Metody badań
Metody badań
epidemiologicznych
epidemiologicznych
Katedra i Zakład Higieny i
Epidemiologii
CM UMK
Metody badań
Metody badań
epidemiologicznych
epidemiologicznych
Katedra i Zakład Higieny i
Epidemiologii
CM UMK
Cel poszukiwań w
Cel poszukiwań w
epidemiologii
epidemiologii
Powstawanie i szerzenie się
choroby w populacji
Główne zadanie
Główne zadanie
epidemiologii
epidemiologii
Tworzenie naukowych podstaw
zwalczania chorób przez określone
programy ochrony zdrowia
społecznego
przy użyciu metod w celu
rozwiązania problemów
teoretycznych i praktycznych
Rodzaje badań
Rodzaje badań
epidemiologicznych
epidemiologicznych
Opisowe
Analityczne (etiologiczne)
Doświadczalne
(eksperymentalne/interwencyjne)
Badania opisowe
Badania opisowe
Najbardziej elementarne
Zadanie: opis częstości występowania
choroby w populacji w zależności od cech
osobowych (wiek, płeć, zawód, stan
cywilny, wyznanie, miejsce zatrudnienia)
oraz środowiska
Chętnie opierają się na statystykach
zgonów i rozpatrują np. wzory umieralności
wg wieku, płci, grupy etnicznej
Badania opisowe
Badania opisowe
Są podstawą dochodzenia
epidemiologicznego w epidemii choroby
zakaźnej i oceny przebiegu epidemii
chorób przewlekłych
Wyniki badań opisowych stanowią
podstawę do sformułowania hipotez
etiologicznych zmierzających do ustalenia
związków przyczynowych między badanym
zjawiskiem zdrowotnym a środowiskiem
Ocena sytuacji zdrowotnej
populacji przy pomocy badań
opisowych polega na badaniu
reprezentatywnym (zbadaniu
próby pobranej od całej populacji
metodą losową)
Badania analityczne
Badania analityczne
Określają związki przyczynowe
pomiędzy czynnikami ryzyka i
chorobą
Podejmowane w celu weryfikacji
hipotez wysuwanych na podstawie
badań opisowych
Badania analityczne
Badania analityczne
Istota – porównanie 2 grup –
narażonej/wykazującej określoną
cechę i kontrolnej
2 rodzaje:
-
Retrospektywne
-
prospektywne
Badania retrospektywne
Badania retrospektywne
Poszukiwanie przyczyn, gdy znamy
skutek
Badanie określonych grup chorych
przez analizowanie częstości
występowania czynnika ryzyka w
grupie chorych na daną chorobę i
zdrowych
a/a+c >>> b/b+d
Badania prospektywne
Badania prospektywne
Obserwujemy skutek domniemanych
przyczyn
Badanie 2 grup – 1 narażona na
działanie określonego czynnika, 2 – nie
Porównuje się zapadalność na daną
chorobę wśród narażonych i wśród nie
narażonych
a/a+b >>> b/c+d
Badania doświadczalne
Badania doświadczalne
2 grupy dobierane przez badacza –
badana i kontrolna (obie o
podobnym składzie i strukturze)
Stosuje się do oceny skuteczności i
bezpieczeństwa określonej
metody, leku
Badania przesiewowe
Badania przesiewowe
Zastosowanie stosunkowo
prostych i niekosztownych testów
diagnostycznych w badaniach
dużych grup ludności w celu
wykrycia wczesnych stadiów
choroby
Warunki uzasadniające
Warunki uzasadniające
podejmowanie badań
podejmowanie badań
przesiewowych:
przesiewowych:
1.
Choroba stanowi ważny problem społeczny
2.
Naturalna historia choroby jest dobrze poznana
3.
Istnieją skuteczne metody leczenia choroby
4.
Występują dostatecznie wyraźne wczesne objawy chorobowe
5.
Metody diagnostyczne wczesnych stadiów choroby są
powtarzalne i trafne
6.
Istnieje możliwość weryfikacji diagnostycznej rozpoznań
7.
Metody badań przesiewowych są pozbawione ryzyka
powikłań i będą akceptowane przez badanych
8.
Ustalone są zasady, kogo należy zaliczyć do grupy chorych
wymagających leczenia
9.
Wykrywanie wczesnych stadiów choroby będzie procesem
ciągłym
10.
Koszty wykrywania i leczenia są ekonomicznie uzasadnione i
możliwe do pokrycia z budżetu
Trafność testu
Trafność testu
diagnostycznego
diagnostycznego
Czułość i swoistość
Czułość
Czułość
Zdolność do prawidłowego
rozpoznania przypadków choroby
a/a+c x 100
Swoistość
Swoistość
Zdolność do wykluczenia choroby,
tam gdzie jej nie ma
d/b+d x 100