnych
(z
których
najstarsze pochodziły z XII wieku, niektóre
były zabytkami uznanymi przez UNESCO za
światowe dziedzictwo kultury - np. monaster
Visoki Dečani ostrzelany z moździerza).
Hiszpania, Kraj Basków
(ETA)
Współczesna Europa nie jest również wolna od zjawisk
odradzania się radykalnych nurtów nacjonalistycznych oraz
odśrodkowych ambicji małych narodów nie mających
własnych państw. Przykładem tego jest kraj Basków, w
Hiszpanii, który walczy o odłączenie się od Hiszpanii i
uzyskanie statusu niezależnego państwa. ETA to skrót od
nazwy organizacji nacjonalistów z Kraju Basków, który
oznacza "Kraj Basków i Wolność". Powstała ona w 1959 r.
wśród studentów uniwersytetu w Bilbao. Głównym jej celem
było utworzenie niepodległego państwa Basków po obydwu
stronach Pirenejów, czyli w Hiszpanii i Francji. Aktywną
działalność terrorystyczną rozpoczęła ETA od 1968 r., kiedy
zaczęła się seria zamachów na funkcjonariuszy reżimu gen.
Franco. Krwawe represje ze strony rządu doprowadziły tylko
do wzmocnienia terroru, który w latach 70. osiągnął swoje
apogeum. Do 1995 r. ofiarami ETA było ponad 800 osób, od
policjantów, oficerów, po znanych polityków.
Ponad 150 terrorystów zginęło w walce z hiszpańskimi siłami
bezpieczeństwa. Na początku w ETA działali przede wszystkim
intelektualiści. W latach 90. zastąpili ich robotnicy, często nie
mający pracy. W Kraju Basków w 1995 r. bezrobocie
przekraczało 25%. Na przełomie lat 80. i 90., dzięki wspólnym
działaniom policji francuskiej i hiszpańskiej, rozbito ETA w takim
stopniu, że w praktyce ustała jej działalność terrorystyczna.
Dużym ciosem dla niej była działalność tzw. "szwadronów
śmierci", czyli GAL, zorganizowanych przez władze Hiszpanii,
które tylko w latach 1983-87 zabiły 27 działaczy ETA.
O inspirowanie działalności GAL hiszpańska prokuratura w 1995
r. podejrzewała premiera Gonzaleza, byłego ministra spraw
wewnętrznych oraz byłego ministra obrony i wiceministra w
rządach socjalistów Serra. W 1979 r. Kraj Basków uzyskał
szeroką autonomię. Socjaliści premiera Gonzaleza poszli jeszcze
dalej. Baskowie mają prawo ścigania podatków oraz własną
policję Ertzaintza (Przyjaciel Ludu). Lecz mimo to nie zaniechali
walki zbrojnej z państwem hiszpańskim. ETA posiada także swoje
ramię polityczne, separatystyczną partię Herri Batasuno, którą
popiera kilkanaście procent ludności Kraju Basków.
Najbardziej znane zamachy ETA:
grudzień 1973
Madryt, admirał Carrero Blanco, premier Hiszpanii.
styczeń 1995
San Sebastian, Gregorio Ordonez, przywódca
Baskijskiej Partii Ludowej.
sierpień 1995
Palma de Majorca, nieudana próba zamordowania
króla Juana Carlosa.
styczeń 1996
San Sebastian, zamordowanie przywódcy socjalistów
w Kraju Basków Fernando Mugica Herzoga.
luty 1996
Madryt, zamordowanie byłego prezesa Trybunału
Konstytucyjnego Hiszpanii Tomasa y Valient
Irlandia Północna (IRA)
Innym miejscem zapalnym w Europie głównie ze względu na tle
religijnym (przynajmniej jak twierdzą strony konfliktowe) jest
terytorium Irlandii Północnej. Od 1919 r. trwały nieregularne
walki między Irlandzką Armią Republikańską (Irish Republican
Army, IRA) a brytyjskimi siłami policyjno-wojskowymi. 6 XII
1921 r. podpisano traktat brytyjsko-irlandzki, na którego mocy
dokonano podziału wyspy na Wolne Państwo Irlandzkie oraz
Irlandię Północną, pozostającą w granicach Zjednoczonego
Królestwa.
Przełomową datą był 5 października 1968 r. gdy zorganizowano
demonstrację skierowaną przeciw dyskryminowaniu katolików
przy przyznawaniu mieszkań komunalnych. Wkrótce doszło do
kolejnych demonstracji, starć z policją i bojówek, a także do
zamachów bombowych, co doprowadziło do wkroczenia
jednostek armii brytyjskiej do Irlandii Północnej. Wydarzenia te
wywołały walki między IRA, a UFF (Bojowników o wolność
Ulsteru) i UVF (Ochotniczymi Siłami Ulsteru). Ten wybuch
przemocy, jak dziś widzimy, był zwiastunem dziesięciolecia
niepokojów w Irlandii Północnej, które licząc do 1998 roku
pochłonęło 3000 osób.
W Wielki Piątek 10 IV 1998 r. osiem z dziesięciu
najważniejszych północnoirlandzkich partii politycznych
ostatecznie uzgodniło i podpisało porozumienie, które jak
na razie zażegnało konflikt. Potwierdzono w nich, że
Irlandia Północna pozostanie częścią Zjednoczonego
Królestwa zgodnie z wolą większości jej mieszkańców.
Zadecydowano o zakresie jej autonomii i kształcie
demokratycznego ustroju. Porozumienie odnosiło się też do
kwestii praw człowieka, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
oraz zdania broni przez organizacje paramilitarne.
Ciekawe jest to, że konflikt o Irlandię Północną jest
nazywany konfliktem na tle religijnym. To raczej dziwne,
ponieważ walczące wyznania wywodzą się z tej samej
grupy – chrześcijaństwa, które jest przeciwne przemocy,
konfliktom,
pragnie
szerzyć
pokój
i
tolerancję.
Stwierdzenie, więc, że chodzi tu o religię, jest raczej próbą
zatuszowania prawdziwego powodu, którym może być np.
chęć dominacji Wielkiej Brytanii.
Jak wynika z powyższych przykładów, przyczyny
konfliktów lokalnych mogą być różnorakie. Zwykle
są to walki na tle etnicznym czy narodowym, co
często wiąże się także z różnicami
wyznaniowymi (Irlandia Płn., była Jugosławia).
Konflikty te są podsycane przez różnice majątkowe
czy klasowe oraz odmienne racje stanu państw .
Europa Zachodnia nie jest wolna od zjawisk
odradzania
się
radykalnych
nurtów
nacjonalistycznych oraz odśrodkowych ambicji
małych narodów nie mających własnych państw.
Lokalne walki są zwykle uzależnione od zjawisk
kulturowych i społecznych, najczęściej zaś trwają
wiele pokoleń i sięgają wiele lat wstecz. Ich
podłoże zależne jest od wielu indywidualnych
czynników dla danego obszaru i ludności, dlatego
każdy konflikt należy charakteryzować osobno.