Europejski Trybunał Praw Człowieka

Europejski Trybunał Praw

Człowieka

European Court of Human Rights

Jest europejskim organem sądownictwa międzynarodowego;

powołany do kontroli przestrzegania praw człowieka.

Orzeka w sprawach skarg wnoszonych przez obywateli

przeciwko państwom – stronom Europejskiej Konwencji

Praw Człowieka na naruszenie praw człowieka

zagwarantowanych w Konwencji oraz protokołach

dodatkowych do Konwencji (stanowi ponadto podstawę

prawną funkcjonowania ETPC).

Może na wniosek Komitetu Ministrów wydawać opinie

doradcze w kwestiach prawnych dotyczących interpretacji

Konwencji i jej Protokołów.

Istotne uwagi odnośnie ETPC

ETPC jest instytucją

Rady Europy

; nie powinien być

mylony z odrębnym

Europejskim Trybunałem

Sprawiedliwości

, który jest organem

Unii Europejskiej

W przeciwieństwie do organów Rady Europy, którymi są

Zgromadzenie Parlamentarne

Komitet Ministrów

, czy

Sekretarz Generalny

, ETPC jest wyłącznie organem

Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

(pełna nazwa:

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności)

Oznacza to, że został on utworzony na mocy tej

Konwencji oraz, że to ta Konwencja i dołączone do niej

protokoły określają jego kompetencje i sposób

funkcjonowania.

Geneza ETPC

1 listopada 1998 r.

- wejście w życie Protokołu nr 11 do

Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (1950 r.)

ustanawiającego

jedyny i stały Trybunał

w miejsce

Europejskiej Komisji Praw Człowieka (1954 r.) i

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (1959 r.).

Ujednolicenie struktury Trybunału

miało na celu

usprawnienie jego działalności, której efektywność

uległa znacznemu pogorszeniu w dobie wzrostu liczby

członków Rady Europy, wywołanego upadkiem

„żelaznej kurtyny” i rozszerzenia obszaru demokracji.
Spowodowało to znaczne zwiększenie wpływu skarg, co

przeciążyło Trybunał czyniąc reformę konieczną.

Skład

Liczba sędziów ETPC wynosi 46 (po jednym z każdego

państwa-członka Rady Europy).

Z Polski obecnie wybrany jest LECH GARLICKI.

Są nimi wybitni znawcy problematyki ochrony praw człowieka

w Europie.
Wybierani są przez Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy.
Kadencja trwa 6 lat, po której upływie dopuszcza się

możliwość reelekcji.
Stanowią gwarancję odpowiednio wysokiego poziomu

orzecznictwa.
Sędziowie zasiadają we własnym imieniu – nie reprezentują

swoich państw i nie przyjmują od nich instrukcji.
Niezależność, bezstronność – nie mogą podejmować

czynności, które by naruszały jeden z tych czynników.

Formy organizacyjne ETPC

Zgromadzenie plenarne Trybunału

- łącznie wszyscy sędziowie;

w tym składzie Trybunał załatwia jedynie sprawy
administracyjne (art. 26 EKPC), nie rozpatruje w tym składzie
skarg wniesionych do Trybunału

Wielka Izba Trybunału

- 17 sędziów, w tym składzie Trybunał

rozpatruje skargi przekazane przez Izbę Trybunału (art. 30 EKPC)
oraz rozpatruje "odwołania" od orzeczeń izb (art. 43 EKPC)

Izba Trybunału

- 7 sędziów, podstawowy skład, w jakim Trybunał

rozpatruje merytorycznie skargi skierowane do niego

Panel Wielkiej Izby

- 5 sędziów, decyduje czy Wielka Izba

Trybunału zajmie się rozpatrzeniem "odwołania" złożonego na
podstawie art. 43 EKPC

Komitet Trybunału

- 3 sędziów, skład 3-osobowy może jedynie

badać dopuszczalność skargi indywidualnej złożonej do
Trybunału; komitet może jednomyślnie zdecydować o
niedopuszczalności skargi, taka decyzja jest ostateczna i zamyka
dalsza drogę postępowania przed Trybunałem.

Role sędziego ETPC

jako zwykły członek Trybunału

- wchodzi w skład form

organizacyjnych Trybunału (plenum, Wielka Izba, izba,
komitet) i wykonuje funkcje sędziowskie

jako sędzia-sprawozdawca

- przygotowuje konkretną

sprawę do rozpatrzenia przez komitet, izbę lub Wielką
Izbę

jako tzw. sędzia narodowy

- z urzędu wchodzi w skład

izby lub Wielkiej Izby rozpatrującej skargę przeciwko
państwu, z ramienia którego został wybrany

Każdy sędzia-członek może wystąpić w

trzech

rolach:

Warunki wniesienia skargi do

ETPC

Skargę może wnieść

jednostka, grupa jednostek lub organizacja

pozarządowa

Skarga może jedynie dotyczyć

naruszenia

jednego lub więcej

praw

zagwarantowanych

przez Europejską Konwencję Praw Człowieka lub

któryś z jej protokołów dodatkowych.
Naruszenia prawa lub praw musiała dokonać władza publiczna

państwa-strony.
Skarga nie może być oczywiście bezpodstawna.
Przed wniesieniem skargi do Trybunału muszą zostać

wyczerpane

wszelkie krajowe środki prawne

Petycja musi być wniesiona do ETPC

w terminie 6 miesięcy

od wydania

ostatecznej krajowej decyzji w sprawie.
Skarga

nie może być anonimowa

Skarga nie może również być identyczna ze sprawą już rozpoznaną

przez Trybunał.
Prawa do skargi

nie można nadużywać

Nie można skorzystać ze skargi indywidualnej, jeżeli sprawa została

już przedłożona innej międzynarodowej procedurze kontrolnej

Postępowanie przed ETPC

Postępowanie ma charakter

kontradyktoryjny i publiczny

(wyjątkowo Izba może zdecydować, że wyjątkowe
okoliczności uzasadniają wyłączenie jawności rozprawy).

Dokumenty złożone przez strony postępowania w
Kancelarii ETPC są

jawne i dostępne dla publiczności

Skarżący mogą składać skargi

sami

, ale zalecane jest

korzystanie z fachowej pomocy prawnika.

Oficjalnymi językami ETPC są

angielski i francuski

, ale

skargi można sporządzać w każdym z języków
urzędowych państw-stron.

Adres

Europejski Trybunał Praw

Człowieka

Rada Europy

F-67075 Strasbourg

Tél.: (+33) 388 41 20 18

Fax: (+33) 388 41 27 30

http://www.echr.coe.int/

Document Outline