BLOOD &
BODY FLUIDS
1
ZABEZPIECZENIA PRZED
ZABEZPIECZENIA PRZED
KRWIĄ I PŁYNAMI
KRWIĄ I PŁYNAMI
FIZJOLOGICZNYMI
FIZJOLOGICZNYMI
ZABEZPIECZENIA PRZED
ZABEZPIECZENIA PRZED
KRWIĄ I PŁYNAMI
KRWIĄ I PŁYNAMI
FIZJOLOGICZNYMI
FIZJOLOGICZNYMI
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
ZABEZPIECZENIA PRZED
ZABEZPIECZENIA PRZED
KRWIĄ I PŁYNAMI
KRWIĄ I PŁYNAMI
FIZJOLOGICZNYMI
FIZJOLOGICZNYMI
ZABEZPIECZENIA PRZED
ZABEZPIECZENIA PRZED
KRWIĄ I PŁYNAMI
KRWIĄ I PŁYNAMI
FIZJOLOGICZNYMI
FIZJOLOGICZNYMI
BLOOD &
BODY FLUIDS
2
ZAGADNIENIA
ZAGADNIENIA
ZAGADNIENIA
ZAGADNIENIA
•
Zagrożenie trzema wirusami
Zagrożenie trzema wirusami
•
Kontakt z gruźlicą
Kontakt z gruźlicą
•
Czynności zmniejszające ryzyko
Czynności zmniejszające ryzyko
zakażenia wirusowego lub
zakażenia wirusowego lub
bakteryjnego
bakteryjnego
•
Schemat postepowania po
Schemat postepowania po
narażeniu na kontakt z krwią i
narażeniu na kontakt z krwią i
płynami fizjologicznymi
płynami fizjologicznymi
BLOOD &
BODY FLUIDS
3
POSTĘPOWANIE W
POSTĘPOWANIE W
URAZACH
URAZACH
POSTĘPOWANIE W
POSTĘPOWANIE W
URAZACH
URAZACH
•
Wysokie ryzyko kontaktu z krwią
Wysokie ryzyko kontaktu z krwią
i płynami fizjologicznymi
i płynami fizjologicznymi
•
Nie wiemy, który pacjent jest
Nie wiemy, który pacjent jest
zainfekowany
zainfekowany
•
ZAWSZE musimy przedsięwziąć
ZAWSZE musimy przedsięwziąć
kroki zabezpieczające
kroki zabezpieczające
BLOOD &
BODY FLUIDS
4
ZAKAŻENIA ROZPRZESTRZENIAJĄCE
ZAKAŻENIA ROZPRZESTRZENIAJĄCE
SIĘ PRZEZ KREW I PŁYNY
SIĘ PRZEZ KREW I PŁYNY
FIZJOLOGICZNEH
FIZJOLOGICZNEH
ZAKAŻENIA ROZPRZESTRZENIAJĄCE
ZAKAŻENIA ROZPRZESTRZENIAJĄCE
SIĘ PRZEZ KREW I PŁYNY
SIĘ PRZEZ KREW I PŁYNY
FIZJOLOGICZNEH
FIZJOLOGICZNEH
•
WIRUSY
WIRUSY
– Hepatitis B
– Hepatitis C
– Human
Immunodeficien
cy Virus (HIV)
•
BAKTERIE
BAKTERIE
– Gruźlica
Przenoszona
przez ślinę
BLOOD &
BODY FLUIDS
5
WIRUSOWE
WIRUSOWE
ZAPALENIE WĄTROBY
ZAPALENIE WĄTROBY
WIRUSOWE
WIRUSOWE
ZAPALENIE WĄTROBY
ZAPALENIE WĄTROBY
•
Infekcja wątroby wywołana
Infekcja wątroby wywołana
przez wirus
przez wirus
•
Leczenie antybiotykami nie
Leczenie antybiotykami nie
odnosi skutku
odnosi skutku
–
Leczenie jedynie podtrzymujące
–
Prewencja jest najlepszym postępowaniem
–
Hepatitis (WZW) typu B i C są najgroźniejsze
dla personelu medycznego
–
Efektywną szczepionka jest tylko przeciwko
WZW typu B
BLOOD &
BODY FLUIDS
6
WZW TYPU B
WZW TYPU B
WZW TYPU B
WZW TYPU B
•
Wirus obecny we krwi i
Wirus obecny we krwi i
płynach fizjologicznych
płynach fizjologicznych
•
W Stanach Zjednoczonych
W Stanach Zjednoczonych
– 200 000 nowych przypadków
rocznie
– 12 000 pracowników Służby
Zdrowia zakażonych każdego roku
– 5-10% staje się nosicielami
BLOOD &
BODY FLUIDS
7
WZW TYPU B MOŻE
WZW TYPU B MOŻE
POWODOWAĆ
POWODOWAĆ
