background image

Wykonał: str. kdt Łukasz Piórek

Wykonał: str. kdt Łukasz Piórek

Promotor: st. kpt. mgr inż. 

Promotor: st. kpt. mgr inż. 

Grzegorz Stankiewicz

Grzegorz Stankiewicz

 

Poznań 2003

Wykonał: str. kdt Łukasz Piórek

Wykonał: str. kdt Łukasz Piórek

Promotor: st. kpt. mgr inż. 

Promotor: st. kpt. mgr inż. 

Grzegorz Stankiewicz

Grzegorz Stankiewicz

 

Poznań 2003

background image

 

 

Parametry fizykochemiczne niebezpiecznyc
h związków chemicznych

Parametry pożarowe i wybuchowe niebezpi

ecznych związków chemicznych

Podział niebezpiecznych związków chemicz

nych

Podział zatruć

Czynniki od których zależy oddziaływanie 

związków chemicznych na organizm człowiek

a

Oznakowanie materiałów niebezpiecznych

Pododdziały ratownictwa chemicznego

Literatura

background image

 

 

Parametry fizykochemiczne 

Parametry fizykochemiczne 

niebezpiecznych związków 

niebezpiecznych związków 

chemicznych

chemicznych

1.

Stan skupienia

2.

Ciężar właściwy

3.

Rozpuszczalność w wodzie

MEN

MEN

U

U

background image

 

 

Stan skupienia

Stan skupienia

Stały

Ciekły

Gazowy

background image

 

 

Gazowy

Gazowy

Krótka charakterystyka:

Gazy są ściśliwe

Przybierają kształt naczynia w którym 
się znajdują

Mieszają się w 100%

Gazy można skroplić

background image

 

 

Ciekły

Ciekły

Krótka charakterystyka:

Ciecze nie są w 100% mieszalne 

Posiadają bardzo małą ściśliwość 

Dyfundują (parują)

background image

 

 

Stały

Stały

Krótka charakterystyka:

Ciała stałe są nieściśliwe

Dyfundują (parują)

background image

 

 

Ciężar właściwy

Ciężar właściwy

Stosunek ciężaru ciała jednorodnego (P) do 

jego objętości (V)

Ciężar właściwy jest równy liczbowo 
gęstości. 

Dla gazu Dp (gęstość względem powietrza)

y

=

P

V

background image

 

 

Rozpuszczalność w 

Rozpuszczalność w 

wodzie

wodzie

Ilość substancji (stałej, ciekłej lub 

gazowej) rozpuszczonej  w określonej 

temperaturze i pod danym ciśnieniem.

background image

 

 

Parametry pożarowe i 

Parametry pożarowe i 

wybuchowe 

wybuchowe 

niebezpiecznych związków 

niebezpiecznych związków 

chemicznych

chemicznych

1.

Granice wybuchowości

2.

Temperatura zapłonu

3.

Temperatura zapalenia

4.

Temperatura samozapalenia

MEN

MEN

U

U

background image

 

 

Granice wybuchowości

Granice wybuchowości

1.

Dolna granica wybuchowości

:

najniższe stężenie substancji palnej (gazów, par, 

pyłów) w mieszaninie z powietrzem, przy którym 

może już nastąpić zapalenie się tej substancji 

(wybuch) pod wpływem bodźca termicznego.

2.

Górna granica wybuchowości

:

najwyższe stężenie substancji palnej (gazów. par, 

pyłów) w mieszaninie z powietrzem, przy którym 

może jeszcze nastąpić zapalenie się tej substancji 

(wybuch) pod wpływem bodźca termicznego.

background image

 

 

Temperatura zapłonu

Temperatura zapłonu

Jest to najnisza temperatura, przy której 

ciecz palna ogrzana w określonych 
warunkach, wydziela taką ilość palnych 
gazów, które nad powierzchnią 
wytworzą z powietrzem mieszaninę 
palną zdolną zapalić się od bodźca 
termicznego (płomienia). 

background image

 

 

Temperatura zapalenia

Temperatura zapalenia

Jest to najniższa temperatura, do której 

należy ogrzać substancję palną, aby 
zapaliła się ona bez udziału otwartego 
źródła ognia.

background image

 

 

Temperatura 

Temperatura 

samozapalenia

samozapalenia

Jest  to najniższa temperatura przy której 

Jest  to najniższa temperatura przy której 

następuje samozapalenie, bez dodatkowego 

następuje samozapalenie, bez dodatkowego 

bodźca termicznego np.iskry.

bodźca termicznego np.iskry.

Substancje mające w określonych warunkach 

temperatury zapalenia niższe od temperatury 

otoczenia, w odróżnieniu od innych substancji 

mających wysokie temperatury zapalenia, 

nazywamy samozapalającymi.