WZW TYPU B MOŻE
WZW TYPU B MOŻE
POWODOWAĆ
POWODOWAĆ
•
Ostre zapalenie wątroby
Ostre zapalenie wątroby
•
Przewlekłe zapalenie
Przewlekłe zapalenie
wątroby
wątroby
•
Marskość wątroby
Marskość wątroby
•
Zwiększone ryzyko raka
Zwiększone ryzyko raka
wątroby
wątroby
BLOOD &
BODY FLUIDS
8
WZW B
WZW B
ROZPRZESTRZENIA SIĘ
ROZPRZESTRZENIA SIĘ
PRZEZ SKAŻONĄ KREW
PRZEZ SKAŻONĄ KREW
I PŁYNY FIZJOLOGICZNE
I PŁYNY FIZJOLOGICZNE
WZW B
WZW B
ROZPRZESTRZENIA SIĘ
ROZPRZESTRZENIA SIĘ
PRZEZ SKAŻONĄ KREW
PRZEZ SKAŻONĄ KREW
I PŁYNY FIZJOLOGICZNE
I PŁYNY FIZJOLOGICZNE
•
Ukłucie skażoną igłą
Ukłucie skażoną igłą
– u 25% osób niezaszczepionych rozwija
się WZW B
•
Kontakt z wydzielinami
Kontakt z wydzielinami
•
Kontakty seksualne
Kontakty seksualne
•
Przetoczenia krwi
Przetoczenia krwi
– Obecnie rzadkie w związku z
rutynowymi testami wszystkich
dawców
BLOOD &
BODY FLUIDS
9
ZABEZPIECZENIE
ZABEZPIECZENIE
PRZED WZW B
PRZED WZW B
ZABEZPIECZENIE
ZABEZPIECZENIE
PRZED WZW B
PRZED WZW B
•
Aktywne
Aktywne
– Szczepienia przeciw WZW
Bezpieczne
Uodpornienie występuje po pełnej serii
szczepień u 90% osób
•
Bierne
Bierne
– Immunoglobulina Hepatitis B
Okresowa odporność
Podawana osobie niezaszczepionej po
ekspozycji
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
0
WZW TYPU C (HCV)
WZW TYPU C (HCV)
WZW TYPU C (HCV)
WZW TYPU C (HCV)
•
Pierwotnie nazywany “Non-A,
Pierwotnie nazywany “Non-A,
Non-B Hepatitis”
Non-B Hepatitis”
•
Początkowo zapalenie wątroby o
Początkowo zapalenie wątroby o
łagodniejszym przebiegu
łagodniejszym przebiegu
•
Częściej powoduje przewlekłe
Częściej powoduje przewlekłe
zapalenie wątroby
zapalenie wątroby
•
Może powodować marskość i
Może powodować marskość i
uszkodzenie wątroby
uszkodzenie wątroby
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
1
WZW TYPU C (HCV)
WZW TYPU C (HCV)
WZW TYPU C (HCV)
WZW TYPU C (HCV)
•
Droga zakażenia jak przy WZW B
Droga zakażenia jak przy WZW B
– Ukłucie skażoną igłą
– Płyny fizjologiczne
– Kontakt seksualny
•
Najczęstsza przyczyna
Najczęstsza przyczyna
poprzetoczeniowego zapalenia wątroby
poprzetoczeniowego zapalenia wątroby
•
Ryzyko infekcji po pojedynczym
Ryzyko infekcji po pojedynczym
zakłuciu skażoną igłą jest nieznane
zakłuciu skażoną igłą jest nieznane
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
2
ZABEZPIECZENIE
ZABEZPIECZENIE
PRZED HCV
PRZED HCV
ZABEZPIECZENIE
ZABEZPIECZENIE
PRZED HCV
PRZED HCV
•
Odporność aktywna
Odporność aktywna
–
Dotychczas brak szczepionki
•
Odporność bierna
Odporność bierna
–
Używa się Immunoglobuliny
(IG), ale prawdopodobnie nie
daje ona odporności
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
3
HIV
HIV
HIV
HIV
•
Drogi przenoszenia: krew, nasienie,
Drogi przenoszenia: krew, nasienie,
wydzielina z pochwy
wydzielina z pochwy
–
HIV był wyhodowany z innych płynów
•
Nie ma dowodów przeniesienia przy
Nie ma dowodów przeniesienia przy
przypadkowym kontakcie
przypadkowym kontakcie
•
Pracownicy Służby Zdrowia zarażają się
Pracownicy Służby Zdrowia zarażają się
HIV tylko poprzez zakłucie lub kontakt
HIV tylko poprzez zakłucie lub kontakt
dużej ilości skażonej krwi z otwartymi
dużej ilości skażonej krwi z otwartymi
ranami lub błonami śluzowymi
ranami lub błonami śluzowymi
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
4
PRZENOSZENIE HIV
PRZENOSZENIE HIV
PRZENOSZENIE HIV
PRZENOSZENIE HIV
•
Mniejsze ryzyko przeniesienia
Mniejsze ryzyko przeniesienia
niż WZW B
niż WZW B
•
Do infekcji dochodzi w 0,3%
Do infekcji dochodzi w 0,3%
(3/1000) przypadków po
(3/1000) przypadków po
zakłuciu skażoną igłą
zakłuciu skażoną igłą
•
Łatwo niszczony przez
Łatwo niszczony przez
powszechnie dostępne środki
powszechnie dostępne środki
dezynfekujące
dezynfekujące
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
5
GRUPY RYZYKA
GRUPY RYZYKA
INFEKCJI HIV
INFEKCJI HIV
GRUPY RYZYKA
GRUPY RYZYKA
INFEKCJI HIV
INFEKCJI HIV
•
Mężczyźni homoseksualni lub biseksualni
Mężczyźni homoseksualni lub biseksualni
•
Narkomani używający narkotyków dożylnych
Narkomani używający narkotyków dożylnych
•
Heteroseksualne kontakty z nosicielami HIV
Heteroseksualne kontakty z nosicielami HIV
•
Osoby wymagające przetaczania płynów
Osoby wymagające przetaczania płynów
krwiopochodnych (chorzy na hemofilię)
krwiopochodnych (chorzy na hemofilię)
•
Wskaźnik zakażeń HIV jest bardzo wysoki w
Wskaźnik zakażeń HIV jest bardzo wysoki w
niektórych krajach Trzeciego Świata
niektórych krajach Trzeciego Świata
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
6
ZESPÓŁ NABYTEGO
ZESPÓŁ NABYTEGO
UPOŚLEDZENIA ODPORNOŚCI
UPOŚLEDZENIA ODPORNOŚCI
(AIDS)
(AIDS)
ZESPÓŁ NABYTEGO
ZESPÓŁ NABYTEGO
UPOŚLEDZENIA ODPORNOŚCI
UPOŚLEDZENIA ODPORNOŚCI
(AIDS)
(AIDS)
•
Najpoważniejsza komplikacja po zakażeniu
Najpoważniejsza komplikacja po zakażeniu
wirusem HIV
wirusem HIV
•
Powoduje uszkodzenie układu
Powoduje uszkodzenie układu
odpornościowego
odpornościowego
•
Podatność na nietypowe infekcje zwykle
Podatność na nietypowe infekcje zwykle
nieatakujące zdrowych ludzi
nieatakujące zdrowych ludzi
•
Wysoka śmiertelność
Wysoka śmiertelność
•
2-9% pacjentów urazowych w USA jest
2-9% pacjentów urazowych w USA jest
nosicielami wirusa
nosicielami wirusa
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
7
ZABEZPIECZENIE
ZABEZPIECZENIE
PRZED HIV
PRZED HIV
ZABEZPIECZENIE
ZABEZPIECZENIE
PRZED HIV
PRZED HIV
•
Aktywne
Aktywne
– Dotychczas brak szczepionki
•
Bierne
Bierne
– Użycie leków przeciwretrowirusowych w ciągu
pierwszych 2 godzin po kontakcie w
niektórych przypadkach zmniejsza zagrożenie