Proces, którego kosztem następuje wydzielenie 

ciepła, aż do samorzutnego zapalenia się 

nazywamy samozapaleniem.

background image

 

 

Podział niebezpiecznych 

Podział niebezpiecznych 

związków chemicznych

związków chemicznych

1.

Ogólno trujące

2.

Szkodliwe

3.

Żrące

4.

Drażniące

5.

Neurotoksyczne

6.

Rakotwórcze

7.

Narkotyczne

8.

Alergiczne

9.

Mutogenne

10.

Upośledzające

MEN

MEN

U

U

background image

 

 

Ogólnotrujące

Ogólnotrujące

Powodują ostre lub chroniczne 
zatrucie prowadzące często od zejść 
śmiertelnych.

background image

 

 

Szkodliwe

Szkodliwe

Wszelkiego typu związki o 
niekorzystnym oddziaływaniu na 
organizm, powodujące często 
śmierć.

background image

 

 

Żrące

Żrące

Po zetknięciu z żywą tkanką 
powodując jej zniszczenie.

background image

 

 

Drażniące

Drażniące

Powodują stany zapalne skóry, błon 
śluzowych i oczu.

background image

 

 

Neurotoksyczne

Neurotoksyczne

Powodują uszkodzenia centralnego 
układu nerwowego i nerwów 
obwodowych

background image

 

 

Rakotwórcze

Rakotwórcze

Powodują zmiany nowotworowe w 
organizmie.

background image

 

 

Narkotyczne

Narkotyczne

Powodują stany oszołomienia, utraty 
przytomności, w ekstremalnych 
przypadkach powodują śmierć.

background image

 

 

Alergiczne

Alergiczne

Wywołują odczyn typu uczuleniowego 
w organizmie.

background image

 

 

Mutogenne

Mutogenne

Powodują uszkodzenie aparatu 
dziedzicznego , oraz zmiany cech 
dziedzicznych potomstwa.

background image

 

 

Upośledzające 

Upośledzające 

Powodują zmiany w rozwoju 

wewnątrzmacicznym płodu

background image

 

 

Podział zatruć

Podział zatruć

Podział zatruć ze względu na stopień 
uszkodzenia zdrowia.

Podział zatruć ze względu na czas eksp
ozycji.

MEN

MEN

U

U

background image

 

 

Podział zatruć ze względu 

Podział zatruć ze względu 

na stopień uszkodzenia 

na stopień uszkodzenia 

zdrowia

zdrowia

Ciężkie

Lekkie

Dawka trująca 
Dawka śmiertelna
Średnia dawka śmiertelna

Najwyższe dopuszczalne stężenie na stanowi

sku pracy

Najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe
Najwyższe dopuszczalne stężenie progowe
Próg wyczuwalności węchowej

background image

 

 

Dawka trująca

Dawka trująca

(DT) - Oznacz najmniejszą ilość 

(DT) - Oznacz najmniejszą ilość 

substancji trującej wywołującej 

substancji trującej wywołującej 

wyraźne objawy zatrucia.

wyraźne objawy zatrucia.

background image

 

 

Dawka śmiertelna

Dawka śmiertelna

(DL) – oznacza najmniejszą ilość 

(DL) – oznacza najmniejszą ilość 

substancji trującej 

substancji trującej 

powodującej zejście 

powodującej zejście 

śmiertelne.

śmiertelne.

background image

 

 

Średnia dawka śmiertelna

Średnia dawka śmiertelna

(LD50 lub DL50) – jest to ilość 

substancji, która po przyjęciu przez 

szczury o wadze 200 – 300 g żywej 

masy, powoduje śmierć połowy 

grupy zwierząt doświadczalnych 

przed upływem 14 dni.

Wynik podaje się w miligramach na 

kilogram wagi ciała.

background image

 

 

Najwyższe dopuszczalne 

Najwyższe dopuszczalne 

stężenie na stanowisku 

stężenie na stanowisku 

pracy

pracy

(NDS) – jest to takie stężenie 

substancji trującej, które przy 

stałym kontakcie z nią w ciągu 8-

godzinnego dnia pracy przez 

wieloletni nawet okres nie wywołuje 

żadnych objawów zatrucia.

background image

 

 

Najwyższe dopuszczalne 

Najwyższe dopuszczalne 

stężenie chwilowe

stężenie chwilowe

(NDS

ch

) – jest to stężenie czynników 

szkodliwych dla zdrowia – ustalone 

jako wartości średnie – które nie 

powinno powodować ujemnych zmian 

w stanie zdrowia pracownika oraz jego 

przyszłych pokoleń, jeśli utrzymuje się 

ono w środowisku pracy nie dłużej niż 

30 minut w czasie zmiany roboczej.

background image

 

 