–
Najlepszym zabezpieczeniem jest
unikanie kontaktu
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
8
GRUŹLICA (TB)
GRUŹLICA (TB)
GRUŹLICA (TB)
GRUŹLICA (TB)
•
Infekcja bakteryjna
Infekcja bakteryjna
rozpoczynająca się w płucach
rozpoczynająca się w płucach
•
Przenoszona drogą kropelkową
Przenoszona drogą kropelkową
(kaszel i katar)
(kaszel i katar)
•
Zachorowalność wzrosła w latach
Zachorowalność wzrosła w latach
90 w związku z infekcjami
90 w związku z infekcjami
wśród pacjentów z HIV
wśród pacjentów z HIV
BLOOD &
BODY FLUIDS
1
9
ZAPOBIEGANIE
ZAPOBIEGANIE
GRUŹLICY
GRUŹLICY
ZAPOBIEGANIE
ZAPOBIEGANIE
GRUŹLICY
GRUŹLICY
•
Szczepienia BCG (test skórny
Szczepienia BCG (test skórny
staje się niemiarodajny)
staje się niemiarodajny)
•
Najlepszym zabezpieczeniem
Najlepszym zabezpieczeniem
jest nieprzepuszczalna
jest nieprzepuszczalna
maseczka
maseczka
BLOOD &
BODY FLUIDS
2
0
ZABEZPIECZENIE PRZED
ZABEZPIECZENIE PRZED
KONTAKTEM Z WIRUSAMI
KONTAKTEM Z WIRUSAMI
HBV, HCV I HIV
HBV, HCV I HIV
ZABEZPIECZENIE PRZED
ZABEZPIECZENIE PRZED
KONTAKTEM Z WIRUSAMI
KONTAKTEM Z WIRUSAMI
HBV, HCV I HIV
HBV, HCV I HIV
•
Wiedza o wirusach i drogach
Wiedza o wirusach i drogach
ich przenoszenia
ich przenoszenia
•
Specjalne zabezpieczenia, jeśli
Specjalne zabezpieczenia, jeśli
masz otwarte rany lub otarcia
masz otwarte rany lub otarcia
•
Rutynowe mycie rąk
Rutynowe mycie rąk
•
Używanie wyposażenia
Używanie wyposażenia
ochronnego
ochronnego
BLOOD &
BODY FLUIDS
2
1
WYPOSAŻENIE
WYPOSAŻENIE
OCHRONNE
OCHRONNE
WYPOSAŻENIE
WYPOSAŻENIE
OCHRONNE
OCHRONNE
•
Przy każdym kontakcie z pacjentem
Przy każdym kontakcie z pacjentem
używaj rękawiczek
używaj rękawiczek
•
W razie zwiększonego narażenia:
W razie zwiększonego narażenia:
jednorazowe fartuchy, maseczki, osłona
jednorazowe fartuchy, maseczki, osłona
oczu
oczu
–
Urazy, poród, intubacja
•
Używaj maseczki przy infekcjach
Używaj maseczki przy infekcjach
przenoszonych drogą kropelkową (TB)
przenoszonych drogą kropelkową (TB)
•
Niewskazana wentylacja metodą usta-
Niewskazana wentylacja metodą usta-
usta
usta
BLOOD &
BODY FLUIDS
2
2
PRZECHOWYWANIE
PRZECHOWYWANIE
PRZEDMIOTÓW
PRZEDMIOTÓW
SKAŻONYCH
SKAŻONYCH
PRZECHOWYWANIE
PRZECHOWYWANIE
PRZEDMIOTÓW
PRZEDMIOTÓW
SKAŻONYCH
SKAŻONYCH
•
Ostre przedmioty wkładaj do pojemnika
Ostre przedmioty wkładaj do pojemnika
odpornego na przekłucie
odpornego na przekłucie
•
Nie nakładaj nasadek na igły
Nie nakładaj nasadek na igły
•
Sprzęt jednorazowy wrzucaj do
Sprzęt jednorazowy wrzucaj do
plastikowych pojemników
plastikowych pojemników
•
Oczyść powierzchnię noszy i sprzęt
Oczyść powierzchnię noszy i sprzęt
wielokrotnego użytku odpowiednim
wielokrotnego użytku odpowiednim
środkiem odkażającym tak szybko, jak to