Najwyższe dopuszczalne 

Najwyższe dopuszczalne 

stężenie progowe

stężenie progowe

(NDSP) – jest to stężenie czynników 

szkodliwych dla zdrowia, które ze 
względu na zagrożenie zdrowia lub 
życia pracownika nie mogą być 
przekroczone w środowisku pracy.

background image

 

 

Próg wyczuwalności 

Próg wyczuwalności 

węchowej

węchowej

Jest to dana liczbowa określająca 

minimalną ilość danej substancji 
w atmosferze, która może być 
już wyczuwalna przez zmysł 
powonienia człowieka.

background image

 

 

Podział zatruć ze względu 

na czas ekspozycji

  

Ostre 

  

Chroniczne (przewlekłe) 

  

Podostre

 

background image

 

 

 

 

Ostre

Ostre

 

 

występują w wyniku działania na 
organizm dużych ilości substancji 
trujących i przebiegają gwałtownie, z 
szybko zmieniającymi się objawami, 
kończąc się z reguły śmiercią po 
upływie 1-2 dni, często kilku godzin, a 
nawet minut.

background image

 

 

Chroniczne (przewlekłe)

Chroniczne (przewlekłe)

Rozwijają się w wyniku 
długotrwałego działania na organizm 
małych ilości substancji trujących.

Schorzenia te charakteryzują się powolnym 

przebiegiem (miesiące, lata), często bez 
wyraźnie widocznych objawów.

background image

 

 

 

 

Podostre

Podostre

 

 

charakter mieszany pomiędzy 
zatruciami ostrymi i chronicznymi.

background image

 

 

Czynniki od których zależy 

Czynniki od których zależy 

oddziaływanie związków 

oddziaływanie związków 

chemicznych na organizm 

chemicznych na organizm 

człowieka

człowieka

1.

Rodzaju substancji

2.

Droga wchłaniania

3.

Dawka

4.

Przemian jakim ulegają w 

organizmie 

5.

Cech indywidualnych

 

MEN

MEN

U

U

background image

 

 

Drogi wchłaniania

Drogi wchłaniania

A.

Drogi oddechowe 

B.

Przewód pokarmowy

C.

Powierzchnia skóry

background image

 

 

Drogi  oddechowe

Drogi  oddechowe

Następują zatrucia w ilości 90-95%.

Następuje przenikanie gazów, par 

cieczy lub ciał stałych.

background image

 

 

Przewód pokarmowy

Przewód pokarmowy

Przenikają głównie ciała stale, 

ciecze, w nielicznych przypadkach 
gazy i opary – możliwe przy 
niedostatecznej higienie osobistej, 
przypadkowe albo wynikające z 
działań samobójczych.

background image

 

 

Powierzchnia skóry

Powierzchnia skóry

Głównie ciała stałe i ciecze, a także 
niektóre gazy i pary łączące się z 
wilgocią skóry człowieka, wywołujące 
działania drażniące i inne.
Takie przypadki mają miejsce przede 
wszystkim przy bezpośrednim 
zetknięciu się z daną substancją 
zwykle przez polanie powierzchni 
ciała.

background image

 

 

Dawka

Dawka

(Czas ekspozycji) długość oddziaływania 

pewnej ilości środka w określonym 

czasie na organizm człowieka.

Ilość substancji trującej, konieczna do 

Ilość substancji trującej, konieczna do 

wywołania widocznych objawów 

wywołania widocznych objawów 

zatrucia.

zatrucia.

background image

 

 

Oznakowanie materiałów 

Oznakowanie materiałów 

niebezpiecznych

niebezpiecznych

1.

Oznakowanie butli.

2.

Oznakowanie rurociągów.

3.

Oznakowanie przesyłek transportowych:

Pomarańczowe tablice ostrzegawcze
Diament niebezpieczeństwa
HAZCHEM CODE
ADR.

       

MEN

MEN

U

U

background image

 

 

Oznakowanie butli

Oznakowanie butli

background image

 

 

Oznakowanie rurociągów

Oznakowanie rurociągów

Woda (w stanie ciekłym)

Para

Oleje i Ciecze Palne

Gazy (także w stanie 

skroplonym)

Kwasy i Zasady

Powietrze

Inne Ciecze

background image

 

 

Pomarańczowe tablice 

Pomarańczowe tablice 

ostrzegawcze

ostrzegawcze

Pomarańczowe tablice z czarnym obwodem 

umieszczane z tyłu i z przodu pojazdu od 
strony kierowcy na wysokości nie mniejszej 
niż 0,5m i nie większej niż 2m 

Wymiary tablic:

30cm/40cm, czarny pasek – 

grubość 1,5cm

Mogą występować 

bez numerów 

Tablice na których są numery, oznaczają 
poszczególne substancje niebezpieczne, 
wyszczególnione w wykazie

.

background image

 

 

Wymiary tablic

Wymiary tablic

 

 

40 cm 

 30 cm

{

{

background image

 

 

Bez numerów

Bez numerów

Na pojeździe występuje mieszany 
asortyment (wiele substancji).

Oznacza przewóz substancji 
szczególnie niebezpiecznych. 

background image

 

 

Pomarańczowe tablice 

Pomarańczowe tablice 

ostrzegawcze

ostrzegawcze

()

Liczniku

Liczniku oznacz 

numer  

rozpoznawczy 

niebezpieczeństwa

Mianowniku

Mianowniku 

oznacza numer 

ONZ-oski z katalogu 

substancji 

niebezpiecznych

Przykładowe oznaczenia i
 opisy.

background image

 

 

Pomarańczowe tablice 

Pomarańczowe tablice 

ostrzegawcze

ostrzegawcze

Licznik (pierwsza cyfra)

2

  –  gaz

3

  –  ciecz zapalna

4

  –  ciało stałe (palne)

 –  materiał utleniający 

6

  –  materiał trujący

8

–  materiał żrący

X

  -  absolutny zakaz 

kontaktu z wodą

background image

 

 

Pomarańczowe tablice 

Pomarańczowe tablice 

ostrzegawcze

ostrzegawcze

Licznik (druga {trzecia} cyfra)

0

   -  brak dodatkowego zagrożenia

1

-  właściwości wybuchowe

2

-  zdolność wytwarzania gazu

3

-  łatwo zapalność

5

-  właściwości utleniające

6

-  właściwości trujące

7

-  właściwości promieniotwórcze

8

-  właściwości żrące

9

-  inne niebezpieczne właściwości

background image

 

 

Przykładowe oznaczenia i 

Przykładowe oznaczenia i 

opisy.

opisy.

30

1203

Ciecz zapalna

Numer ONZ-oski z 

katalogu substancji 

niebezpiecznych

X36

123

3

Absolutny zakaz kontaktu 

z wodą, ciecz zapalna, 

materiał trujący

Numer ONZ-oski z 

katalogu substancji 

niebezpiecznych

background image

 

 

DIAMENT 

DIAMENT 

NIEBEZPIECZEŃSTWA

NIEBEZPIECZEŃSTWA

 

 

Jest systemem natychmiastowej oceny 

niebezpieczeństwa w wypadkach z 

materiałami niebezpiecznymi.

Umieszczany jest na większości

przesyłek pochodzących z USA.

Tworzy on ujednolicony przez 

National Fire Protection Association (NFPA) 

system umożliwiający szybkie rozpoznanie 

głównych zagrożeń:

- zagrożenia zdrowia (pole niebieskie);

- zagrożenia pożarowego (pole czerwone);

- niebezpieczeństwa reakcji (pole żółte);

- radioaktywności (pole białe).

background image

 

 

DIAMENT 

DIAMENT 

NIEBEZPIECZEŃSTWA

NIEBEZPIECZEŃSTWA

background image

 

 

DIAMENT 

DIAMENT 

NIEBEZPIECZEŃSTWA

NIEBEZPIECZEŃSTWA

1

1

 

 

– 

– 

Kolor Biały:

Kolor Biały:

PUSTE POLE  – woda dopuszczalna jako 

środek gaśniczy;

 – nie używać wody jako środka 

gaśniczego;

KONICZYNKA” – przy uwolnieniu 

materiału niebezpieczeństwo 

promieniowania (materiał radioaktywny).

background image

 

 

DIAMENT 

DIAMENT 

NIEBEZPIECZEŃSTWA

NIEBEZPIECZEŃSTWA

2

2

 

 

– Kolor Żółty (WYBUCHOWOŚĆ)

– Kolor Żółty (WYBUCHOWOŚĆ)

:

:

 4 – duże niebezpieczeństwo eksplozji;

 3 - niebezpieczeństwo eksplozji pod wpływem 

działania ciepła lub silnego wstrząśnięcia (np.przy 

uderzeniach).Wydzielić strefę zagrożenia.Gasić 

tylko 

zza osłony.

 2 – możliwe silne reakcje chemiczne.Konieczne 

podjęcie wzmożonych środków ostrożności.Gaszenie z 

zachowaniem bezpiecznego dystansu.

 1 – przy ogrzaniu materiał niestabilny.Konieczne 

zachowanie środków ostrożności.