środkiem odkażającym tak szybko, jak to
możliwe
możliwe
BLOOD &
BODY FLUIDS
2
3
POSTĘPOWANIE
POSTĘPOWANIE
W RAZIE KONTAKTU
W RAZIE KONTAKTU
POSTĘPOWANIE
POSTĘPOWANIE
W RAZIE KONTAKTU
W RAZIE KONTAKTU
•
Natychmiast
Natychmiast
dokładnie przemyj
dokładnie przemyj
narażone miejsce
narażone miejsce
•
Powiadom
Powiadom
kierownictwo o
kierownictwo o
kontakcie
kontakcie
–
Poproś o wykonanie
testów serologicznych
u pacjenta
•
Sporządź raport
Sporządź raport
o zdarzeniu
o zdarzeniu
•
Kopie dla:
Kopie dla:
–
Koordynatora
medycznego
–
Dyrekcji
–
Działu BHP
BLOOD &
BODY FLUIDS
2
4
POSTĘPOWANIE
POSTĘPOWANIE
W RAZIE KONTAKTU
W RAZIE KONTAKTU
POSTĘPOWANIE
POSTĘPOWANIE
W RAZIE KONTAKTU
W RAZIE KONTAKTU
•
Po wystąpieniu kontaktu
Po wystąpieniu kontaktu
–
Wykonaj testy w kierunku HIV
Natychmiast i po 1, 3 i 6 miesiącach
–
Rozpocznij szczepienia przeciw WZW B, jeśli nie
jesteś zaszczepiony
–
W razie możliwości przyjmij Immunoglobulinę (IG)
–
W razie możliwości przyjmij leki
przeciwretrowirusowe
–
Zasięgnij porady dotyczącej narażenia na
zakażenie
BLOOD &
BODY FLUIDS
2
5
PERSONEL
PERSONEL
SEROPOZYTYWNY
SEROPOZYTYWNY
PERSONEL
PERSONEL
SEROPOZYTYWNY
SEROPOZYTYWNY
•
Personel medyczny z dodatnimi
Personel medyczny z dodatnimi
wynikami testów na HIV lub WZW B
wynikami testów na HIV lub WZW B
powinien ograniczyć pracę z
powinien ograniczyć pracę z
pacjentami
pacjentami
•
Określenie limitów kontaktów z
Określenie limitów kontaktów z
pacjentami powinno być ustalone
pacjentami powinno być ustalone
przez Koordynatora i Dyrektora
przez Koordynatora i Dyrektora
Medycznego
Medycznego
BLOOD &
BODY FLUIDS
2
6
PODSUMOWANIE
PODSUMOWANIE
PODSUMOWANIE
PODSUMOWANIE
•
Personel medyczny powinien być
Personel medyczny powinien być
świadomy:
świadomy:
–
Potencjalnych infekcji przenoszonych przez krew
i/lub płyny fizjologiczne
–
Jak zabezpieczyć się przed zakażeniem
–
Co robić w razie wystąpienia kontaktu
•
Personel medyczny musi traktować
Personel medyczny musi traktować
każdego pacjenta jako potencjalne źródło
każdego pacjenta jako potencjalne źródło
infekcji
infekcji
BLOOD &
BODY FLUIDS
2
7
PYTANIA?
PYTANIA?
PYTANIA?
PYTANIA?
BLOOD &
BODY FLUIDS
2
8
THANKS TO THE
THANKS TO THE
FOLLOWING WHO
FOLLOWING WHO
FURNISHED
FURNISHED
ILLUSTRATIONS
ILLUSTRATIONS
THANKS TO THE
THANKS TO THE
FOLLOWING WHO
FOLLOWING WHO
FURNISHED
FURNISHED
ILLUSTRATIONS
ILLUSTRATIONS
•
Roy Alson, M.D., F.A.C.E.P.
Roy Alson, M.D., F.A.C.E.P.
•
Leon Charpentier, EMT-P
Leon Charpentier, EMT-P
•
David Effron, M.D., F.A.C.E.P.
David Effron, M.D., F.A.C.E.P.
•
LifeArt images copyright
LifeArt images copyright
1999 Williams & Wilkins. All
1999 Williams & Wilkins. All
rights reserved
rights reserved
•
Bonnie Meneely, EMT-P
Bonnie Meneely, EMT-P
•
Bob Page, EMT-P
Bob Page, EMT-P