 0 – brak niebezpieczeństwa w normalnych warunkach.

background image

 

 

DIAMENT 

DIAMENT 

NIEBEZPIECZEŃSTWA

NIEBEZPIECZEŃSTWA

3

3

 

 

- Kolor Czerwony (PLANOŚĆ):

- Kolor Czerwony (PLANOŚĆ):

 4 – materiał ekstremalnie łatwopalny przy 

każdej  temperaturze;

 3 – niebezpieczeństwo zapalenia przy normalnej 

temperaturze;

 2 – niebezpieczeństwo zapalenia przy ogrzaniu;

 1 – niebezpieczeństwo zapalenia przy kontakcie 

z  ogniem (płomieniem);

 0 – nie występuje niebezpieczeństwo zapalenia 

w  normalnych warunkach.

background image

 

 

DIAMENT 

DIAMENT 

NIEBEZPIECZEŃSTWA

NIEBEZPIECZEŃSTWA

4

4

 

 

– 

– 

Kolor Niebieski (ZAGROŻENIE ZDROWIA):

Kolor Niebieski (ZAGROŻENIE ZDROWIA):

  

  

 4 – bardzo niebezpieczny, unikać kontaktu z 

płynem lub parami bez pełnej ochrony.Unikać 

obecności w strefie zagrożenia;

 3 – bardzo niebezpieczny, obecność w strefie 

zagrożenia tylko w pełnym ubraniu ochronnym 

aparacie izolującym;

 2 – niebezpieczny, obecność w strefie zagrożenia 

tylko w  aparacie ochrony dróg oddechowych;

 1 – małe niebezpieczeństwo, zalecane maski z 

wkładami 

filtrującymi;

 0 – brak zagrożenia.

background image

 

 

HAZCHEM – CODE

HAZCHEM – CODE

System określany również jako EMAC – Emergency Action 

Code.

Na obszarze Wielkiej Brytanii używa się zamiast tablicy 

ostrzegawczej podzielonego na 5 części szyldu, który 

zawiera informacje potrzebne do podjęcia akcji 

ratowniczej.

Znajdują się w nim informacje o:

- odpowiednim doborze środków gaśniczych,

- konieczność zatamowania dopływu substancji do 

kanalizacji lub możliwości rozcieńczenia substancji 

wodą,

- możliwość zajścia gwałtownych lub wybuchowych 

reakcji,

- rodzaju koniecznych do zastosowania ochron osobistych,

- konieczność rozważenia ewakuacji.

background image

 

 

HAZCHEM – CODE

HAZCHEM – CODE

HAZCHEM – CODE

HAZCHEM – CODE

  składa się z liczb i 

liter.Liczba stoi na pierwszym miejscu 

i informuje o rodzaju właściwego 

środka gaśniczego.Litery opisują 

rodzaj wymaganych środków ochrony 

osobistej, możliwość zaistnienia 

reakcji i środki ostrożności przy 

wycieku lub ulatnianiu się substancji.

background image

 

 

(A) Rodzaj środka gaśniczego

1. Prąd wodny zwarty

2. Prąd wodny rozproszony

3. Piana

4. Proszek

(B) Technologia działań:

1.

2.

3.

4.

P

V

Ochrona pełna

Rozcieńczyć (można spuszczać do ka

nalizacji)

R

S

V

Ochrona dróg oddechowych (ODO

)ODO tylko przy pożarze

S
T

ODO

T

ODO tylko przy pożarze

W

V

Ochrona pełna

Obwałować (nie wolno spuszczać do   

    kanalizacji)

X

Y

V

ODO

Y

ODO tylko przy pożarze

Z

ODO

Z

ODO tylko przy pożarze

background image

 

 

HAZCHEM – CODE

HAZCHEM – CODE

Objaśnienia symboli i oznaczeń 
cyfrowych:

1.

Działać zwartym prądem wody.

2.

Działać prądem mgłowym wody.

3.

Stosować piany gaśnicze.

4.

Działać proszkami gaśniczymi (nie może 
dojść do kontaktu substancji z wodą – 
niebezpieczeństwo silnej reakcji).

background image

 

 

HAZCHEM – CODE

HAZCHEM – CODE

Objaśnienia symboli i oznaczeń cyfrowych:

Objaśnienia symboli i oznaczeń cyfrowych:

V

 – substancja może reagować gwałtownie lub wybuchać.

„Ochrona pełna”

 -  pełne ubranie chemiczne + aparat 

izolujący dróg oddechowych (niezależny od powietrza 

obiegowego).

„Ochrona dróg oddechowych” (ODO)

 – aparat 

izolujący dróg oddechowych + rękawice ochronne.

„Rozcieńczyć”

 – substancja, za zgodą instytucji 

odpowiedzialnych za ochronę środowiska może (po 

znacznym rozcieńczeniu) zostać wprowadzona do 

kanalizacji.

„Obwałować”

 – należy uniemożliwić wniknięcie 

substancji do kanalizacji lub wód gruntowych.

E

 – rozważyć przeprowadzenie ewakuacji.

background image

 

 

ADR

ADR

ADR  to  umowa  europejska  dotycząca 

międzynarodowego  przewozu  drogowego 
materiałów 

niebezpiecznych 

(ADR) 

sporządzona  w  Genewie  30  września 
1957 

r. 

pod 

auspicjami 

Komisji 

Gospodarczej  Narodów  Zjednoczonych, 
opracowana  i  wydana  przez  Europejski 
Komitet 

Transportu 

Wewnętrznego, 

ratyfikowana przez Polskę w 1975r.

Nalepki A
DR

background image

 

 

ADR

ADR

Klasa 1a

 –

 Materiały i przedmioty wybuchowe.

Klasa 1b

 –

 Przedmioty wypełnione materiałami wybuchowymi.

Klasa 1c

 –

 Materiały zapalające, ognie sztuczne i podobne materiały.

Klasa 2

 –

 Gazy sprężone, skroplone lub rozpuszczone pod ciśnieniem.

Klasa 3

 –

 Materiały ciekłe zapalne.

Klasa 4,1

 –

 Materiały stałe zapalne.

Klasa 4.2

 –

 Materiały samozapalne.

Klasa 4.3

 –

 Materiały wytwarzające w zetknięciu z wodą gazy zapalne.

Klasa 5.1

 –

 Materiały utleniające, podtrzymujące palenie.

Klasa 5.2

 –

 Nadtlenki organiczne.

Klasa 6.1

 –

 Materiały trujące.

Klasa 6.2

 –

 Materiały budzące odrazę lub zaraźliwe.

Klasa 7

 –

 Materiały promieniotwórcze.

Klasa 8

 –

 Materiały żrące.

Klasa 9

 –

 Różne niebezpieczne  materiały i przedmioty. 

background image

 

 

background image

 

 

SUBSTANCJE  I  PRZEDMIOTY 

SUBSTANCJE  I  PRZEDMIOTY 

WYBUCHOWE

WYBUCHOWE

Uwagi:

1.

** - miejsce na wpisanie podklasy; nie należy 

wypełniać 

w przypadku gdy skłonność do 

wybuchu jest 

zagrożeniem

2.

* - miejsce na wpisanie grupy zgodności; nie 

należy  wypełniać w przypadku gdy skłonność 

do 

wybuchu jest zagrożeniem dodatkowym

background image

 

 

GAZY PALNE

GAZY PALNE

background image

 

 

GAZY NIEPALNE I 

GAZY NIEPALNE I 

NIETRUJĄCE

NIETRUJĄCE

background image

 

 

GAZY TRUJĄCE

GAZY TRUJĄCE

background image

 

 

MATERIAŁY CIEKŁE 

MATERIAŁY CIEKŁE 

ZAPALNE

ZAPALNE

background image

 

 

background image

 

 

MATERIAŁY STAŁE ZAPALNE, 

MATERIAŁY STAŁE ZAPALNE, 

SAMOREAKTYWNE I 

SAMOREAKTYWNE I 

MATERIAŁY WYBUCHOWO 

MATERIAŁY WYBUCHOWO 

ODCZULONE

ODCZULONE

background image

 

 

MATERIAŁY 

MATERIAŁY 

SAMOZAPALNE

SAMOZAPALNE

background image

 

 

MATERIAŁY WYTWARZAJĄCE 

MATERIAŁY WYTWARZAJĄCE 

W KONTAKCIE Z WODĄ 

W KONTAKCIE Z WODĄ 

GAZY ZAPALNE

GAZY ZAPALNE

background image

 

 

MATERIAŁY UTLENIAJĄCE

MATERIAŁY UTLENIAJĄCE

background image

 

 

NADTLENKI 

NADTLENKI 

ORGANICZNE

ORGANICZNE

background image

 

 

MATERIAŁY UTLENIAJĄCE

MATERIAŁY UTLENIAJĄCE

background image

 

 

MATERIAŁY ZAKAŹNE

MATERIAŁY ZAKAŹNE

background image

 

 

MATERIAŁY 

MATERIAŁY 

PROMIENIOTWÓRCZE

PROMIENIOTWÓRCZE

„FISSILE” – „ROZSZCZEPIALNY”

background image

 

 

MATERIAŁY ŻRĄCE

MATERIAŁY ŻRĄCE

background image

 

 

RÓŻNE MATERIAŁY I 

RÓŻNE MATERIAŁY I 

PRZEDMIOTY 

PRZEDMIOTY 

NIEBEZPIECZNE

NIEBEZPIECZNE

background image

 

 

background image

 

 

OZNAKOWANIE PRZESYŁEK ZAWIERAJĄCYCH 

OZNAKOWANIE PRZESYŁEK ZAWIERAJĄCYCH 

OGRANICZONE ILOŚCI MATERIAŁÓW 

OGRANICZONE ILOŚCI MATERIAŁÓW 

NIEBEZPIECZNYCH WYŁĄCZAJĄCYCH STOSOWANIE 

NIEBEZPIECZNYCH WYŁĄCZAJĄCYCH STOSOWANIE 

PRZEPISÓW ADR

PRZEPISÓW ADR

 (z wyj.działu 3.4)

 (z wyj.działu 3.4)

Znak 

LQ

LQ – „

LQ

LQ” - -”

Limited Quantities

Limited Quantities” - oznacza, że 

do przewozu tego materiału lub przedmiotu 

niebezpiecznego nie mają zastosowania przepisy 

innych działów ADR (oprócz działu 3.4; kody LQ 0-

29).

background image

 

 

ZNAK OSTRZEGAJĄCY O 

ZNAK OSTRZEGAJĄCY O 

GAZOWANIU

GAZOWANIU

background image

 

 

ZNAK DLA SUBSTANCJI 

ZNAK DLA SUBSTANCJI 

O PODWYŻSZONEJ 

O PODWYŻSZONEJ 

TEMPERATURZE

TEMPERATURZE

background image

 

 

ZNAK OPAKOWANIOWY

ZNAK OPAKOWANIOWY

 

 

NARODÓW 

NARODÓW 

ZJEDNOCZONYCH

ZJEDNOCZONYCH

background image

 

 

background image

 

 

Znaki i symbole 

Znaki i symbole 

informacyjne 

informacyjne 

substancji chemicznych

substancji chemicznych

background image

 

 

WŁAŚCIWOŚCI 

WŁAŚCIWOŚCI 

WYBUCHOWE

WYBUCHOWE

 

 

E

E

background image

 

 

WŁAŚCIWOŚCI UTLENIAJĄCE

WŁAŚCIWOŚCI UTLENIAJĄCE

O

O

background image

 

 

WŁAŚCIWOŚCI 

WŁAŚCIWOŚCI 

ZAPALAJĄCE

ZAPALAJĄCE

F

F

background image

 

 

NATĘŻONE WŁAŚCIWOŚCI 

NATĘŻONE WŁAŚCIWOŚCI 

ZAPALAJĄCE

ZAPALAJĄCE

F+

F+

background image

 

 

WŁAŚCIWOŚCI TRUJĄCE

WŁAŚCIWOŚCI TRUJĄCE

T

T

background image

 

 

NATĘŻONE WŁAŚCIWOŚCI 

NATĘŻONE WŁAŚCIWOŚCI 

TRUJĄCE

TRUJĄCE

T+

T+

background image

 

 

WŁAŚCIWOŚCI 

WŁAŚCIWOŚCI 

DRAŻNIĄCE

DRAŻNIĄCE

Xn

Xn

background image

 

 

WŁAŚCIWOŚCI 

WŁAŚCIWOŚCI 

SZKODLIWE

SZKODLIWE

Xi

Xi

background image

 

 

WŁAŚCIWOŚCI ŻRĄCE

WŁAŚCIWOŚCI ŻRĄCE

C

C

background image

 

 

WŁAŚCIWOŚCI 

WŁAŚCIWOŚCI 

NIEBEZPIECZNE DLA 

NIEBEZPIECZNE DLA 

ŚRODOWISKA

ŚRODOWISKA

N

N

background image

 

 

Pododdziały ratownictwa 

Pododdziały ratownictwa 

chemicznego

chemicznego

Zastęp

Pluton

 

Dekontaminacja

MEN

MEN

U

U

background image

 

 

Zastęp

Zastęp

13 ratowników
3 samochody

 

SRChem

 

SRt

 

GBA 

Rysunek rozwinięcia zastępu che

micznego

background image

 

 

GBA

GBA

Dowódca

Dowódca

 

 - pomiary na granicy strefy, może ją 

powiększyć.ma przy sobie mierniki, identyfikuje 

substancję.

Przodownik I roty

Przodownik I roty

 – na podmiankę z 

przodownikiem z SRt.

Pomocnik I roty

Pomocnik I roty

 – pomaga dowódcy GBA.

Przodownik II roty

Przodownik II roty

 i 

Pomocnik II roty

Pomocnik II roty

 –

przeprowadzają dekontaminację i zabezpieczenie 

pożarowe.

Kierowca

Kierowca

 

– funkcja pomocnicze, obsługuje pompy.

background image

 

 

SRt

SRt

Dowódca

Dowódca

 – jest Meldunkowym,przy stoliku 

przy 

bramce wejścia do strefy 

koordynuje działania  wewnątrz strefy 

mierzy czas, prowadzi  dokumentację.

Ratownik

Ratownik

 – wchodzi na podmiankę razem 

z  Przodownikiem I roty z GBA.

Kierowca

Kierowca

 

– odpowiada za agregaty, pompy, 

oświetlenie.funkcje pomocnicze dla 

kierowcy z  SRChem.

background image

 

 

SRChem

SRChem

Dowódca

Dowódca

 – jest dowódcą akcji.

Przodownik

Przodownik

 i 

Pomocnik I roty

Pomocnik I roty

 - 

przeprowadzają  rozpoznanie wstępne w strefie, 

co się  stało, 

identyfikują medium, dokonują 

pierwszych  uszczelnień, czy są osoby zagrożone.

Kierowca

Kierowca

 – jest magazynierem, kompletuje i 

przygotowuje (łączy) sprzęt potrzebny do 

przeprowadzenia akcji i donosi go 

do granicy 

strefy, do bramki wejścia, gotowy do użytku.

background image

M

M

D

D

background image

 

 

Pluton

Pluton

18 ratowników

5 samochodów:

GBA

SRChem

GCBA

SRt

SDł lub SOp

Rysunek rozwinięcia plutonu chemicz
nego

background image

 

 

GBA

GBA

Dowódca zastępu

 i 

II rota

 – prowadzi 

pomiary

 

I rota

 – jest to rota asekuracyjna, po 

wycofaniu roty z I strefy wchodzi on do akcji 
jako II rota, jest w największej gotowości 
(najwyższy stopień ochrony chemicznej 
ciała)

Kierowca

 – obsługuje autopompę i sprzęt

background image

 

 

SRChem

SRChem

Rota

 – jest to pierwsza rota ratownicza 

wchodząca  do I strefy

Kierowca

 – pomaga przy zakładaniu ubrań 

ochronnych, pomaga przy zakładaniu 

urządzeń 

łączności (radiostacje nasobne 

+ urządzenia 

łączności 

bezprzewodowej), wydaje sprzęt z 
samochodu, przygotowuje sprzęt do akcji, 

przebywa ciągle w pobliżu samochodu

background image

 

 

GCBA

GCBA

Dowódca zastępu

 i 

rota 

– buduje 

zaopatrzenie 

wodne, organizuje 

zabezpieczenie  przeciwpożarowe (woda 
+ piana) miejsca akcji, 

urządza „punkt 

dekontaminacji” na miejscu 

akcji

Kierowca

 – obsługuje autopompę i sprzęt

background image

 

 

SRt

SRt

Rota

 – jest to rota transportowa, donosi 

sprzęt od 

samochodów (II strefa) do 

granicy strefy I,  przygotowuje sprzęt i pompy 

do użycia, pracuje 

w zależności od sytuacji 

w ubraniach pełnej  ochrony chemicznej

Kierowca

 – przygotowuje sprzęt do akcji, 

buduje oświetlenie miejsca akcji i zasilanie w 

energię 

elektryczną, dokonuje przeglądu 

sprawności  wydawanego do akcji sprzętu

background image

 

 

SDł

SDł

Dowódca

 – jest Kierownikiem Akcji 

Ratowniczej

Kierowca

 – jest do ciągłej dyspozycji KAR, 

przekazuje polecenia i wiadomości

background image

M

M

D

D

background image

 

 

Dekontaminacja

Dekontaminacja

Dekontaminacja

Dekontaminacja

 

jest to szereg 

zabiegów mających na celu usunięcie z 

powierzchni lub struktury wewnętrznej 

materiału związków chemicznych.

Podział dekontaminacji:

Podział dekontaminacji:

1.

Dekontaminacja wstępna

2.

Dekontaminacja właściwa

background image

 

 

Dekontaminacja 

Dekontaminacja 

wstępna

wstępna

Polega na częściowym usunięciu z 

powierzchni ubrania poprzez spłukanie 
substancji niebezpiecznych lub innych 
zanieczyszczeń.

Polega na częściowym usunięciu z 

powierzchni ubrania poprzez spłukanie 
substancji niebezpiecznych lub innych 
zanieczyszczeń.

background image

 

 

Dekontaminacja 

Dekontaminacja 

właściwa

właściwa

Polega na usunięciu substancji 

niebezpiecznych, które pozostały po 

przeprowadzonej dekontaminacji wstępnej. 

Dekontaminacja właściwa obejmuje procesy 

chemiczne, które mogą być 

przeprowadzone automatycznie, 

półautomatycznie, ręcznie oraz procesy 

fizyczne, które mogą być przeprowadzone 

automatycznie lub ręcznie.

 

background image

 

 

Literatura

Literatura

1)

1)

Jerzy Ranecki

Jerzy Ranecki 

Ratownictwo chemiczno –

ekologiczne

 

Poznań 1998

2)

2)

Praca zbiorowa

Praca zbiorowa 

„Materiały szkoleniowe z 

zakresu ratownictwa chemiczno-
ekologicznego” 

Szkoła Aspirantów PSP Poznań

3)

3)

Andrzej Wojnarowski, Anna Obolewicz-Pietrusiak

Andrzej Wojnarowski, Anna Obolewicz-Pietrusiak

„Podstawy ratownictwa chemicznego”

FIREX, Warszawa 2001r.

 

MEN

MEN

U

U


Document Outline